---
title: "Najbardziej samodzielni stają się niewidzialni - Aleksandra Lemańska"
description: "Aleksandra Lemańska, założycielka LemanSkills, wyjaśnia, dlaczego odchodzą najbardziej samodzielni pracownicy i jak docenić ich tak, jak sami tego potrzebują."
podcast: "Globalne Horyzonty"
host: "Rafał Moszkowców"
guest:
  name: "Aleksandra Lemańska"
  role: "Założycielka LemanSkills i prezeska Fundacji Startup Community Poznań"
  company: "LemanSkills"
topics:
  - "leadership"
  - "sztuczna inteligencja"
  - "wypalenie zawodowe"
  - "inteligencja komunikacyjna"
  - "rotacja pracowników"
duration_min: 48
published_at: 2026-08-12
video_url: "https://www.youtube.com/watch?v=5lMAeUMbKAM"
url: "https://moszkowcow.com/pl/podcast/ola-lemanska-leadership-ai-wypalenie/"
---

# Najbardziej samodzielni stają się niewidzialni - Aleksandra Lemańska

## O gościu

- **Kim jest:** Aleksandra „Ola” Lemańska, założycielka LemanSkills, prezeska Fundacji Startup Community Poznań i autorka książki „From Code to People”.
- **Czym się zajmuje:** Prowadzi LemanSkills, agencję rozwoju leadershipu i zespołów, która wspiera liderów i liderki w technologii i IT. Stworzyła autorską metodę CQ Leadership Method, opartą na inteligencji komunikacyjnej. Z wykształcenia jest inżynierką i psycholożką biznesu, a w poprzednim życiu była skrzypaczką. Prowadzi też podcast o leadershipie w technologii. Jest autorką książki „From Code to People”, którą kupisz i poznasz na stronie [fromcodetopeople.lemanskills.com](https://fromcodetopeople.lemanskills.com/).
- **O czym rozmawiamy:** O tym, czym jest leadership w czasach AI, czy narzędzia odbierają nam kompetencje, jak działa ćwiczenie z wyceną zadań, czym jest inteligencja komunikacyjna, dlaczego odchodzą najlepsi pracownicy, czy wypalenie w technologii jest nową pandemią i co zrobić, gdy zespół pracuje na zbyt wysokich obrotach.
- **Gdzie jej szukać:** [lemanskills.com](https://lemanskills.com/) (strona, podcast), książka „From Code to People” na [fromcodetopeople.lemanskills.com](https://fromcodetopeople.lemanskills.com/) oraz Startup Community Poznań.

## Najlepsze cytaty

> „Ale znowu to nie jest o tej technologii, tylko o twoich wyborach.”

> „I adaptacyjność jest mięśniem jak każdy inny.”

> „My często, jak już doceniamy kogoś, to doceniamy kogoś za to, za co my sami byśmy chcieli być docenieni.”

> „Bo chcę pomagać liderom i liderkom w budowaniu takich środowisk pracy, z których nie odchodzą ludzie.”

## Transkrypt

Prowadzący: Rafał Moszkowców. Gość: Ola Lemańska.

### Wstęp

**Rafał:** Zastanawialiście się kiedyś, ile kosztuje rotacja jednego dobrego pracownika? Podobno według badań od 50 do 200 procent jego rocznego wynagrodzenia, plus rekrutacja i onboarding, który, jak sam niedawno policzyłem w NON.agency, nie trwa na dobrą sprawę trzech miesięcy, tylko bywa, że nawet rok. A wiecie, kto odchodzi najczęściej? No właśnie, nie słabe ogniwa, jakby się chciało pomyśleć. Najczęściej odchodzą ci najlepsi, najbardziej samodzielni, ci, których nawet na co dzień nie zauważamy, bo przecież nie stwarzają nam żadnych problemów i dowożą na czas.

Moją gościnią w najnowszym odcinku Globalnych Horyzontów jest Ola Lemańska. To jest założycielka LemanSkills, prezeska Startup Community Poznań i autorka nowo wydanej książki „From Code to People”. Ktoś, kto uczy liderów technologii, że zarządzanie to nie są Excele i nie są deadline'y, tylko zestaw kompetencji, których na dobrą sprawę nikt nam nie przekazał. W tym odcinku rozmawiamy o tym, dlaczego sztuczna inteligencja w zasadzie przyspiesza wypalenie, a nie je leczy. Czym jest ćwiczenie 10, 100, 1000, 10 000 dolarów i dlaczego możesz spróbować wykonać je jutro rano. Oraz co odpowiedzieć sobie, kiedy twój zespół robi więcej, szybciej, mocniej, ale ty widzisz, że za chwilę to się skończy i temat się wypali.

