Przejdź do treści

Od Wojskowej Auli do Techstars - Jak (nie) budować start-upy technologiczne

Wojciech Czajkowski z firmy Bards.ai opowiada o swoim startupie Emerald Air i radzi założycielom, by słuchali klientów i sprzedawali od początku.

Opublikowano

  • ProwadzącyRafał MoszkowcówCEO i współzałożyciel NON.agency
  • Zdjęcie: Wojciech Czajkowski
    GośćWojciech CzajkowskiSpecjalista od wzrostu i rozwoju biznesu w firmie AI, współpracujący z startupami i korporacjami, Bards.ai

Kim jest Wojciech Czajkowski?

Kim jest
Wojtek Patryk Czajkowski, absolwent studiów wojskowych (zarządzanie i bezpieczeństwo narodowe), który zamiast kariery oficera wybrał drogę startupowca. Mieszkał i pracował też w Berlinie w ramach akceleratora Techstars.
Czym się zajmuje
Współtworzył startup Emerald Air (czujnik jakości powietrza), współpracował m.in. z Intelem i Cisco, a dziś pracuje w firmie robiącej dedykowane rozwiązania AI dla firm typu SaaS i korporacji, głównie na rynku amerykańskim.
O czym rozmawiamy
O drodze od wojska do startupów, lekcjach z pierwszego hardware'owego startupu, różnicach między Polską a Stanami, customer development, tym, dlaczego polscy przedsiębiorcy często stawiają na szybki zysk zamiast budowania biznesu, oraz o tym, czy AI zabierze pracę.
Gdzie go szukać
LinkedIn (Wojtek Patryk Czajkowski).

Najlepsze cytaty

  • „Jak robisz naleśniki, to pierwszego naleśnika musisz wyrzucić.”
    Przejdź do fragmentu
  • „Słuchaj klientów i rób sprzedaż od początku.”
  • „Bardzo ciężko się spada z wysokiego konia.”
  • „Według mnie samo AI nie zabierze nikomu pracy, ono ją przyspieszy, usprawni.”

Polecane materiały i źródła

Polecajka gościa

  • Okładka książki: Goniąc czarne jednorożce
    Książka · Marek ZmysłowskiGoniąc czarne jednorożceopenlibrary.org

    Wojtek poleca ją jako świetną historię seryjnego przedsiębiorcy, który zbudował odpowiednik Bookingu w Afryce, i jako przykład zmiany polskiego podejścia do rozmowy o pieniądzach i biznesie.

  • OrganizacjaICEYEiceye.com

Powiązane rozmowy

Transkrypt

Prowadzący: Rafał Moszkowców. Gość: Wojtek Patryk Czajkowski.

Wstęp

Rafał: Dzisiaj jest ze mną Wojtek Patryk Czajkowski, czyli człowiek, który studiował na uniwersytecie wojskowym zarządzanie kryzysowe, zanim to było modne. Z tego, co widziałem, negocjowałeś też z Intelem i Cisco, byłeś w Techstarsie, a dzisiaj robisz nam rewolucję w AI i dlatego mega się cieszę, że jesteś tutaj ze mną. Witaj, Wojtku, i mam nadzieję, że masz od cholery czasu, bo ja mam mnóstwo tematów.

Wojtek: Cześć, dzień dobry, witam wszystkich. Tak jest, zanim to było modne. Wydaje mi się, że teraz studia wojskowe na wszystkich uczelniach wojskowych są jeszcze bardziej modne. Z biegiem czasu wiadomo, że rynek pracy się totalnie zmienił i nadal wojsko wydaje się takim atrakcyjnym kierunkiem.

Jak Wojtek Czajkowski przeszedł z wojska do startupów?

Rafał: Teraz chcemy, nie chcemy, trochę tak to weszło, że studia wojskowe i ta część naszej gospodarki najmocniej rośnie. Mówię, że robiłeś to, zanim było modne, i jestem ciekawy, czy to pomaga ci w życiu, bo generałem jeszcze nie zostałeś.

Wojtek: Nie zostałem generałem, niestety. Mam kolegów, którzy są na wysokich stanowiskach wojskowych, dowódcami kompanii, w stopniu majora, będąc w moim wieku, mam teraz 35 lat. To całkiem fajne stanowiska. To zależy, w jakiej jednostce się jest, jakie się ma szczęście, bo tutaj dużo trzeba mieć szczęścia. Plecak pomaga: wielu niestety nie przychodzi na studia wojskowe z plecakiem i albo ktoś ma fart, albo nie ma. Można trafić do jednej, lepszej jednostki, do gorszej. Ale wydaje mi się, że droga przedsiębiorcy czy startupowca, pracownika spółek technologicznych jest równie ciekawa, a chyba nawet lepiej płatna.

Rafał: Taki startupowiec to dzisiaj chyba taki saper.

Wojtek: Trochę tak.

Rafał: Czemu wybrałeś akurat te studia? Chciałeś być w wojsku?

Wojtek: Ja zawsze chciałem być w wojsku. Miałem kolegów na dzielnicy, z którymi rysowaliśmy karabiny w zeszytach w szkole. Szczerze mówiąc, uważam, że byłem za głupi na to wojsko. W tamtych czasach żeby być w szkole oficerskiej, było 500 osób na jedno miejsce i generalnie dostawali się A-playerzy, wyuczeni pod to, żeby dostać się na konkretną specjalizację. Mamy wojska zmechanizowane, chemiczne, można być medykiem, artylerzystą. Artyleryjski kierunek wymaga mocno technicznego backgroundu, czyli rozszerzonej matury z fizyki, matematyki czy chemii.

Rafał: Wojsko wymaga matury?

Wojtek: Tak, studia wojskowe wymagają matury, przynajmniej w tym kraju. Są też inne drogi, żeby zostać oficerem, ale potem nie ma się tego szacunku w jednostce. Ja studiowałem w Akademii Wojsk Lądowych we Wrocławiu, kiedyś Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych, i motto uczelni brzmi: przez ciernie do gwiazd, bo gwiazdki symbolizują pierwszy stopień oficerski. Czyli ciernie: bieganie o czwartej rano, ciężkie egzaminy, a później dostajesz wymarzoną gwiazdkę podporucznika i trafiasz do jednostki, jak koło się zakręci: możesz trafić do dobrej, a możesz, będąc z Dolnego Śląska, pojechać do Białegostoku, gdzieś pod granicę.

