Kim jest Magdalena Barylska?
- Kim jest
- Magdalena Barylska, specjalistka ds. compliance produktowego w Takeaway GmbH, firmie z Hamburga pomagającej producentom i sprzedawcom spełniać wymogi prawne na rynkach europejskich. Pochodzi z Łodzi.
- Czym się zajmuje
- Doradza w zakresie przepisów dotyczących sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE), baterii (BattG) i opakowań (VerpackG), wspiera firmy w rejestracji w systemie LUCID oraz we współpracy z organizacjami odzysku. Firma od ponad 20 lat zajmuje się rejestracjami w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta w całej Unii Europejskiej, a także w Szwajcarii i Norwegii.
- O czym rozmawiamy
- O tym, kto i gdzie musi się rejestrować, jak wygląda rejestracja w LUCID, jakie są kary i kontrole, jak klasyfikować produkty, czym różnią się kraje UE (m.in. Francja, Niemcy, Hiszpania, Węgry), jakie zmiany przyniosą PPWR i rozporządzenie bateryjne oraz jak platformy, w tym chińskie, wpisują się w nowe zasady.
- Gdzie ją szukać
- LinkedIn (Magdalena Barylska) oraz strona takeaway.pl.
Najlepsze cytaty
„Ten, co sprzedaje, ten, co widnieje na fakturze, musi się zarejestrować.”
„Zachęcam do świadomego poinformowania się i świadomej rejestracji.”
„To nie jest tak, że mogę sobie sprzedawać i nic się nie stanie.”
„Moja babcia zawsze mówiła, że jesteśmy zbyt biedni, żeby oszczędzać.”
Polecane materiały i źródła
Polecajka gościni
WydarzenieFestiwal Światła w Łodzi
lmf.com.plMagdalena poleca coroczny festiwal, odbywający się pod koniec września, podczas którego ulice miasta są oświetlone iluminacjami i można poznać Łódź od innej strony.
Wspomniane w odcinku
LUCID (niemiecki rejestr opakowań)Narzędzie · verpackungsregister.org
PPWR: rozporządzenie o opakowaniachRaport · eur-lex.europa.eu
Rozporządzenie bateryjne UERaport · eur-lex.europa.eu
WEEE: dyrektywa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznymRaport · eur-lex.europa.eu
GPSR: rozporządzenie o ogólnym bezpieczeństwie produktówRaport · eur-lex.europa.eu
RefashionOrganizacja · refashion.fr
Eurostat: odpady opakowaniowe (2022)Raport · ec.europa.eu
Powiązane rozmowy
Praca z klientami ze Stanów Zjednoczonych - Kinga EdwardsKinga EdwardsTemat: Rozwój międzynarodowy
Współpraca vs Konkurencja: Skandynawska szkoła biznesu z Przemysławem PieląPrzemysław PielaTemat: Rozwój międzynarodowy
Sztuczna inteligencja a przyszłość marketingu z Kas SzatylowiczKasia SzatyłowiczTemat: Rozwój międzynarodowy
Jak stworzyć produkt z którego korzystają tysiące ludzi na świecie - Michał SuskiMichał SuskiTemat: Rozwój międzynarodowy
Transkrypt
Prowadzący: Rafał Moszkowców. Gościni: Magdalena Barylska.
Wstęp
Rafał: Witam Was serdecznie w kolejnym odcinku Globalnych Horyzontów. Dzisiaj moją gościnią jest Magdalena, specjalistka do spraw compliance produktowego w firmie Takeaway GmbH, firmie pomagającej producentom i sprzedawcom spełniać wymogi prawne na rynkach europejskich. Zajmuje się doradztwem w zakresie przepisów WEEE, BattG oraz VerpackG, a także wspiera firmy w procesach rejestracji w słynnym już systemie LUCID oraz pomaga współpracować z firmami, które zajmują się recyklingiem odpadów. Dzięki swojemu doświadczeniu pomogła już wielu polskim przedsiębiorcom skutecznie wejść na rynki zagraniczne, a szczególnie na rynek niemiecki. Witaj, Magdaleno, w podcaście.
Magdalena: Cześć Rafał, dziękuję za zaproszenie. Cieszę się, że będę miała możliwość porozmawiać z tobą o tematach compliance i regulacji, a także o branży e-commerce: co się zmienia na marketplace'ach pod kątem compliance i na co muszą zwrócić uwagę sprzedawcy, jeśli chcą się rozwijać na rynkach europejskich. Opakowanie, produkt elektryczny czy tekstylia, które sprzedajemy konsumentom, kiedyś staną się odpadem, a opakowanie po rozpakowaniu produktu staje się odpadem od razu. To temat bardzo często zaniedbywany przez sprzedawców, bo jak się ekspanduje na rynki, to się nie myśli o opłatach, o zielonych podatkach, tylko o tym, żeby zareklamować swój produkt i znaleźć jak najwięcej odbiorców. Te przepisy mogą później opóźnić sprzedaż, a z problemem takim jak LUCID w Niemczech polskie firmy, które zaczynają od rynku niemieckiego, spotykają się już na pierwszym kroku.