**Rafał:** Jeśli kiedykolwiek zdarzyło ci się pomyśleć: nie mam czasu na te całe one-on-one, leadership to Excel albo: hej, Rafał, jakoś to leci, to ten odcinek jest dla ciebie i dla mnie. Zapraszam do odsłuchania. Cześć Ola, miło cię widzieć.

**Ola:** Cześć Rafał, dzięki za zaproszenie.

**Rafał:** Cała przyjemność po mojej stronie. Jakbyś mogła się trochę przedstawić dla tych, którzy cię jeszcze nie znają.

**Ola:** Aleksandra Lemańska, Ola też ok. Jestem z Poznania i robię kilka rzeczy w jednym czasie. Pierwsza rzecz: jestem założycielką i zarządzam firmą LemanSkills. To jest agencja rozwoju leadershipu i zespołów, która zajmuje się głównie wspieraniem liderów i liderek w technologii, w IT. Na drugą nogę jestem prezeską Fundacji Startup Community Poznań, wspierającej budowanie ekosystemów w Poznaniu i Wielkopolsce, innowacji i wspierania tych founderów i founderek, którzy chcą coś zrobić i budować w startupach. Z dzisiejszego wykształcenia jestem inżynierką, z drugiego psycholożką biznesu, a skrzypaczką z poprzedniego kawałka życia. To taka moja historia.

**Rafał:** Skrzypaczką? Wygląda na to, że miałaś jak kot co najmniej dziewięć żyć. Tyle rzeczy za sobą.

**Ola:** Każda rzecz łączy się z kolejną i to jest jakiś taki system naczyń połączonych, więc ma sens.

### Czym jest leadership?

**Rafał:** Chciałem dzisiaj trochę porozmawiać o tym, co się dzieje tak naprawdę z leadershipem, czym jest leadership. Może byśmy od tego zaczęli. Nie wiem, czy po polsku to jest zarządzanie ludźmi. Jakoś mi się to źle kojarzy, ale może tak jest. Może po prostu od tego: czym jest leadership dzisiaj?

**Ola:** Tak, rzeczywiście polskie tłumaczenie „zarządzanie” jest chyba najlepszym, jakie mamy. Ale leadership jako pojęcie po polsku też mocno się przyjął. Bo leadership to coś więcej. Zarządzanie bardzo się kojarzy ze starych nauk o zarządzaniu i rzeczywiście jest takim sterowaniem pracownikami w systemie produkcyjnym, bo stamtąd się wzięło. Fordowska, klasyczna szkoła zarządzania przygotowywała pracowników, którzy zarządzali później innymi zespołami w produkcji, w powtarzalnych zadaniach, w systemach, które miały produkować po prostu rzeczy.

Na dziś, 2026 rok, nagrywamy to pod koniec czerwca, wiemy, że to już jest za mało na to, co się dzieje na rynku pracy i na rynku biznesowym w Polsce i na świecie. Leadership dla mnie to połączenie zestawu zachowań, zestawu cech, zestawu narzędzi, które osoba prowadząca zespół posiada, żeby robić to skutecznie. To jest skillset, mindset i toolset: to, co myślimy, to, co umiemy zrobić, i to, jakimi narzędziami zarządzamy środowiskiem pracy, z którego nie odchodzą ludzie.

To jest też takie moje hasło. Dlaczego robię to, co robię? Bo chcę pomagać liderom i liderkom w budowaniu takich środowisk pracy, z których nie odchodzą ludzie. I za to jesteśmy odpowiedzialni, za budowanie tego środowiska. I dla mnie to jest prawdziwy lider.

### Czy AI zabiera nam kompetencje?

**Rafał:** Bardzo ciekawa definicja. Dużo się dzisiaj o tym mówi, więc przejdziemy trochę do AI. Skoro już wiemy, jak patrzysz na leadership, to jestem w ogóle bardzo ciekawy, jak podczas tej rewolucji sztucznej inteligencji to się zmienia, jak to obserwujesz. Bardzo dużo się mówi o tym, że każde narzędzie AI, które coś nam automatyzuje, jednocześnie coś nam zabiera, jakąś kompetencję, sprawczość. Czy sztuczna inteligencja zmienia ten leadership fundamentalnie, czy to jest po prostu kolejne narzędzie?