Rafał: Teraz akurat gorące miejsce. Co się stało w twoim życiu, że zamiast zostać generałem czy majorem, zacząłeś tworzyć startupy? Twoje CV jest niewiarygodnie bogate, samo przeczytanie twojego LinkedIna zajęło mi trzy dni, i to same ciekawe projekty. Dogrzebałem się do jakichś archiwów Guardiana, więc mam nadzieję, że jesteś gotowy. Co się wydarzyło, że poszedłeś w technologię?

Wojtek: Ciekawa sytuacja: ostatecznie ukończyłem studia na wydziale cywilnym, zarządzanie i bezpieczeństwo narodowe. Mogłem skończyć dodatkowe szkolenie i pójść w wojaczkę jako oficer, były takie opcje. Ale zawsze byłem zajarany startupami, nowymi technologiami. To był rok 2012, 2013, 2014, to się dopiero zaczynało. Nie było wtedy za wiele startupów w Polsce. Zawsze podziwiałem Michała Sadowskiego, pozdrawiam go, jesteśmy do dziś kolegami. Patrzyłem i myślałem: to jest coś, co bym chciał robić. Te technologie, startupy, aplikacje, jeździć na konferencje, występować, bo mam taką osobowość, że dużo lubię gadać, jestem dosyć głośny, co oczywiście bywa minusem, jestem dosyć bezpośredni. A poza tym chciałem zbudować coś swojego. Zawsze o tym marzyłem, bo wcześniej pracowałem w kilku firmach i dosłownie zobaczyłem na własnej skórze, jak nie powinno się zarządzać ludźmi. Do dziś mam chyba traumy z tamtego okresu.

Czego Wojtek Czajkowski nauczył się na startupie Emerald Air?

Wojtek: Wtedy zgłosił się do mnie przyjaciel, z którym dorastałem. Kończył Politechnikę Wrocławską, miał dojścia do inżynierów, miał skillset inżynieryjny. Ja byłem bardziej business, marketing, sales. Mój bratanek miał problemy zdrowotne i stwierdziliśmy: a jakby zrobić taki elektroniczny nos, czujnik jakości powietrza, który dawałby dobre tipy mamom, też tatom.

Rafał: To był projekt Emerald Air, rok 2014?

Wojtek: Tak, chyba tak, zaczęliśmy trochę wcześniej. Wydawało się to super. Pożyczałem mnóstwo mądrych książek, naczytałem się o modelach biznesowych. Jeździłem na pierwsze konferencje w Polsce, pierwszą edycję Wolves Summit, InfoShare, który dopiero zaczynał. W świecie startupów wtedy kasa leciała wszędzie na wszystko, w Polsce to raczkowało, więc poszukaliśmy finansowania. Młode łebki, nic jeszcze nie wiedzieliśmy, ale znaleźliśmy.

Wojtek: Na tamte czasy milion złotych to nam się wydawało, kurczę, złapaliśmy Pana Boga za nogi. Jedziemy z tematem, mamy inwestora, gazety o nas piszą, Puls Biznesu, do TVN-u mnie zapraszali, do TVP.

Rafał: Chciałem zapytać o te światła w TVN-ie, podobno bardzo oślepiają.

Wojtek: Bardzo przyjemnie wspominam. Marcina Prokopa serdecznie pozdrawiam i Dorotę Wellman. To było świetne doświadczenie, ale stresujące, mając dwadzieścia kilka lat. Nauczyciele w szkole mówili, że z tego Wojtka nic nie będzie, bo miał ciągle dwóje z matematyki, że skończy gdzieś jako kasjer, oczywiście nie ujmując żadnemu kasjerowi, ale taka była gadka. A ja miałem taki drive: ja wam pokażę. Pech chciał, że ten produkt to był hardware i software. Nie zdawaliśmy sobie jeszcze sprawy, jak drogie to może być w produkcji, ale de facto wyprodukowaliśmy te urządzenia. To była duża szkoła. Było kilka software house'ów, dzięki czemu mam różnych kolegów z tej branży. To były świetne czasy, ale nie było tanio. I ten milion złotych palił się dosyć szybko, nie mówiąc o promocji w mediach i sprzedaży.

Rafał: Pięć by się pewnie przydało.

Wojtek: Finalnie okazało się, że ten inwestor miał dosyć dobre spółki portfelowe, rokujące, ale z dnia na dzień pieniądze zniknęły z konta. Były wypłacane transzami, w kamieniach milowych. A sprzedaż: przychodzisz z pustą kartką i mówisz, że w tym kwartale będziemy mieli taką sprzedaż. To jest fugazi.

Rafał: Dzisiaj większość tak robi.

Wojtek: My odpaliliśmy kampanię na Indiegogo, zamiennik Kickstartera. Próg wejścia był niższy, bo nie trzeba było mieć spółki zarejestrowanej w Stanach. Community było dosyć duże i projekty rzeczywiście dostawały pokaźne dofinansowanie: ktoś wierzy w twój projekt, płaci ci z góry, a kiedy skończysz, wysyłasz mu produkt. Nikogo nie oszukiwaliśmy, mieliśmy działającą wersję early beta, ale arkusze nie do końca się spinały. Dzięki objazdom i konferencjom mieliśmy bardzo fajne kolaboracje z Intelem i Cisco, nie tylko lokalnymi, ale globalnymi. Wtedy to były grube koty. Pamiętam, że jak jechaliśmy na InfoShare, Intel dał nam swój wypasiony stand na samym środku, który kosztował kupę kasy. Mało tego, robił reklamy ze swoich kont, reklamował produkt, który nie jest ich i na którym nie mają żadnego rewenue: hej, to urządzenie to game changer. Dumne rzeczy załatwić. Dziękuję tym ludziom, bo to były naprawdę fajne osoby z Polski i z zagranicy, które chciały pomóc młodym chłopakom z wizją produktu. Jeździłem do Irlandii, do Dublina, do europejskiego HQ Intela.