Rafał: Tak jest. Ja w non.agency zajmuję się częścią marketingową, ekspansją, i myślę, że robimy to świetnie, ale jest dużo innych obszarów i im głębiej w to wchodzę, tym bardziej widzę, że obszary, którymi ty się zajmujesz, wymagają wyjaśnienia i odczarowania, bo to nie jest ani tak trudne, jak się wielu osobom wydaje, ani niedostępne. Lećmy więc, bo mam dużo pytań i sam mało na ten temat wiem.
Czym jest EPR i jakie obszary compliance trzeba znać?
Rafał: Pierwszy obszar: compliance produktowe jako podstawa ekspansji. Pytanie laika: jakie są najbardziej krytyczne obszary compliance opakowaniowego i produktowego, które polski producent czy e-commerce musi znać przed wejściem na rynki europejskie?
Magdalena: Zacznijmy od rejestracji w ramach EPR, czyli rozszerzonej odpowiedzialności producenta, po polsku ROP. Każdy napotyka ten temat, ekspandując na rynki zagraniczne. Bardzo wielu polskich przedsiębiorców uważa, że skoro są zarejestrowani w polskim rejestrze odpadów BDO i mają siedzibę w Polsce, to nawet jeśli sprzedają przez Allegro, Amazon czy Kaufland na inne rynki, mogą odpady opakowaniowe rozliczać w Polsce. Tak nie jest: każdy z 27 krajów Unii ma osobne przepisy dotyczące EPR i w każdym trzeba się osobno zarejestrować, a rejestracja wygląda w każdym kraju inaczej. My od ponad 20 lat, dokładnie 21, kompleksowo zajmujemy się doradztwem i rejestracją opakowań w całej Unii, a także w Szwajcarii i Norwegii. Często słyszymy: mam sklep z domeną .pl, ale oferuję wysyłkę na całą Europę. No więc jak ktoś z Hiszpanii, Niemiec czy Danii zamówi produkt, opakowanie zostanie tam wyrzucone do kontenera i zutylizowane, więc tam muszę zapłacić zielony podatek za to opakowanie.
Magdalena: Jeśli chodzi o compliance samego produktu, to jest etykieta. Są oznakowania zharmonizowane w UE, jak przekreślony kosz na sprzęcie elektrycznym czy znak CE na zabawce, i niezależnie od tego, czy sprzedaję w Polsce, Finlandii, Niemczech czy Czechach, muszę mieć to samo oznakowanie. Ale są kraje z dodatkowymi wymogami: Francja wymaga dodatkowych etykiet i piktogramów na opakowaniach, żeby sprzedawać i nie dostać kary, a Hiszpania w tym roku wprowadziła takie obostrzenia. Zanim zacznę ekspandować, powinienem się dowiedzieć, jakich rejestracji i oznakowań potrzebuję, żeby ze spokojną głową skupić się na sprzedaży i zasięgu.
Które kraje mają łatwiejszą rejestrację EPR, a które trudniejszą?
Rafał: Są kraje bardziej liberalne i bardziej restrykcyjne? Łatwiejsze, tańsze, szybsze?
Magdalena: W zasadzie chodzi o to samo: muszę się zarejestrować, zapłacić podatek. Ale są kraje, w których to jest łatwiejsze, i moim zdaniem, jak i zdaniem naszych klientów, takim krajem są Niemcy. Pomimo całej biurokracji, o której się mówi, Niemcy mają procedurę bardzo łatwą, nawet w porównaniu do tego, jak w Polsce rejestrują się przedsiębiorcy z zagranicy, gdzie proces jest bardziej skomplikowany. Są kraje, które bardzo utrudniają, na przykład Węgry czy Hiszpania. W Hiszpanii trzeba mieć apostille haską, czyli poświadczenie podpisu z Ministerstwa Spraw Zagranicznych pod dokumentem, żeby złożyć wniosek rejestracyjny. A Węgry to poziom nieosiągalny: rejestracja jest tak skomplikowana i trwa tak długo, jakby nie chcieli się otworzyć na zagraniczne firmy.
Rafał: Straszne, a niby jednolity rynek.