**Ola:** Nie do końca zgadzam się z tym, co powiedziałeś, że każdy tool, niezależnie czy to jest AI, czy jakakolwiek inna technologia, bo to przecież nie musi być AI. Teraz mówimy o AI, no bo rzeczywiście jest tego najwięcej. Ale przecież wcześniej też były różne narzędzia do automatyzacji procesów, do układania różnych rzeczy, do obsługi różnych procesów biznesowych. Więc nie do końca jestem przy tym, że to coś zabiera. Może potencjalnie sprawić, że przestaniemy jakichś kompetencji używać. I to się dzieje teraz u liderów i liderek, ale nie tylko, bo przecież biorąc pierwszego z brzegu pracownika czy pracownicę, która zaczyna używać jakiegokolwiek LLM-a, na przykład do generowania treści, robiąc kopiuj-wklej, to też zabieramy sobie korzystanie z krytycznego myślenia, analitycznego myślenia, w ogóle kreatywności tworzenia copywritingu i tak dalej. Więc mięsień, który jest nieużywany, zanika po prostu.

Więc to nie jest tak, że AI nam zabiera, ale raczej my, jako osoby podejmujące decyzje, co robimy z danymi procesami, po prostu pozwalamy tym mięśniom słabnąć. Tak jak z mięśniem na siłowni, wszystko działa dokładnie tak samo. Wracając do leadershipu, postrzegam narzędzia, z których też osobiście korzystam jako liderka, jako ogromną szansę uwolnienia mojego czasu od rzeczy, które muszą być zrobione, ale mogą być zrobione szybciej, sprawniej, często lepiej, często przy mniejszym udziale moim czy mojego zespołu. Oczywiście potrzebna jest kontrola i krytyczne myślenie, ale osiemdziesiąt procent rzeczy może być zrobione dużo szybciej, sprawniej, często lepiej, z mniejszą liczbą błędów, które człowiek przecież też popełnia.

Myślę sobie, że w najbliższej przyszłości liderka to osoba, która korzysta z tych narzędzi mądrze i patrzy na listę zadań, których mamy nieskończoną liczbę. Umówmy się, zawsze jest więcej zadań niż czasu. Trochę gadaliśmy o tym przed rozpoczęciem nagrywania. I pytanie: które z tych zadań z tej listy mogę zautomatyzować, tak żeby nie straciły na jakości, a wręcz mogły na niej zyskać? Uwalniam mój czas jako lidera, liderki, do tego, żebym zajęła się swoim zespołem. To jest moje zadanie liderskie. A prawda jest taka, że jak pracuję z liderami i liderkami w różnych organizacjach, czy w Polsce, czy na świecie, czy w startupowym setupie, czy w korporacjach, klasyk to jest to, że nie mam czasu na feedback, na rozmowy z ludźmi, na stawianie celów, na egzekwowanie, bo siedzę i klepię operacyjne rzeczy. Więc dla mnie to jest raczej szansa, ale wymaga to pracy, nauki, zdobywania nowych kompetencji, bo to jest zmiana sposobu myślenia, widzenia procesów, szukania szans, optymalizacji. I to nie jest dla wszystkich łatwe, dla niektórych to jest zupełnie nowe.

**Rafał:** A nie jest tak, że im bardziej to przyspiesza... Ja po sobie widzę coś takiego, oczywiście to jest n równa się 1, ale dowód dobry jak każdy, zresztą popularny w dzisiejszych czasach. Im więcej używam narzędzi, szczególnie sztucznej inteligencji, mówię tutaj o różnego rodzaju LLM-ach, tym mam poczucie, że robię jeszcze więcej i jeszcze bardziej to przyspiesza. I wcale się nie zmienia ta ilość rzeczy do zrobienia, tylko naturalną konsekwencją robienia więcej jest więcej do zrobienia. Przynajmniej u mnie. Mam taką obserwację, że jak odpiszę na maila szybciej, bo zsyntetyzuję sobie te siedemnaście PDF-ów, które ktoś mi wysłał, i nie odpiszę za cztery dni, tylko za trzydzieści minut, to ta osoba odpisze za następne trzydzieści minut i mam wrażenie, kurde, znowu muszę coś robić, i to tak bardziej przyspiesza.