Wojtek: Na nasz niefart w tamtych czasach o smogu się jeszcze tak nie mówiło. Ludzie nie kupowali oczyszczaczy powietrza ani czujników jakości powietrza i nie myśleli, jak powietrze wpływa na codzienne funkcjonowanie, a firmy tym bardziej. Reforsowaliśmy to później jako platformę B2B, gdzie jakość powietrza wpływa na to, jak pracują pracownicy w open space'ach, jak często biorą zwolnienia, ile firma na tym traci. Był nawet pomysł, żeby produkować oczyszczacze powietrza.

Rafał: Pamiętam, zanim powstał Polski Alarm Smogowy, o tym się w ogóle nie mówiło jako o większym problemie, tylko że na Śląsku jest gęste powietrze.

Wojtek: Mieliśmy aplikację gotową, wszystko działało, wydaliśmy dosyć dużo środków na aplikację, na hardware oczywiście większą część. Byliśmy tym zajarani, ale jest takie powiedzenie, że jak robisz naleśniki, to pierwszego naleśnika musisz wyrzucić. Za każdym razem, jak robię naleśniki, pierwszy nigdy nie wychodzi. I tak było tutaj. Inwestor był źle dobrany. My nie patrzyliśmy pod kątem smart money, tylko any money. Mamy wizję, chcemy działać. Trzeba powiedzieć wprost, zarabialiśmy tam grosze. To nie jest tak jak teraz, że jesteś founderem startupu, który zebrał 20 milionów dolarów i wypłacasz sobie normalną pensję, bo każdy rozumie, że jak będziesz przymierał głodem, to nic dobrego z tego nie będzie. Wtedy było myślenie: damy tym studentom jakieś pieniądze, są energiczni, tu popatrzą, tam się nauczą i być może się uda.

Wojtek: Dużo z tego wyniosłem, bo będąc wtedy super młodym, normalnie nie miałbym okazji pogadać z ludźmi z Intela, Cisco czy Deutsche Telekom. Nie wiem, czy ten fail nie jest więcej wart, niż gdyby nam się udało. Rok wcześniej patrzysz na Brand24, super spółkę do dziś, jestem fanem całej ekipy, i mówisz: ale bym chciał mieć taką firmę. A później te gazety, jak Puls Biznesu czy Business Insider, robią mapkę startupów w całej Polsce i jest ich na całą Polskę 12, jest Dolny Śląsk, jest Brand24 i jest Emerald, i myślisz: wow, to już jest sukces.

Co Wojtek Czajkowski zrobiłby inaczej w Emerald Air?

Rafał: Co byś zrobił inaczej, gdybyś mógł się cofnąć do tamtego okresu?

Wojtek: Na pewno nie robiłbym hardware'u. Myślałbym tylko w kontekście softu, czegoś, co łatwo wyskalować, co jest relatywnie, może nie tanie, ale tańsze w zrobieniu. I inaczej przemyślałbym model biznesowy, bo tamto była sprzedaż P2C: rodzice dzieci, którzy martwią się o ich zdrowie. Patrzyliśmy przez pryzmat elektronicznych niań. Każda rodzina, którą stać, wyda 300, 400, 500 złotych na kamerkę, bo to ułatwia życie. Myśleliśmy: jeżeli rodzice są w stanie wydać tyle na kamerkę, to na zdrowie dziecka też.

Rafał: Robiliście jakieś badania?

Wojtek: Robiliśmy customer development, naczytałem się Steve'a Blanka. Mam te książki tutaj, takie biblie. Jak inni grali w gry czy w piłkę w czasach studenckich, to ja czytałem Steve'a Blanka i odpalałem YouTube. Ale jak to w sprzedaży bywa: póki nie sprzedajesz, każdy ci mówi, że kupi. Jak wyszliśmy z produktem, mieliśmy osoby, które mówiły: tak, kupię, wysyłaliśmy linka i te 400 złotych jednak nie jest holy moly wydać od ręki. Na pewno bym dużo rzeczy zrobił inaczej: nie szedłbym w hardware, może bardziej poszukałbym inwestora smart money. Ale łatwo się mówi dzisiaj. Dzisiaj mógłbym powiedzieć, że z Ethereum bym nakupował i bitcoinów, wziąłbym pięć kredytów i trzy mieszkania do tego kupił.

Rafał: Kto wiedział. Ja pamiętam, że w 2011 czy 2012 roku znajomy pokazywał mi bitcoiny: zobacz, takie się kopie. Mówię: co ty robisz, ja SEO, poważne rzeczy robię. Nie dałem sobie wytłumaczyć. Dzisiaj ten znajomy robi startup, który jest chyba wyceniany na ćwierć miliarda dolarów.

Czym różni się robienie startupu w Polsce i w Stanach?

Rafał: Jakie są różnice w robieniu startupu w Polsce i w Stanach? I to nie chodzi tylko o pieniądze, a może tylko o pieniądze?

Wojtek: Często w spółkach, w których byłem, to były polskie spółki z satelitami w Stanach. Będąc w akceleratorze Techstars, który jest amerykański, mieliśmy dostęp do amerykańskich zasobów, do przepływu wiedzy, ludzie przylatywali ze Stanów. Ja miałem szczęście być ulokowany w biurze w Berlinie. Natomiast obracam się głównie na rynku amerykańskim, więc mam swoje teorie. Wydaje mi się, że w Stanach przede wszystkim jest inny mindset ludzi. W Polsce, nawet w Europie, jest taka mocna skała, której ciężko rozbić, bo w Stanach nikt na ciebie nie patrzy z góry. Nikt cię nie ocenia, czy jesteś biedny, bogaty, z Polski, ze Szwecji, z Azerbejdżanu czy z Indii. Stany to mieszanka ludzi i nikt z góry nie opiniuje, czy ktoś jest lepszy, czy gorszy. Przez co ludzie ze Stanów mniej się szczypią. Potrafią zrobić nawet ze średniego produktu bardzo dobry produkt. Może on nie jest lepszy, ale mają taki drive, że mój produkt jest the best, i dzięki temu sprzedają. Oczywiście musi dowozić wartość dla endusera. Ten mindset, że mój produkt jest najlepszy, nie patrzymy na konkurencję, robimy swoje, daje bardzo dobre rezultaty.