Magdalena: Z jednej strony ciągle słyszymy o zielonym ładzie, mamy już dość słuchania o neutralności klimatycznej i zielonych celach. Ale jeśli prześledzić statystyki z ostatnich 15 lat, to my, Europejczycy, produkujemy coraz więcej odpadów opakowaniowych, a recyklingujemy mniej. Według Eurostatu w 2022 roku na każdego Europejczyka przypadało 213 kg odpadów opakowaniowych rocznie, a poziomy recyklingu we wszystkich krajach członkowskich są dość niskie, szczególnie dla plastiku. Choć jak porównujemy się z rynkiem amerykańskim, to przodujemy, bo tam poziom odpadów w głowie się nie mieści. Można wnioskować, że jeśli producenci i wprowadzający będą finansować system zbiórki, będą finansowane coraz lepsze metody recyklingu i osiągniemy cele. Z drugiej strony są kraje, które robią procedurę tak skomplikowaną, że sprzedawca albo nie wejdzie na rynek, albo będzie sprzedawał bez rejestracji, bo kontrole w tych krajach jeszcze nie są tak ścisłe.
Rafał: Ale nie zachęcamy, żeby obchodzić przepisy.
Magdalena: Nie, nie zachęcamy, bo kary są wysokie. Ja nie zachęcam. Zachęcam do świadomego poinformowania się i świadomej rejestracji, ponieważ te kary są i te przepisy są zaostrzane. To nie jest tak, że mogę sobie sprzedawać i nic się nie stanie.
Od jakiego progu sprzedaży trzeba rejestrować opakowania?
Rafał: Czy jest próg sprzedaży, ilość odpadów, od której muszę się rejestrować? Od pierwszego opakowania, czy od setnego?
Magdalena: To zależy od kraju. Mówimy o dzisiejszym świecie, o roku 2025. Są kraje z limitami: na przykład w Czechach, jeśli sprzedam poniżej 300 kilo opakowań rocznie, nie muszę się rejestrować. Można zapytać, kto zweryfikuje, że sprzedałem 300, a nie 350. Ustawodawca ma w ustawie z 2014 roku zapis, że może przeprowadzać wyrywkowe kontrole. Jeśli sprzedawca fotelików na platformie czeskiej nie jest w rejestrze, może do niego przyjść pismo, może być kontrola i może wyjść, że sprzedał tonę opakowań. Nie zdarza się to często, ale się zdarza. W większości krajów jednak muszę się zarejestrować od pierwszego opakowania, właściwie zanim rozpocznę sprzedaż. I tu dochodzimy do marketplace'ów, które mają obowiązek weryfikacji, czy sprzedawcy są zarejestrowani, na dziś w Niemczech i we Francji. Za rok, 12 sierpnia 2026, wchodzi nowe rozporządzenie o opakowaniach, PPWR. Ono pociąga marketplace'y do obowiązku sprawdzania, co oczywiście musi zostać przełożone na porządek krajowy, i znosi limity: od 2028 roku nie będzie już 300 kilo w Czechach ani 50 ton w Holandii, tylko od pierwszego opakowania trzeba będzie się rejestrować.
Rafał: Lepiej zrobić to szybciej niż później, mieć czas, żeby się przygotować.
Rafał: A jak liczona jest opłata? Czy jest jakiś znany wzór?
Magdalena: Podobnie jak na rynku polskim. Każdy kraj ma organizacje odzysku, akredytowane przez ministerstwa ochrony środowiska, które mają swoje stawki za poszczególne frakcje materiałów opakowaniowych czy sprzętu elektronicznego. Według tych stawek wprowadzający musi uiścić opłatę produktową, czasem nazywaną zielonym podatkiem. Jeśli sprzedaję tonę papieru, to w Niemczech za tonę papieru płacę.
Jak klasyfikować produkty: przykład tostera
Rafał: Opakowanie papierowe, produkt plastikowy, w środku elektronika, może rtęć. Jak to wszystko ogarnąć?
Magdalena: Załóżmy, że sprzedajemy toster. Moja firma sprzedaje tostery przez Amazon. Toster jest urządzeniem elektrycznym, bo żeby funkcjonował, trzeba go podłączyć do prądu, i ma komponenty elektryczne. Nieważne, czy w 70 procentach składa się z plastiku, a w 20 z elektroniki: jest sprzętem elektronicznym. Klasyfikuję go do grupy, tu będzie to mały sprzęt elektryczny, i tak samo jest na Węgrzech. Do tego opakowanie: toster zapakowany w folię, styropian i karton. Te trzy frakcje materiałów opakowaniowych muszę zlicencjonować, czyli wykupić licencję, opłacić opłatę produktową w każdym kraju, do którego sprzedaję. Jeśli robiłabym to sama, zatrudniam compliance managera, który szuka w poszczególnych krajach, jaki urząd, jakie organizacje odzysku, i podpisuje z nimi umowy. Czyli rejestruję toster jako elektronikę, a opakowania jako opakowania.