I zastanawiam się, czy to nie jest taki, z braku wspaniałego polskiego słowa powiem: vicious cycle, że zaczynamy się po prostu kręcić jak te chomiki, mamy jeszcze mniej czasu na ten leadership. Bo przyznaję się szczerze, że moje one-on-one są ostatnio, i to jest refleksja po prostu, takie „slap in the face” dla mnie, przygotowywane w części przez AI i widzę, że robię to dużo mniej profesjonalnie, dużo gorzej w zasadzie, dużo mniej indywidualnie niż wcześniej. Dlatego tak myślałem, że te narzędzia trochę nam... Ja stoję trochę na takim stanowisku, na ten moment oczywiście, mogę się ugryźć w język za miesiąc, za dwa albo za rok, że one nam jednak coś zabierają i nie wiem, czy to, co oferują nam w zamian, nam pomaga być lepszymi liderami.

### Jak wycenić zadania lidera: 10, 100, 1000 i 10 000 dolarów?

**Ola:** Wiesz, pytanie, w co przeinwestowujesz ten czas. Bo jeśli weźmiesz sobie swoją listę zadań (i to jest ćwiczenie, które ja często robię z liderami i liderkami, którzy właśnie mówią, że nie mają czasu, nie mają capacity i w ogóle: Ola, co ty od nas chcesz). Mówię do nich tak: weźmy sobie listę zadań. To jest ćwiczenie, które jest dla każdego, każdy może je zrobić niezależnie od pozycji. Lista zadań, czyli wszystkie zadania, które masz, wypisujesz, może być w Excelu, nawet na kartce, nie ma znaczenia, a obok masz kolumnę z wyceną tych zadań.

Tego nauczyłam się od jednego z moich mentorów. On mówi do mnie tak: Ola, wyceń zadania. Które zadanie z tej listy to jest zadanie za 10 dolarów, które kosztuje 100 dolarów, które kosztuje 1000 dolarów, a które kosztuje 10 000 dolarów. I teraz jak sobie wycenisz te zadania, to prawda jest taka, że zadania za 10 dolarów powinieneś od razu albo zdelegować, albo zautomatyzować. To są zadania, które są ważne, one są do zrobienia, ale nie do końca ty powinieneś je robić.

Więc to jest po pierwsze sito. Pewnie te za 100 dolarów można się zastanowić, ale jak zejdziesz z tych zadań i dorzucasz sobie na listę kolejne za 10 dolarów, to jest bez sensu. To jest to, co ty powiedziałeś: zasypujemy kamykami kolejne kamyki. Więc clou jest w tym, żeby uwalniać czas, ale reinwestować ten czas w zadania, które mają większą wartość. Oczywiście ta wartość dla każdego może być inna. Może to być praca strategiczna, praca sprzedażowa, praca z klientem, praca z zespołem, w zależności od tego, jaką masz rolę.

To jest decyzja, którą ty jako lider podejmujesz. Mówiąc o tobie tutaj, bo przywołałeś siebie, n równa się 1, no to bierzemy. Bo rzeczywiście w tej narracji, którą powiedziałeś, to ci zabiera, bo jednak nagrodą za dobrą pracę jest więcej pracy, jak wiemy. To jest taki ewidentny przykład. Ale znowu to nie jest o tej technologii, tylko o twoich wyborach.

**Rafał:** Zawsze wiedziałem, że coś ze mną jest nie tak.

**Ola:** Wszystko jest dobre. To jest nauka. Uczymy się tego. Macamy się, próbujemy i po to też gadamy w takich rozmowach, żeby zobaczyć, co robisz dobrze, a co robić lepiej. Wszystko jest z tobą git, nie przejmuj się.

**Rafał:** Mam nadzieję, że tak właśnie jest, jak mówisz, i nie tak całkiem poważnie. Fajnie, że powiedziałaś o tym ćwiczeniu z wyceną zadań. Ja kiedyś robiłem to na zasadzie: upierdliwe, nieupierdliwe. Trochę oczywiste, ale czasami ktoś musi ci powiedzieć, że coś jest oczywiste, żeby to się stało oczywiste. Więc zapisuję to sobie i słuchaczom też polecam.