Wojtek: Europa jest dosyć specyficzna: jak spróbujesz popracować na rynku DACH, potem na szwedzkim, potem na polskim, to różnice są kolosalne. Nie lubię uogólnień, ale będąc w butach gościa, który robi growth, mam optykę, jak się pracuje z Niemcami, Szwedami, w UK. Niemcy mówią świetnie po angielsku, ale jak przychodzi co do czego, często chcą rozmawiać z firmą, która mówi po niemiecku. Pierwsze spotkanie po niemiecku, później możemy po angielsku. Mieszkając w Berlinie jako Techstars, dostałem kiedyś strzała: weź się hamuj trochę, bo jesteś z Polski. To było smutne.

Rafał: Serio?

Wojtek: Dosyć smutne. Natomiast wydaje mi się, że w Stanach jest łatwiej robić biznes po pierwsze przez ten mindset, a dwa przez network. To jest kraj ogromny, tam co byś nie zrobił, potencjalnie masz grupę docelową: od rednecków na farmach po Nowy Jork i szklane budynki. To ogromny kraj, ujednolicony mindsetowo, bo narzut telewizji jest ogromny. A w Polsce, weźmy SaaS-y: tych, które kupują i mają pieniądze na inwestycje, może z 25, max. Mówię o takich, które realnie są w Polsce. ElevenLabs, świetna spółka, polska spółka, ale wiele osób powie, że to nie polska spółka, bo chłopaki od studiów kończyli w UK i otworzyli to w UK. Ostatnio na LinkedInie był artykuł o startupie założonym przez kobietę, CEO jest z Polski, CTO z Polski, część zespołu z Polski, a piszą, że to francuski startup, bo mają biuro we Francji. Moje zdanie: to jest polski startup. To, że ma finansowanie z zagranicy, nie znaczy, że jest z Francji. Zostawiłem komentarz na LinkedInie: jak CEO z Polski, CTO z Polski, jaki to jest francuski startup? Chciałbym, żeby ludzie w Polsce byli dumni.

Rafał: Może Polska nie jest dobrą marką, o to chodzi, że ciągle ten kraj nie ma dobrej marki.

Wojtek: Trochę ma przylepę, że nie umiemy sprzedawać. Mamy super tęgie głowy, umiemy świetne rzeczy robić, ale przychodzi ktoś z kapitałem, nas kupuje i mówi: dobra, to jest brytyjskie. Weźmy Wedla: nie wiedziałem, że Wedla kupiła zagraniczna firma.

Rafał: Polskiego Żyda chyba zresztą założył. Wiele ikon polskiego FMCG należy do innych firm, ale to naturalny proces globalizacji.

Jak founderzy powinni robić customer development?

Rafał: Przychodzi ktoś do ciebie i mówi: siemano, robię SaaS, mam świetny software, który rozwiązuje problem X. Jaką jedną radę byś mu dał? Tylko nie mów: idź na etat.

Wojtek: Słuchaj klientów i rób sprzedaż od początku. Pytaj wszystkich, jak leci. Odbijaj od ściany. Rób ten customer development. Często nam się wydaje, że mamy świetne rozwiązanie na super palący problem, a później okazuje się, że to ani nie jest palący problem, albo że to jest średnie rozwiązanie na problem. Na tym się dużo startupów wykłada, bo im się coś wydaje. Nie od dziś piszą w książkach o customer development i nie od dziś ludzie, którzy odnieśli w Polsce sukces, mówią: zanim zbierzecie hajs, idźcie, testujcie, zbierajcie listy intencyjne, umawiajcie się na kawę, grajcie tak, jakbyście mieli produkt, mówcie wprost: nie mamy jeszcze tego, ale chcemy zbudować to i to, czy jeżeli będziemy to mieć, to byś to kupił? I jak bardzo byś to polecał znajomym? Ten customer development nadal jest turbo niedoceniany. Podobnie w marketingu i sprzedaży: ludzie kopiują od innych programy marketingowe, bo coś jest fancy, popularne, modne, nie patrząc na swój model biznesowy, swój rynek, potrzeby klientów.

Rafał: U nas nie ma tej wiedzy o customer development? Wiele startupów powstaje na zasadzie N równa się 1: ktoś mi powiedział, że potrzebuje takiego rozwiązania, więc robimy je i próbujemy wpasować w rynek. Na usłudze takiej jak SEO widzę, że duże i średnie spółki podejmują decyzję o ekspansji na rynki zagraniczne na podstawie tego, że kiedyś ktoś coś kupił albo że na zarządzie powstała taka decyzja. Jak się pytam o badania, o customer development na lokalnym rynku, najczęściej tego nie ma. To guesswork, jak gra w ruletkę. A w UK mam takie doświadczenie, że tam jest dużo mniejsza hierarchia korporacyjna, dużo większa otwartość, feedback krąży góra-dół, ludzie więcej rozmawiają, mają większą odpowiedzialność. Uogólniam, ale moje doświadczenie tak mi pokazuje.

Dlaczego polskie firmy nie mają danych o klientach?

Wojtek: Robiłem trochę konsultacji dla firm, głównie technologicznych. Spora firma, jakieś 150 osób, nawet 40 milionów przychodu rocznie. I myślisz, że muszą mieć podstawy ogarnięte. Zaczynasz deep dive i okazuje się, że nie mamy żadnych danych o tym, dlaczego nasi wcześniejsi klienci kupili, albo że wszyscy klienci to są z partnera, i tak naprawdę jednego klienta mamy, który przyszedł do nas, zadzwonił, duże korpo, i nawet nie wiemy dlaczego. A teraz, wkraczając w 2025, chcielibyśmy mieć inbound marketing, żeby to spływało, bo patrzymy na inne firmy z naszego sektora i fajnie rosną. No i weź tu napraw, Wojtek, i to szybko.