Jak wygląda rejestracja w systemie LUCID?
Rafał: Przejdźmy do LUCID. Jak praktycznie wygląda rejestracja?
Magdalena: LUCID jest dosyć inny niż systemy w innych krajach, i sprzedawcom spoza Niemiec czasem trudno to zrozumieć. LUCID to rejestr, jak polskie BDO. Rejestracja, jak się potocznie mówi, jest dwuetapowa. Najpierw sama rejestruje się wprowadzający. A kto jest wprowadzającym? Często słyszę: pani Magdo, ja nie sprzedaję pod swoim brandem, na przykład importuję z Chin telewizory i sprzedaję do Niemiec, więc nie jestem producentem. Ale w myśl przepisów, i w całej Europie jest tak samo, ten, co sprzedaje, ten, co widnieje na fakturze, musi się zarejestrować. Nie ważne, czy to ja wyprodukowałem. W świecie compliance, jeśli sprzedaję, muszę zapłacić opłatę produktową. Załóżmy, że sprzedaję tostery do Niemiec i na Amazonie pytają o numer LUCID. Wchodzę na stronę LUCID, która jest też dostępna po angielsku, i rejestruję się sama. Rejestracja jest bezpłatna i trwa dosłownie 20 minut: wprowadzam dane firmy, jaki rodzaj opakowań mam. Po ukończeniu zostaje wygenerowany numer, który zaczyna się od liter DE i ciągu cyfr. Z tym numerem szukam tak zwanego systemu dualnego, czyli organizacji odzysku w Niemczech, jest ich dziś dziewięć. Zgłaszam się do takiej organizacji, na przykład do naszej firmy, i mówię: to jest mój numer LUCID, potrzebuję opłacić opłatę produktową. My wykupujemy licencję na podane ilości, na przykład 100 kilo papieru i 50 kilo folii, producent płaci opłatę, dostaje od nas certyfikat, wprowadza to do LUCID i może dalej sprzedawać.
Rafał: Na początku brzmiało to skomplikowanie, ale po twoim wyjaśnieniu wydaje się stosunkowo łatwe.
Magdalena: To nie jest skomplikowane, tylko ten pierwszy krok rejestracji w LUCID trzeba wykonać samemu, bo zgodnie z niemiecką ustawą nie można zlecić rejestracji w LUCID trzeciemu podmiotowi, nawet systemowi dualnemu. Ale ta rejestracja jest banalnie prosta.
Jakie kary grożą za brak rejestracji EPR w Niemczech?
Rafał: Znając naturę ludzką: jakie są konsekwencje nieprzestrzegania tych przepisów dla polskiego tosterowego e-commerce'u?
Magdalena: Zacznijmy od tego, że jeśli się nie zarejestruje, nie będzie mógł sprzedawać na platformach, bo w Niemczech trzeba podać numer. Są też praktyki, że firma zarejestruje się w LUCID, dostanie numer, ale nie podpisze umowy z systemem dualnym i poda numer platformie. Ale platforma to jakiś czas weryfikuje i numer wygaśnie po trzech tygodniach, więc nie radzę tą drogą iść. Może też zostać nałożona kara, według ustawy do 100 tysięcy euro. Nie słyszałam o karze 100 tysięcy, ale o 10 tysiącach euro słyszałam. Ktoś może myśleć, że nie ma siedziby w Niemczech, więc co mi mogą. Jednak mogą, bo pisma są coraz częściej rozsyłane. Poza tym konkurencja też na siebie donosi: jeśli ktoś wie, że ktoś sprzedaje bez rejestracji, urząd jest informowany. Są też kontrole.
Rafał: To mi przypomina kolegę, który mówił, że dostaje mandaty w Niemczech i się nimi nie przejmuje, dopóki nie zapukał do niego polski komornik z niemieckim nakazem. Przepisy zostały zmienione. Nie ma co się pakować w kłopoty.
Magdalena: Na pewno taniej będzie zarejestrować się, zanim się zacznie sprzedaż, niż później dostać karę. Dla ilustracji: była firma z Polski produkująca papierosy elektroniczne, która sprzedawała na rynku niemieckim. Najpierw bez rejestracji, tu chodziło o elektronikę i baterie. Później się zarejestrowali, ale raportowali o wiele mniej, niż sprzedawali, i przyszła kara, z tego co pamiętam 40 tysięcy euro. Urząd sprawdził, że raportowali na przykład tonę rocznie, a z kontroli wyszło, że sprzedawali 40 ton. Oni już nie sprzedają w Niemczech.