### Czym jest inteligencja komunikacyjna i czy daje przewagę nad AI?

**Rafał:** Masz autorską metodę CQ Leadership Method, czyli communication quality, czyli jakość komunikacji. Dobrze?

**Ola:** Communication intelligence, czyli inteligencja komunikacyjna, tak.

**Rafał:** Dobra. Zatem pytanie: czy w świecie, gdzie coraz więcej tej komunikacji przechodzi przez maszyny, są już memy, że boty na mailu odpisują same sobie, generalnie Slack boty, podsumowania sztucznej inteligencji, jakieś automatyczne stand-upy, agile'owe, czy to jest deficytowa kompetencja i myślisz, że ludzie będą w nią inwestować, w taką communication intelligence? Czy jednak przyjdzie AI i w ogóle nie będziemy potrzebowali ze sobą rozmawiać?

**Ola:** Prawda jest taka, że inteligencja komunikacyjna to wcale nie jest taka oczywista kompetencja, bo to jest dosyć nowa kompetencja. Do tej pory mówiliśmy o komunikacji, o umiejętnościach słuchania albo prezentowania czegoś. Inteligencja komunikacyjna to cały parasol, pod którym są różne kompetencje związane z dopasowywaniem komunikacji do odbiorców. Czy AI jest w stanie to zrobić? Jasne. Tylko przewagą człowieka nad technologią jest to, że buduje relacje. I w świecie tej technologii, wszystkich tych artefaktów, o których wspomniałeś, nasza przewaga jako ludzi, i tego nigdy technologia nie zastąpi, to jest budowanie relacji, face to face czy online, nie ma to znaczenia. Ale na tym budujemy biznes, na tym budujemy zespoły i na tym budujemy trwałe community, którego ty też jesteś częścią i budujesz swoje.

Więc inteligencja komunikacyjna w tym ujęciu jest kompetencją kluczową, i o tyle kluczową, że oczywiście twój agent może ci napisać maila, ale on nie pójdzie za ciebie na spotkanie. Może ci zrobić notatkę z tego spotkania. Ale to, co na tym spotkaniu ty zrobisz, w jaki sposób dopasujesz się do odbiorcy czy odbiorczyni, w jaki sposób prowadzisz. On ci może napisać ofertę dla klienta, ale to, w jaki sposób ty go zbriefujesz i do kogo ta oferta ma być dopasowana, to jest twoja kompetencja. Tak samo jak rozwiązujesz konflikty międzyludzkie. On ci może zbriefować, jak poprowadzić to spotkanie, ale to ty to spotkanie prowadzisz i ty mediujesz na przykład między pracownikami albo dajesz informację zwrotną. Jasne, on może ci napisać ramę do tego, co tam powiedzieć, ale to ty mówisz i to ty dopasowujesz język do tego odbiorcy czy odbiorczyni.

Więc można się wspomagać agentami, można się wspomagać technologią. Jasne, nie widzę kłopotu, żeby to robić. Często też mówią do mnie ludzie po szkoleniach, na przykład: jak ja zadam wszystko, co ty mi dałeś, to czy on mi to napisze? Mówię: tak, ale on tego za ciebie nie powie. Ty sam musisz powiedzieć i to się nie zmieni. Póki roboty nie będą władać światem, a ludzie będą ciągle pracować i funkcjonować razem, to się nie zmieni.

No i ta metoda, CQ Leadership Method, o której wspomniałeś, którą stworzyłam, jest zbiorem narzędzi, które przez ostatnie dziesięć lat plus zbierałam, certyfikowałam się w tym, przerabiałam setki różnych liderów i zespołów, żeby wyłuskać z tego coś, co robi największą zmianę i daje najbardziej jakościowo dobry zestaw tych elementów, o których wspomniałam wcześniej: mindsetów, czyli tego, w jaki sposób myślimy, jakie mamy przekonania o sobie i o świecie, skillsetów, czyli tego, co umiem zrobić i w jaki sposób, i toolsetów, czyli narzędzi, checklist, czegoś, co możesz wziąć i zastosować od razu w swoim życiu. Menedżerskim, liderskim, bo o tym dzisiaj rozmawiamy, ale też w ogóle międzyludzkim, w domu, między tobą a dziećmi, przyjaciółmi, rodzicami.