Rafał: I to szybko, bo mało czasu.

Wojtek: Zaczynamy: kto jest waszym klientem? Naszym klientem to w sumie każdy. No to posegregujmy unique value proposition per klient, per segment. To trwa 2-3 miesiące, bo działy się napierniczają: delivery mówi tak, sprzedaż tak, dział techniczny tak, później przychodzi prezes i mówi, że to wszystko zaorane. Totalne zgliszcza i zastanawiasz się, jak te firmy funkcjonują. Przy 40 milionach przychodu i 10 zysku wygląda to nieźle. Chcą rosnąć, nowe rynki, ale klientów nie zdobywają sami, lecą na jednym partnerze, a jak ten partner się wywróci? Nie mają customer development, nie wiedzą, do kogo chcą celować. Myślę, że nieważne czy firma duża czy mała, każdy ma w Polsce podobne problemy.

Wojtek: Nie wiem, czy to wynika z tego, że chcemy szybko: jak jest okazja, okienko, to rzucamy wszystko i uprawiamy ten ogródek, póki jest okazja. To zrozumiałe, ale w czasie wojny i pokoju powinniśmy różnie działać. Jeżeli mamy klientów poprzez partnerów i mamy środki, zainwestujmy wcześniej, żeby zacząć uprawiać drugi ogródek, a nie dopiero gdy ziemia przestanie dawać owoce na pierwszym. Szybko niestety się nic nie da, tym bardziej w czasach, gdy konkurencja jest na każdym kroku i często robi to lepiej, bo ma większe środki, lepszych klientów, lepszego prezesa, marketera, growth managera. Na wysokich stanowiskach w tych firmach są kumaci ludzie, ale kumaci z technicznego aspektu, a w biznesowych podstawach bootstrapowy startupowiec, który nie ma 10 złotych na koncie, wymiata przy nich. Myślę, że to naleciałość: mamy kompleks, że nie było niczego, i jak pojawia się okazja, żeby coś mieć, rzucamy wszystko w kąt, żeby realizować zadanie, które przyniesie owoc.

Czy lepiej szybko zarobić, czy budować biznes?

Rafał: Lubię mówić, że w Polsce nie budujemy marek. Budujemy produkt, który ktoś sprzedaje. Często słyszę: szukamy w B2B trzech, czterech odbiorców w Niemczech, będą kupować nasze produkty na masę, narzucą marżę i super. Pytam, po pierwsze, dlaczego mają to kupić, a po drugie, co będzie, jak zobaczą, jak to jest zrobione, i zaczną robić sami w Chinach. Dlaczego nie ma dalszego planowania? Pierwsze, co powinno przyjść do głowy, to jakie to niesie zagrożenia. Znam ludzi, którzy robią firmy po to, żeby mieć dom w Portugalii, dom na Bali i dwa w Polsce, i za każdy zysk zamiast reinwestować kupują mieszkanie na wynajem. Są obiektywnie zajebiście bogaci, ale niczego nie budują.

Wojtek: Rozumiem, nie neguję. Są różne typy firm: jak ktoś ma dropshipping i starcza mu na dwie Panamery i pięć razy wakacje w Miami w roku, to naprawdę kibicuję. Trochę zazdroszczę. Ale zdrowie jest super assetem i można mieć wszystko, a zdrowie tracić z dnia na dzień. Dzisiaj masz Panamerę, mieszkania, jest ciepło, miło, ale świat nie stoi w miejscu. Nie umiałbym zasnąć spokojnie, wiedząc, że to się może szybko wywalić. Bardzo ciężko się spada z wysokiego konia. Ostatnio byłem na konferencji we Wrocławiu i motywem przewodnim było to, że szefowie software house'ów jeżdżą Porschakami po fajnych lokacjach i to jest ich życie. Dzisiaj to wszystko masz, a za trzy miesiące możesz to wywalić. Według mnie, nie inwestując mądrze swojego czasu, nie ucząc się rzeczy z pogranicza biznesu, strategii, customer development, dzisiaj masz niezły hajs z dropshippingu, za trzy miesiące się to wywraca i jesteś w tyle, bo nie umiesz. Jak robisz sensownie biznes i sensownie lokujesz środki, uczysz się, odpalasz inny biznes, nawet coś spierdolisz koncertowo, ale się nauczysz, to potencjalnie CV jest lepsze i budujesz zabezpieczenie w postaci drugiego biznesu. Widzę przedsiębiorców, którzy polecieli na fali fotowoltaiki i pomp ciepła: dwa lata temu gość pracował za 4-5 tysięcy, a nagle jeździ Ferrari, bo miał fart, kogoś znał. Tylko że to się może bardzo szybko skończyć, a nie ma z tego żadnego twardego IP ani strategicznej nauki. To jest ciężki plecak, który trzeba ze sobą nosić. Ja bym nie spał wygodnie, wiedząc, że dzisiaj mam kasę, ale przewalam i nie inwestuję w siebie ani w inne przedsięwzięcia, które mogłyby mnie zabezpieczać.

Rafał: Mnie całe życie w biznesie wygląda tak, że tej kasy nie wydaję. Raz kupiłem drogi samochód, dwa razy się zepsuł, odechciało mi się. Wypłacam sobie na tyle, żeby było komfortowo, a resztę inwestuję w siebie, w zespół, w nowy projekt. Mam poczucie, że w biznesie chodzi o to, żeby coś budować. To jest mój drive: tworzyć, kształtować otoczenie tak, jak chcę, a to jeszcze produkuje pieniądze, dobrą marżę, daje ludziom radość, rozwiązuje ich problemy. Czasami patrzę na kogoś z zazdrością: nigdy nie myślałem, że tak mu się powiedzie, ale ma siano. Ci ludzie często nie zastanawiają się nad budowaniem w firmie ścieżek kariery, HR-u. Jedziemy i jest siano i ta tymczasowość, która wydaje mi się u nas kulturowo zaprogramowana, także przez historię naszego kraju: jesteśmy na styku płyt tektonicznych i co się uda, zaraz przestaje się udawać. Może to zaprogramowana traumą: dobra, póki jest okazja, to robimy, potem się pomyśli.