Rafał: Jak urząd może to skontrolować?
Magdalena: Wyrywkowo wybierają sprzedawców z systemu i robią analizę rynku. Ten sprzedawca wrzucał po 200 kilo miesięcznie elektroniki, a zadeklarował o wiele mniej, więc urząd wezwał go pismem i przeprowadzono audyt. Nie wiem, jak dokładnie, może konkurencja doniosła.
Rafał: Jeśli to było oszukiwanie systemu, to dobrze, że już nie sprzedaje. Przepisy są po coś. Każdy, kto chodził po polskich lasach w latach 90., wie, że restrykcyjne przepisy o odpadach są potrzebne, bo nie wszyscy w społeczeństwie i nie wszystkie firmy są chętne do recyklingu. System musi przenosić koszt, a właściwie odpowiedzialność, na producenta i wprowadzającego, bo do niedawna 100 procent odpowiedzialności było na konsumencie.
Dlaczego plastik i odpady opakowaniowe są problemem?
Magdalena: Wystarczy latem polecieć na wakacje do Grecji, żeby zobaczyć, że śmieci latają wszędzie, szczególnie na greckich wyspach. Rok mieszkałam na Krecie, więc temat plastiku, który jest wyrzucany do morza i palony, jest dla mnie straszny. Dlatego musi się coś zmienić, bo poniszczymy środowisko: w morzu pływają śmieci zamiast ryb.
Rafał: Byłem w Azji Południowo-Wschodniej, na Bali, i nigdy w życiu nie widziałem tyle plastiku w wodzie. System tam nie działa, polega głównie na paleniu. Powinniśmy się cieszyć, że w Europie próbujemy organizować system cyrkularny. To dla wspólnego dobra: żebyśmy mogli się cieszyć czystą plażą i nie oddychać mikroplastikiem.
Magdalena: Mikroplastik odkłada się też w nas, konsumentach. Ostatnio czytałam o badaniach opakowań napojów energetycznych, w których normy zostały przekroczone wielokrotnie. Szczególnie w branży spożywczej opakowania bywają źle produkowane. To zastraszające.
Rafał: Mikroplastik znajdowany jest nawet we krwi i trwają badania, jaki ma wpływ na choroby. Nie wszystko, co wymyśla Unia Europejska, jest złe. Wróćmy jednak do głównego wątku.
Jak wygląda compliance dla mody i mebli we Francji?
Rafał: Jak wyglądałby plan compliance dla polskiego e-commerce'u z branży fashion, krok po kroku?
Magdalena: Weźmy firmę z Polski produkującą tekstylia, która chce ekspandować na rynek francuski przez platformy takie jak Zalando. Najpierw trzeba zarejestrować opakowania. Francja jest jednym z nielicznych krajów, w których oprócz elektroniki, baterii i opakowań trzeba zarejestrować także tekstylia. Jest jedna organizacja odzysku dla tekstyliów we Francji, Refashion. Na dziś obowiązek rejestracji tekstyliów mamy we Francji, Holandii i na Węgrzech, a w Komisji Europejskiej prowadzone są wstępne analizy, że w przyszłości, za około 4-5 lat, rejestracja tekstyliów ma być we wszystkich krajach UE. Wracając do naszej firmy z Polski, która sprzedaje spodnie i inne wyroby tekstylne na rynek francuski: rejestruję się w ramach tekstyliów i opakowań, uzyskuję numer, który muszę podać platformie, czyli Zalando czy Amazon. Muszę więc zaplanować bufor czasu, żeby uzyskać numer, zanim rozpocznę sprzedaż, bo bez numeru platforma mnie nie wpuści. Rejestracja we Francji trwa dziś około miesiąca, sześciu tygodni. Składam wniosek o rejestrację tekstyliów i opakowań, czekam na numer UIN i z nim startuję na platformie. Muszę też znać przepisy etykietowania: tekstylia i opakowania mają osobne piktogramy we Francji, które dostanę po podpisaniu umowy i rozpoczęciu rejestracji. Jak oznakuję tekstylia i opakowania i uzyskam numery, mogę sprzedawać.
Rafał: A polska marka, która sprzedaje meble do Francji?