**Rafał:** Komunikacja zawsze była problematyczna w firmach, te konflikty wszystkie, które mamy między ludźmi. I wydaje mi się, że to jest taka teza, że ludzie uciekają właśnie w AI i będą jeszcze bardziej w to uciekać, żeby jeszcze mniej ze sobą rozmawiać i jeszcze mniej się faktycznie komunikować. I wydaje mi się, że to może być pułapka, że będziemy próbowali, żeby nam sztuczna inteligencja podpowiadała, która jest pseudointeligencją, jednak mimo wszystko ciągle wywoływała problemy między ludźmi. To może być ciekawe do obserwacji dla socjologa, ale w firmach może zrobić się niezły bałagan. To taka po prostu mała dygresja w tę stronę. Myślę, że takie myślenie, jakie ty masz, jest bardzo potrzebne. Myślę, że roboty nie zastąpią nas przez następne trzy-pięć lat.

### Jak AI zmienia kompetencje programistów?

**Ola:** Myślę, że jeszcze dalej, ale to, co się dzieje już teraz: wezmę tę grupę zespołów, wśród których jestem najbliżej, czyli zespoły deweloperskie, programistyczne w organizacjach. Prawda jest taka, że kod teraz jest pisany i może być pisany z bardzo dużą skutecznością przez AI. Kompetencje programisty sprzed pięciu lat, czy nawet sprzed trzech lat, to już nie są te same kompetencje. Oczekiwania do tych stanowisk są i będą inne. I to, o czym mówiliśmy przed chwilą: kompetencje społeczne, czy power skills, jakkolwiek tego nie nazwiemy. „Miękkie”, błagam, bo edukujemy, że to już nie są miękkie kompetencje, żeby nie umniejszać, tylko społeczne, albo właśnie power skills, albo human skills. To jest to, czego potrzebujemy i będziemy potrzebować teraz.

I cały zespół, czy zespoły deweloperskie, będą teraz w jednym wielkim reskillingu. Bo programista czy programistka mają iść do klienta, mają z nim rozmawiać, mają zrobić analizę biznesową, czyli ten zestaw kompetencji będzie się zmieniał. Więc moje oczekiwania jako liderki takiego zespołu też już zaczynają być inne. To już się dzieje w niektórych organizacjach, szczególnie dużych. Mam prawo oczekiwać od takiego juniora, który przychodzi, żeby już robił ileś rzeczy i po prostu miał chodzić i robić robotę. To nie jest teraz piaskownica, w której się uczysz, jak przychodzisz po studiach. Więc to się mocno rekalibruje i wymaga też trochę zmiany podejścia i zestawu kompetencji, które mamy. Więc to też ciekawe czasy, żeby je obserwować i żeby w nich żyć.

**Rafał:** Ja sobie tak myślę, że wyprzedziłem trochę te czasy i zmuszałem programistów, z którymi pracuję, czy pracowałem, albo inżynierów, żeby rozmawiali z klientami.

**Ola:** Doskonale, to teraz masz przewagę konkurencyjną.

**Rafał:** Krzyczeli na mnie, a teraz powinni po prostu mi dziękować, bo mają robotę do końca życia, bo już się nauczyli rozmawiać z ludźmi i tłumaczyć to, co robią. Sobie to przyklaskuję, ale tak całkiem poważnie myślę, że należy tutaj mocno zainwestować w te kompetencje. Jakkolwiek je nazwiemy, po staremu to będą miękkie, ale wiem, bo słyszałem od Oli Pszczoły, dostałem już też od niej wykład, że proszę tak nie mówić, że teraz już są właśnie human skills czy jakiś inny sposób, w jaki je nazwała. Myślę, że to jest coś, w co ja osobiście będę inwestował najbardziej, bo tak naprawdę do niedawna jeszcze serio myślałem, że okej, musimy nauczyć wszystkich korzystać z n8n, w sensie automatyzacji, albo jakiegoś Make'a, albo ktoś musi nauczyć się czegokolwiek, w zasadzie takiego twardego. I to dzisiaj jest już tak bez sensu, że jeżeli mamy czegoś uczyć, to tylko tak naprawdę umiejętnej komunikacji. I to mówię łącznie ze sobą. Czuję, że mam tu jeszcze braki kompetencyjne grube i jak myślę o tym, w co będę inwestował, to też myślę, że właśnie w to.