Jak Polacy podchodzą do pieniędzy i biznesu?

Wojtek: Zupełnie szczerze, gdybym był na miejscu takiej osoby z dropshippingiem, który hula, bo kupuje deski klozetowe za bezcen w Chinach i sprzedaje w Europie z narzutem 10 tysięcy procent. Słyszałem od znajomego, że jego znajomy handluje miniaturkami Maryi, kupuje całe kontenery z Chin i ma z tego tyle siana. Jest dużo takich dziwnych biznesów i ci ludzie niczego nie budują, nie będą nawet myśleć w tym kontekście, to po prostu ma przynosić pieniądze. De facto po to też jest biznes, nie oszukujmy się. Brakuje mi drive'u na twarde IP, żeby to było częścią ekosystemu. Znam wiele osób, które mogłyby leżeć na Bora Bora do końca życia, i ich dzieci też, ale nie chcą, bo mówią: Wojtek, jaki jest sens, że będę leżał na tej plaży? Szanuję to, ja bym pewnie z pół roku poleżał.

Rafał: Ja chciałem poleżeć na Bali i zaczęło padać. Ktoś mi powiedział, że jak rozpatrujesz, czym jest dla ciebie biznes, to powinieneś myśleć, czy wspiera twoje cele, i wtedy to jest biznes, który jest z tobą okej. Jak ktoś sprzedaje miniaturki Maryi z kontenerów i mu to służy, to okej, ale w mojej opinii to nie jest biznes, bo od takiego człowieka niewiele się można nauczyć. Ja rozgraniczam robienie biznesu od zarabiania pieniędzy: najpierw się robi biznes, który później zarabia pieniądze w długiej perspektywie i tworzy wartość dodaną, a samo zarabianie pieniędzy jest łatwe. W dzisiejszych czasach zarabianie pieniędzy takich, żeby w miarę sensownie żyć, jest po prostu łatwe, jak się ma otwartą głowę.

Wojtek: Pytanie, jak chcesz zarabiać. Równie dobrze można pójść do byle jakiej pracy i też zarabiasz. Jak ktoś ma sensownie poukładane i małe koszty życia, to mu starczy. Zawsze jarałem się Garym Vaynerchukiem, teraz mniej, ale nadal go lubię, bo ma fajny drive. On mówi: nieważne, ile zarabiasz, ważne, co robisz. To trochę wyświechtane z jego ust, bo ma miliony i łatwo jest mówić. Trzeba postawić się w butach kogoś, kto zarabia minimalną krajową i ma rodzinę. Takie gadanie, że łatwo się zarabia pieniądze, do tych ludzi nie trafi, bo oni mają zapierdziel, przychodzą do domu, mają obowiązki, lecą na freestyle i nie mają czasu, żeby wziąć książkę i pomyśleć, co dodatkowo zrobić.

Rafał: Sam pochodzę z rodziny blue collar workers i jakbym im powiedział, że pieniądze się łatwo zarabia, to by powiedzieli: Rafał, 16 godzin się pracuje, gówniarzu jeden. Babcia mówiła zawsze, że najważniejszy jest stały etat i bezpieczeństwo. To znowu sprowadza się do tego, skąd wychodzimy jako Polacy i co nam przez lata mówiono. Dlaczego w Polsce mówienie o pieniądzach jest trudne, a jak już ktoś mówi, to w pokręcony sposób, jak detektyw Rutkowski. Nie ma takiej normalnej relacji z pieniądzem, z karierą i z życiem.

Wojtek: Zauważyłem, że żebyśmy nie byli tacy negatywni, trochę jednak zmiany jest na tym rynku i inaczej się podchodzi do rozmowy o pieniądzach i biznesie. Szanuję podejście Marka Zmysłowskiego. Napisał świetną książkę, „Goniąc czarne jednorożce”, dobre kilka lat temu. Nie wiem, czy miałeś okazję czytać.

Rafał: Przyznaję się, że nie czytałem i nie poznałem, ale dzięki od razu za polecajkę.

Wojtek: Świetna książka. Marek jest seryjnym przedsiębiorcą, mam chyba podobny drive jak on. Pochodził z rodziny, w której się specjalnie nie przelewało, dostał się do Rocket Internet, zbudował odpowiednik Bookingu w Afryce, tam go jakiś Interpol ścigał przez korupcję, świetna historia. Teraz buduje Digital Nomad Cities w Dominikanie.

Polecajka: ICEYE i polskie spółki technologiczne

Wojtek: W Polsce są ludzie, którzy potrafią w biznesie robić fajne rzeczy. Jestem ostatnio zachwycony jedną z polskich spółek, pewnie mało osób ją zna: ICEYE. To lider światowy w technologii SAR, czyli zdjęć satelitarnych, współpracują z nimi rządy różnych krajów. Polska spółka, Polacy to otworzyli. Jestem cholernie dumny, jak widzę, że są takie biznesy w naszym kraju. Dużo lat spędziłem w spółkach technologicznych, m.in. w software house'ach, i niestety w Polsce często jesteśmy łopatą dla innych krajów, ale możemy być bez wstydu mózgiem: nie tylko kopaczem, ale i kierownikiem budowy. To wymaga trochę czasu.

Rafał: Ktoś mi ostatnio powiedział ciekawą rzecz a propos słabej koniunktury na rynku software'u i małej liczby zleceń dla software house'ów. Że to w zasadzie może i dobrze, bo bardzo wiele projektów na świecie było robionych przez zajebistych inżynierów i project managerów z Polski dla zagranicznego kapitału i ci ludzie się mnóstwo nauczyli, a teraz będzie lepsza dostępność doświadczonych ludzi dla polskich organizacji, które chcą coś budować, i może powstaną startupy, które będą mogły rywalizować na rynku. W pandemii zatrudnienie kogokolwiek, kto umiał napisać dwie linijki w HTML-u, graniczyło z cudem.

Czy AI zabierze pracę?