Magdalena: Meble też trzeba zarejestrować. Francja ma bardzo dużo kategorii, które trzeba rejestrować. Jeśli sprzedaję sofy, muszę je zarejestrować we Francji i umieścić na sofie osobną etykietę dedykowaną rynkowi francuskiemu. Ciekawe są meble elektryczne: fotele do masażu, biurka z podnoszonym blatem, sofa z funkcją masażu, rozkładana elektrycznie, szafa z wbudowanym światłem. W myśl klasyfikacji UE to są sprzęty elektryczne, nie meble, więc muszę je zarejestrować jako elektronikę, i to w każdym kraju. Miałam klientkę, która mówiła: pani Magdo, główną funkcją kanapy z rozkładanym podłokietnikiem nie jest sprzęt elektryczny. Ale nie chodzi o główną funkcję, tylko o to, jak to potem trzeba zrecyklingować: trafia jako odpad elektryczny, bo ma komponent elektryczny. Nawet jeśli komponent elektryczny w sofie waży pół kilo, a sofa 40, to muszę zgłaszać ją jako duży sprzęt elektryczny i co miesiąc raportować 40 razy tyle. Inny przykład to deska do prasowania ze stacją do podłączania żelazka: też duży sprzęt elektryczny.
Magdalena: Powiem ci coś jeszcze ciekawszego o Francji. Czym według ciebie jest śpiwór? Tekstyliem, meblem, elektroniką, opakowaniem?
Rafał: Czuję, że to podchwytliwe, ale powiedziałbym, że tekstylia.
Magdalena: Otóż nie. Według klasyfikacji francuskiej to są meble. Mamy klienta, dość dużą firmę z Niemiec, która sprzedaje buty trekkingowe, kurtki, softshelle i artykuły kempingowe, i musiał zarejestrować śpiwór jako meble. Poduszka też jest meblem, ale poszewka na poduszkę jest tekstyliem.
Rafał: To brzmi jak horror z prostymi bananami z Unii. Ktoś we Francji przy pisaniu ustawy chyba wypił za dużo wina.
Magdalena: Albo losowo wybierał: to jest meble, to jest tekstylia, to jest zabawka. Dużo jest takich przykładów, to są te najbardziej kolorowe.
Jakie zmiany w przepisach UE czekają e-commerce?
Rafał: Porozmawiajmy o nadchodzących zmianach w przepisach UE i ich wpływie na cross-border e-commerce.
Magdalena: Są trzy zmiany. Zacznijmy od tej, która jest już teraz: rozporządzenie bateryjne, które weszło w życie w 2023 roku. Pociąga ono do odpowiedzialności platformy e-commerce w zakresie weryfikacji. Dziś mamy kraje, w których platformy już sprawdzają, czy sprzedawcy są zarejestrowani: Niemcy, Francja i Austria. W pozostałych platformy nie mają takiego obowiązku, ale od 18 sierpnia tego roku wchodzi artykuł 30 rozporządzenia bateryjnego, który zakłada, że platformy e-commerce mają obowiązek samocertyfikacji, czyli sprawdzenia, czy producent jest wpisany do rejestru i sprzedaje produkty zarejestrowane. Co to znaczy samocertyfikacja? Czy mam zapytać sprzedawcę, czy jest zarejestrowany, i jeśli nie, zablokować? Czy mam się bawić w detektywa i wchodzić w rejestry? Nie w każdym kraju istnieje jeszcze taki rejestr, pomimo że od 18 sierpnia każdy kraj ma mieć swój. To rozporządzenie, więc zapisy muszą być zaimplementowane jeden do jednego, ale każdy kraj musi znowelizować swoją ustawę bateryjną. Jest projekt niemieckiej ustawy BattG, a mimo że 18 sierpnia jest zaraz, to nadal tylko projekt, który mówi, że platformy muszą sprawdzać numer rejestrowy w rejestrze. Komisja Europejska wysłała na przełomie marca pismo, że to zbyt daleka ingerencja w role platform. Z drugiej strony Amazon już w grudniu ubiegłego roku opublikował listę 9 krajów, gdzie sprzedawcy, którzy do 18 sierpnia nie podadzą numeru bateryjnego, zostaną zablokowani. Mamy więc chaos. Radziłabym się zarejestrować, bo to, że marketplace samocertyfikuje albo sprawdza, nie znaczy, że kara nie może zostać nałożona inaczej.
Magdalena: Druga zmiana to PPWR, rozporządzenie o opakowaniach, gdzie znów platformy będą musiały sprawdzać, od 2028 roku. Czekamy jeszcze na akt wykonawczy, który ma być opublikowany najpóźniej 12 lutego przyszłego roku i ma ustalić, kto dokładnie jest producentem i ma się rejestrować, oraz jak platformy mają sprawdzać. Trzecia to tekstylia: plan jest, żeby obowiązek rejestracji nie ograniczał się do Francji, Węgier i Holandii, tylko obejmował wszystkie kraje.