**Ola:** Wiesz, może nie, że bez sensu. Każda rola w organizacji ma swoje znaczenie i każdy człowiek ma swoje mocne strony, czyli jesteś dobry w czymś i to też najbardziej lubisz robić. Są przecież cały czas te role wyspecjalizowane. Chociaż jak mam rozmowy z moimi gośćmi i gościniami w podcaście, to bardzo często rozmawiamy o tym, jakie jest teraz podejście w tym świecie, w którym jesteśmy, i w tym, powiedzmy, plus trzy lata do przodu, bo dalej nie ma co robić żadnych modeli predykcyjnych. Czy bardziej opłaca się być generalistą, mieć taką szeroką głowę, otwartą, umiejętność uczenia się, adaptacyjność, i mieć trochę po trochę różnych skilli, dużo społecznych, trochę specjalistycznych różnego rodzaju, ale będziesz w stanie łatwiej się dopasować? Czy specjalistą, tak jak było do tej pory, przez ostatnie dziesięć lat?

Właściwie teraz jesteśmy w zmianie, ale jak ja zaczynałam swoją karierę zawodową, to już trochę ładnych lat temu, i moja HR-owa kariera wtedy na początku zaczęła się od rekrutacji, jak w większości przypadków, no to ta specjalizacja była ogromna i wręcz IT specjalizował się w jednej tylko technologii. Mamy często takie dyskusje. I teraz ostatnie miesiące goście mówią: generalista, bo świat się tak szybko zmienia i to się nie zmieni, w sensie to się nie skończy. Teraz mamy ten kawałek ewolucji albo rewolucji AI, zależy, jak na to patrzeć, ale potem, jak ten hype minie, pojawi się kolejna rzecz, potem kolejna, więc ta zmienność się nie skończy. Więc umiejętność adaptacyjnego podchodzenia do tematów jest ogromnym zasobem i zawsze będzie.

Ja mówię na to, że to jest transferable skill: jesteś w stanie wziąć skill i przenieść go na inną płaszczyznę, do innej branży, do innej firmy, dopasowując trochę adaptacyjnie, ale jesteś w stanie z tego skorzystać. A z takich wyspecjalizowanych wąsko bardzo często nie. I to też jest ogromna zmiana, która się teraz dzieje.

**Rafał:** To jest też takie duże zagrożenie, bo my jako ludzie ogólnie nie lubimy zmian. Boimy się zmian. Jest cały change management. Ludzie książki piszą na ten temat całe życie, studiują to. Tak sobie myślę, że w takiej sytuacji, w której w zasadzie naszą główną kompetencją będzie change management, będzie olbrzymie wyzwanie przed całą masą introwertyków i nie tylko.

**Ola:** Ale wiesz, to już się zmienia. I ja dorzucę klocek a propos tego, że wspomniałeś o CQ: są ludzie, którzy kochają zmianę, i są ludzie, którzy nudzą się, jak jest powtarzalna robota. I nie wszyscy nie lubią, i boją się, i oporują. Ale nauczenie nas wszystkich, i to jest mindset: uczę się, rozciągam swoją strefę komfortu. Jestem w niej, bo w niej jest bezpiecznie i dobrze, ale rozciągam się i mówię: no dobra, to jest nowa rzeczywistość. I pytanie, co ja z nią zrobię. Bo mogę się wkurzać na to, że jest ciągła zmiana, mogę się oporować, mogę założyć ręce i czekać na lepsze czasy. Ale pytanie, co jeśli one nie przyjdą nigdy i okaże się, że to wcale nie jest najlepsza możliwa strategia. I adaptacyjność jest mięśniem jak każdy inny. Jesteś w stanie go wytrenować. Adaptacyjność jest plastyczna, więc do końca życia jesteś w stanie nauczyć się, czego chcesz, a propos książek na różne tematy.

Więc ja raczej jestem po tej stronie, że to jest realne. To jest zmiana mindsetowa głównie. Ale jak pracuję z różnymi organizacjami i z różnymi teamami, to ta zmienność nie zaczęła się wczoraj. Nie zaczęła się w momencie, kiedy AI weszło dwa lata temu i zaczęło trząść światem. Bo taka duża zmienność otoczenia biznesowego właściwie toczy się od ostatnich pięciu, sześciu lat, taka ciągła zmienność w różnych aspektach: była pandemia, wtedy cała digitalizacja, wszystkie te zmiany, hybryda, sto procent remote, potem powrót. Więc ta zmienność właściwie od ostatnich sześciu lat ciągle z nami jest.