Rafał: To nas przenosi do ostatniego wątku: kiedy w końcu AI przejmie wszystko, będę miał robota na chacie i nie będę musiał nic robić? Czy to się stanie w przyszłym roku?

Wojtek: Moja osobista opinia jest taka, że nie przejmie. Wczoraj rozmawiałem z cofounderem Bards.ai, z którym działam, robimy customowe rozwiązania AI dla SaaS-ów i dużych korporacji. Pytam go, bo też się trochę boję, gdzie nas to zaprowadzi za 20 lat. On, świetny specjalista od machine learningu, mówi: Wojtek, jak popatrzysz historycznie, jak ludzie latali z łukami i dzidami i zobaczyli broń czarnoprochową, to też mówili: Jezus, teraz się wszyscy powystrzelają. To zostało uregulowane. Wierzę, że AI nie zabierze nam pracy, tylko ją usprawni. Według mnie samo AI nie zabierze nikomu pracy, ono ją przyspieszy, usprawni. Wyobraźmy sobie, że mamy koparki, a wiele osób mówiło: po co nam koparki, jak my sobie świetnie radzimy łopatą. Jak cofniesz się o 70 czy 80 lat i pokażesz komuś nowoczesną koparkę, to powie: po cholerę mi to, mamy konia i łopaty. Jesteśmy w tym samym momencie, tylko w innych czasach. Jeżeli ludzie nie będą chcieli przejść tej tranzycji, czyli jak wykorzystać AI, żeby być lepszym albo zmienić swój skillset, to fakt, odpadną. Dziś codziennie powstaje bardzo dużo agentów AI, często pudełkowe rozwiązania nie dowożą tego, co jest obiecywane. Dobry copywriter nadal jest potrzebny, albo ktoś, kto umie wykorzystać AI, żeby przyspieszyć pisanie. Pozdrawiam chłopaków z Surfera, świetna spółka, z którymi budujemy ich rozwiązanie Surfer AI, to jedna z najlepszych SaaS-owych spółek z Polski. Ale nadal musisz rozkminić, co chcesz napisać, dać prompta, włożyć trochę pracy i pomyślunku. To nie pisze samo za ciebie.

Rafał: Nie masz wrażenia, że nie wiemy, czy przyspieszenie w AI nie będzie tak wielkie? Midjourney zmieniało się w trzy miesiące, jaki był progres, i jaki jest progres z contentem robionym przez RAG, a nie przez frontend ChatGPT. Pamiętam, jak testowaliśmy GPT-2 w grudniu 2020, dostaliśmy dostęp do API, pozdrawiam Radka Paluszaka, który się zapisał i obgryzał paznokcie, jakie to było przełomowe, a bardzo słabe. Mam wrażenie, że przeleciało kilka stuleci, i że to ciągle przyspiesza. Ja mam teorię, że w przestrzeni agencji marketingowych, SEO, performance'owych 9 na 10 prac przejmie sztuczna inteligencja, szczególnie low i mid tier. Zostaną ludzie, którzy mają niezastępowalną wiedzę z uwagi na doświadczenie, i jak było łatwo wejść i zacząć robić digital marketing, bo można było pooglądać YouTube, zrobić kilka kursów, tak niedługo nie będzie można, bo trzeba będzie bardzo długo pracować, żeby osiągnąć wysoki poziom doświadczenia.

Wojtek: W dużym stopniu masz rację, ale pracuję na co dzień ze spółkami, które przychodzą po rozwiązania AI-owe i mówią: mamy kupione rozwiązania, ale ani to dobrze nie działa, ani nie jest skorelowane z naszymi potrzebami biznesowymi, ani z tym, jak organizacja funkcjonuje, i nadal potrzebują dedykowanego rozwiązania. Nadal jest tam czynnik ludzki, ktoś musi to poustawiać, a po zakończeniu projektu poodkręcać kurki. Ci, którzy są teraz mid'em czy juniorem, muszą myśleć: co mam zrobić, żeby zostać operatorem tego AI. Seniorzy, ktoś, kto ma 45 lat, też nie będzie wiecznie chciał pracować, będzie naturalna tranzycja i ludzie będą wskakiwać na wakaty operatorów. Ci, którzy mają opór, odpadną. Ale jakaś praca dla nich będzie, bo nie wszystko zostanie zautomatyzowane, to byłyby ogromne koszty. Moja mama mówiła, że jak ona miała 20 kilka lat, jej matka mówiła, że jak będzie miała pięćdziesiąt, to samochody będą latać. I jakoś nie latają. Apkę da się wypluć w trzy dni, nie musisz kodzić pół roku i płacić bańki złotych, ale to nie jest aplikacja, której bank by mógł użyć. Nadal ktoś będzie robił backend, frontend, bazy danych. Jak postawisz mojego sąsiada, który sprzedaje folię do oklejania samochodów, przed OpenAI czy innym agentem, to on ci nie zbuduje tej aplikacji.

Czy AI da przewagę dużym firmom, czy małym?

Rafał: Boję się kilku rzeczy: kapitalizm dąży do maksymalizacji zysków. Nie jestem optymistą, że takie wielkie firmy nie będą już testowo wprowadzać rozwiązań, które zastąpią operatorów w fabrykach. Pewna firma w UK przeniosła customer service do Indii i nigdy nie mogłem się tam niczego załatwić. Drugą iteracją teraz jest AI, nauczone na miliardach rozmów, i jest już obiektywnie lepsze. Tysiące ludzi w Indiach będą zwolnione. Mam przeczucie graniczące z pewnością, że duże firmy będą jeszcze większe dzięki AI, a my jako mali musimy też wygryźć jakiś kawałek tortu, bo nasze marże będą tylko spadały, jeśli nie zaczniemy tego używać.