Rafał: Dyskusja o rozumieniu roli marketplace'ów jest głębsza, dotyczy też podatków od platform cyfrowych. Moim zdaniem jeśli ktoś pośredniczy w sprzedaży, ponosi odpowiedzialność za sprzedawany towar, pośrednią lub bezpośrednią, także za opakowanie i to, czy towar jest szkodliwy. Małe i średnie europejskie e-commerce narzekają na nierówną konkurencję z Chińczykami, a te przepisy pomogłyby ucywilizować konkurencję, bo chińskie platformy i producenci musieliby się rejestrować albo byliby wykluczani. Dobrze rozumiem?
Jak przepisy wpływają na Temu i konkurencję z Chinami?
Magdalena: Dobrze rozumiesz, te zapisy w Niemczech weszły już w życie także dla chińskiej platformy Temu w Niemczech. Ale temat jest głębszy, bo sama rejestracja nie potwierdza, że produkt jest bezpieczny. To tylko rejestracja i podatek. Jak produkujemy produkt, musimy go odcertyfikować: przy deklaracji zgodności CE muszę przeprowadzić analizy laboratoryjne, czy produkt odpowiada zharmonizowanym normom UE, czy nie ma za dużo substancji niebezpiecznych. Pamiętam, jak w latach 90. kupowało się jeansy, od których czuć było chemię. Teraz tego nie ma. Zabawki: są testy, na przykład oczy misia muszą wytrzymać odpowiednią siłę, żeby dziecko się nie zadławiło. Tymczasem Unia sama sobie strzela w kolano, bo cła i kontrole celne są dopiero, jeśli paczka ma wartość powyżej 150 euro. Miliony chińskich produktów, często złej jakości pod względem bezpieczeństwa, wpływają co miesiąc do Europy i nikt tego nie sprawdza. Był znany przypadek w Niemczech, że kobieta kupiła na platformie podgrzewacz do butelki dla dziecka, postawiła go przy głowie dziecka w łóżeczku i to wybuchło, a okazało się, że produkt nie miał certyfikatu. Dopóki dopuszczamy takie produkty bez kontroli, konsument, który patrzy na cenę, będzie wybierał Temu. Ostatnio oglądałam dokument w Niemczech o młodym małżeństwie z dwójką dzieci, które mówiło, że jeśli ma wybór między czymś za 5 euro na Temu a za 15 na Amazonie, to kupi na Temu.
Rafał: Rozumiem, trzeba się często kierować ceną, bo taką mamy sytuację życiową. Moglibyśmy wejść w dyskusję o tym, do czego zmusza nas dzisiejszy marketing, zasypywanie produktami emocjonalnej niestabilności. Jestem zwolennikiem kupowania jak najmniej, mimo że pomagam firmom sprzedawać jak najwięcej. Widzę pewien kryzys tożsamości, pół żartem. Lepiej kupić jeden lepszy produkt niż pięć słabych.
Magdalena: Moja babcia zawsze mówiła, że jesteśmy zbyt biedni, żeby oszczędzać. Co może się wydawać kuriozalne, ale lepiej kupić jeden porządny produkt niż pięć słabej jakości.
Rafał: Mam technikę: jak mi się coś podoba na Amazonie, zapisuję i jeśli za miesiąc nadal tego potrzebuję, to kupuję. Przeważnie większości rzeczy finalnie nie kupuję.
Czy przepisy UE dla e-commerce zostaną ujednolicone?
Rafał: Czy widać trend do ujednolicenia przepisów w UE, czy będzie fragmentacja?
Magdalena: Zależy, o jakim aspekcie mówimy. Z jednej strony traktaty gwarantują nam swobodny przepływ towarów i usług, a z drugiej kraje wymyślają różne rzeczy i utrudniają. Jeśli chodzi o etykietowanie: 13 grudnia ubiegłego roku weszło rozporządzenie GPSR, które ujednolica przepisy o tym, co producent musi umieścić na produkcie. Dla słuchaczy sprzedających we Francji, którzy mieli już przygodę ze znaczkiem Triman: od 2028 roku nie będzie piktogramów we Francji, bo wchodzą zharmonizowane przepisy. Natomiast rejestracje w ramach EPR i zielone podatki nie zostaną zharmonizowane: nie powstanie rejestr europejski, choć to bardzo silny głos z platformy Amazon, który pisał do Komisji Europejskiej, że chciałby jednego rejestru. Nie powstanie, bo system zbiórki i recyklingu w każdym kraju jest inny i musi być samofinansowany. Chciałabym prosić kraje członkowskie, żeby nie wymyślały abstrakcyjnych przepisów, że żeby zarejestrować opakowania, muszę mieć numer VAT w Hiszpanii, tylko żeby to jak najbardziej uprościć, bo chodzi o to, żebyśmy mieli coraz mniej śmieci i lepszy recykling, a nie tak skomplikowany proces, że będzie działał czarny rynek i wpływał na ceny produktów.