Wojtek: Z drugiej strony, jak słucham mądrzejszych od siebie, trochę się zatrze granica, że duży może więcej dzięki AI, bo ty, będąc mały, jesteś szybki. Znajomy wyjadacz marketingu z Teksasu konsultuje SaaS-y, które mają po 50-100 milionów ARR, i co roku robią ten sam błąd: w grudniu spotykają się na strategicznym spotkaniu i mówią: tak jak rok temu, tylko podnosimy budżet marketingowy o 5 procent. Nie patrzą, jak się zmieniają funnele, jak zmienia się podejście klienta, jak kupuje i dlaczego. Jesteśmy duzi, big to fail, lecimy z tym koksem. To jest szansa dla małych firm, które sprytnie zoptymalizują swój czas i małe zasoby dzięki AI i mogą walczyć z takimi dużymi miśkami, które są wolne, ociężałe: jak mają coś zmienić, to trwa pół roku, bo mail musi przejść przez sto drabinek.

Rafał: Ciekawy wątek. Pytanie, skąd mali mają się uczyć, jak wykorzystywać AI. Firma, w której teraz jesteś, wdraża rozwiązania tylko w dużych organizacjach, czy też w mniejszych, ambitnych?

Wojtek: Pracujemy z każdym przekrojem firm: małymi, średnimi, dużymi. Pewnie strategicznie to powinien być błąd, bo jak jesteś dla wszystkich, to trochę dla nikogo, ale mamy taki przekrój. Nie mówię o totalnie małych firmach z 10 tysiącami przychodu rocznego, ale SaaS-y z co najmniej 6-7 milionami ARR to już jest klient, z którym możemy pracować. Mniejszy projekt to 200-300 tysięcy per projekt, bo czas ludzi technicznych jest drogi. Na pewnym etapie, jak jesteś za mały, nie ma fundamentu do customowych rzeczy, bo większość można sobie zrobić, biorąc pudełka: potrzebuję śrubokręt, kupuję z półki, a nie robię customowego. Pracujemy ze startupami, firmami mid i z korporacjami takimi jak Comcast, trzecia największa firma w Stanach. Większość przychodzi z pytaniem: powiedzcie nam, co możemy zrobić. To ciężki case, bo nie znając firmy, trzeba zbadać procesy biznesowe, co chcieliby zautomatyzować, czy to back office, czy produkt. My bardziej chcemy robić produkty, coś, co wpływa na rewenue klienta, bo z produktów jest większy ROI niż z back office'u, który to optymalizacja czasu i się nie skaluje. Widzimy rosnące ssanie na rynku i coraz więcej firm jest świadomych, że jeśli nie zainwestują w AI, zostaną w tyle. Przychodzą też deweloperzy, nie od komputerów, tylko od budynków: wielkie firmy budujące bloki mają mnóstwo pomysłów na optymalizację, bardziej w kontekście ofert i dokumentów. Mamy fajny case, nie mogę powiedzieć nazwy, polskiej spółki państwowej dbającej o bezpieczeństwo lotów nad polskim niebem. Jesteśmy dumni, że nie tylko wdrażamy AI, które ucina koszty, ale przyczyniamy się do tego, że nasze niebo będzie bezpieczniejsze, przynajmniej mamy w to wiarę. Często firmy nie przychodzą z myślą: jak wymienić piętnastu stażystów, żeby zaoszczędzić. Na szczęście. Choć pewnie za zamkniętymi drzwiami rozmawia się: jak ludzi wywalić i zastąpić jednym gościem z one-jajem.

Rafał: A regulacje? Co Wojtek o tym myśli? Powstają akty prawne.

Wojtek: Najgorsze, że mam przeczucie, że to często robią ludzie, którzy się na tym nie znają. UK nie jest teraz w Unii i tam możesz odpalać różne modele i testować rzeczy, a w Unii Europejskiej coraz mniej możemy. Przez to rynek nie będzie konkurencyjny, bo ludzie ze Stanów czy z UK mogą więcej, a innych krajów to nie zatrzyma. Chciałbym, żeby w UE byli ludzie, którzy się na tym znają, a nie robili zakazy i nakazy. Nawet gdyby UE i Stany powiedziały, że regulujemy AI, to ktoś w piwnicy by to rozwijał, Chińczycy czy inne kraje, jak z bronią masowego rażenia, rozwijaną po cichutku w piwnicach.

Rafał: Mam tytuł odcinka: AI jak broń masowego rażenia. Z tego, co czytałem o AI Act, pracowały nad nim naprawdę mądre osoby, które się znają, i to są bardzo ogólne regulacje, które nie powinny nikogo specjalnie powstrzymywać przed rozwijaniem technologii, bardziej dotyczą wykorzystania. Ja ekspertem nie jestem, ale myślę, że złapię osobę, która brała udział przy tym projekcie, i pogadam z nią.

Zakończenie rozmowy i odcinka

Rafał: Wojtku, mega ci dziękuję za tę rozmowę. Przeszliśmy twoją historię zawodową. Mówiłem, że nie będzie łatwo, bo tego jest dużo i masz mega doświadczenie. Jestem przekonany, że słuchacze tak jak ja wyciągną wiele rzeczy z tej rozmowy. Mam nadzieję, że jeszcze porozmawiamy, jak będziesz prowadził swój aktualny projekt na giełdę, bo wydaje mi się, że jak jesteście w centrum AI, to jakaś gruba wycena się szykuje. Jak będziesz mógł dać akcję pod stołem, po nowej starej znajomości, to pamiętaj o mnie.

Wojtek: Jasna sprawa, dziękuję. Mam nadzieję, że coś mądrego udało się powiedzieć. To w super skrócie dużo wątków, nie udało nam się wszystkich poruszyć, tak byśmy pewnie z pięć godzin rozmawiali. Szczerze dziękuję i pozdrawiam wszystkich.

Rafał: Dzięki, do zobaczenia. Hej.

Posłuchaj i obejrzyj

Ta sama rozmowa w Twojej ulubionej aplikacji.

Pełny, zredagowany transkrypt jako plik Markdown, z opisem gościa i cytatami.

Wróć do góry

Powiązane z tym odcinkiem

Rozwój międzynarodowy

Wchodzisz na nowy rynek?

NON.agency to międzynarodowa firma SEO z AI w środku: każdy rynek dostaje własne treści, linki i kontrole zamiast tłumaczenia. Napisz, jakie rynki rozważasz.

Brakuje ci widoczności w Google i AI?Napisz do mnie.

Napisz do mnie