Rafał: Nie rozumiem, dlaczego poniżej 150 euro nie ma cła i dlaczego te produkty nie mają certyfikatów albo mają fałszywe.
Magdalena: Ma się to zmienić: od 2028 roku ma nie być tego progu 150 euro. Ale my, Europa, jesteśmy chyba bardziej zależni od Chin niż Chińczycy od nas, na przykład baterie do e-samochodów w większości pochodzą z Chin, więc jest związek zależności, który może być ciężki do przeskoczenia.
Rafał: Chciałem być Europe first, ale wybiłem to sobie z głowy, bo źle brzmi dzisiaj. Nie jest po prostu fair, jeśli potrzebujemy silnych producentów w Europie, którzy dostarczą wysoką jakość. Made in Europe ma markę na świecie, bo mamy regulacje, bo to bezpieczne rzeczy, i chińskie produkty powinny być traktowane tak samo, bez przywilejów. Nie mówię o taryfach ani barykadowaniu wszystkiego, tylko przy imporcie złej jakości powinniśmy być restrykcyjni, bo dbamy o zdrowie naszych dzieci i środowisko.
Magdalena: Tydzień temu byłam na konferencji we Frankfurcie i wieczorem rozmawiałam z przedstawicielką niemieckiej firmy produkującej głośniki i sprzęt audio. Mają duży problem z partnerem z Chin, który nie chce robić testów laboratoryjnych, dokumenty są niekompletne, nie chce wypełniać ankiet i udostępniać danych. Ich fabryki w Czechach i w Polsce są bardzo zadowalające: wszystko dostarczane na czas, dokumenty zrobione, lepszy kontakt, europejska mentalność. Mimo to tylko 30 procent produkują w Europie, a 70 w Chinach. Na pytanie, czemu nie wszystko w Europie, odpowiedziała, że dobrze mieć tam partnera, bo czasem może zabraknąć surowca, i trzeba toczyć tę walkę, że nie robią produktów zgodnych. Produkty bywają gorszej jakości, ale lepiej tam być.
Rafał: Ciekawe podejście, to dzisiejsze centrum handlowe świata, więc w kontekście strategicznym ma to sens.
Polecajka i kontakt
Rafał: Bardzo ci dziękuję. Dowiedziałem się wielu rzeczy i patrzę teraz inaczej. Na koniec proszę gości o polecajkę: książka, film, wydarzenie kulturalne, cokolwiek.
Magdalena: Zaskoczyłeś mnie, od opakowań do wydarzeń kulturalnych. Mogę polecić wydarzenie kulturalne, ponieważ pracuję w firmie Takeaway z Hamburga, ale jestem rodowitą łodzianką, jestem dumna z Łodzi i uważam, że Łódź to najpiękniejsze miasto. Na koniec września mamy Festiwal Światła, bardzo fajne wydarzenie. Ulice miasta są pięknie oświetlone, są super iluminacje. Łódź, która kojarzy się z miastem brudnym, ze zniszczonymi kamienicami, jest wtedy inna i można ją naprawdę poznać. Co roku, koniec września, chyba 27 września. W tym roku chyba będzie jubileusz, wydaje mi się, że 30. edycja, nie jestem pewna.
Rafał: Nie wiedziałem o czymś takim, zapisałem sobie. Gdyby słuchacze chcieli cię znaleźć, gdzie cię szukać?
Magdalena: LinkedIn, Magdalena Barylska, tam aktywnie działam, można pisać. Można też wejść na naszą stronę takeaway.pl, mamy polską domenę, tam jest mój bezpośredni adres mailowy i numer telefonu. Organizujemy różne wydarzenia i jesteśmy na różnych targach w Polsce, więc jeśli ktoś zobaczy nasz stoisko, zapraszam. Na ten rok szykujemy jeszcze kilka niespodzianek w Polsce.
Rafał: Dziękuję ci jeszcze raz za poświęcony czas, za rozmowę i za wszystkie informacje. To była przyjemność.
Magdalena: Dziękuję bardzo za zaproszenie, do usłyszenia.
Posłuchaj i obejrzyj
Ta sama rozmowa w Twojej ulubionej aplikacji.
Pełny, zredagowany transkrypt jako plik Markdown, z opisem gościa i cytatami.
Wróć do góry