**Rafał:** No jest, ale ja obserwuję z bliska też, że wiele osób ma z tym problem i zgadzam się, że to jest mindset, nie oponuję w żadnej mierze, ale myślę, że wiele osób będzie czekało z założonymi rękami albo to będzie wina Tuska, bo tak zawsze może być.

**Ola:** Masz rację.

**Rafał:** Czy coś się uda? To jest taki polski standard.

### Jak było na konferencji InfoShare?

**Rafał:** Jak było na InfoShare?

**Ola:** Głośno, głośno jak zawsze. Na InfoShare było dobrze pod tym względem, że bardzo cenię InfoShare za to, że jest bardzo różnorodny. Teraz, rozwijając fundację, o której wspomniałam na początku, bardzo wiele osób i instytucji, które się tam pojawiają, w ramach tej różnorodności, to była dobra sieć, żeby się spotkać i porozmawiać, wymienić się. Więc oprócz bycia na scenie i podzielenia się swoją wiedzą i narzędziami, a propos tych wszystkich rzeczy, o których rozmawiamy dzisiaj, żeby z różnymi osobami porozmawiać, spotkać się ze starymi znajomymi twarzami, poznać nowe, połączyć się między sobą, ta część dobrego networku to zawsze jest dla mnie największa wartość.

### Dlaczego najlepsi pracownicy stają się niewidzialni i odchodzą?

**Rafał:** Tak, faktycznie jest tam głośno. To jest świetne miejsce, ale potem musiałem zawsze kilka dni odparować. Przypisuje się tobie taki cytat: „Najbardziej samodzielni pracownicy stają się niewidzialni, to oni najbardziej są narażeni na utratę sensu”. Zgadza się? Dobrze się przypisuje?

**Ola:** Zgadza się. Tak.

**Rafał:** To tym bardziej proszę, rozwiń mi to. Dlaczego akurat ci najlepsi, którym najbardziej ufamy, są najbardziej zagrożeni?

**Ola:** Jak mówimy tutaj o leadershipie, to myślę, że marzeniem każdego lidera i liderki jest pracownik albo zespół samograj. Dajemy zadania, umawiamy się na to, co ma być do zrobienia, i każdy robi swoją pracę super, w super jakości, w terminie. Marzenie. I w momencie, kiedy mamy takich pracowników czy pracownice, to bardzo często zostawiamy ich samym sobie, bo robią robotę, wiedzą, co mają robić, dowożą to, co mają dowozić, nie musimy się za bardzo nimi przejmować. Robią swoje, nie przeszkadzam, daję autonomię. Bardzo często jako liderka mówię, że ja też tak czasem robię, dajecie autonomię, bo ja sama tego potrzebuję. I wszystko jest super, tylko ten człowiek w pewnym momencie na przykład odchodzi i my nie wiemy, o co się wydarzyło, bo przecież wszystko było okej.

I robi ten quiet quitting, i potem się okazuje, że odchodzi nie dlatego, że praca była nudna, że nie miał projektów, które były ciekawe, że nie mógł się rozwijać, ale dlatego właśnie, że był niewidziany i niezauważany przeze mnie, przez jego liderkę czy przez jego lidera. Ten brak rozpoznania, docenienia, widzenia tej pracy, doceniania tego efektu, który ten człowiek dowozi. Nie trzeba tego robić codziennie, ale w regularnym trybie zwykłego feedbacku i takiego pozytywnego rozpoznania. To właśnie sprawia, że najczęściej najlepsi, najbardziej samodzielni i najlepiej dowożący pracę pracownicy odchodzą.

I to jest ogromna strata i ogromny koszt dla zespołu, dla organizacji, i bardzo trudna rekrutacja, i bardzo trudny, długi onboarding. Kosztuje to potrójnie, a prawda jest taka, że bardzo łatwo tego uniknąć. I teraz rachunek sumienia.

**Rafał:** Ja po prostu mam tutaj terapię.

**Ola:** Jak tego uniknąć? Przede wszystkim krok numer jeden: potrzebujesz znać swój zespół, czyli zmapować swój zespół pod kątem osobowościowym, a z osobowościowego klocka wynikają potrzeby motywacyjne.

### Jak doceniać pracowników według Process Communication Model (PCM)?

**Rafał:** Ale mówisz o Gallupie na przykład? Przepraszam.

**Ola:** Raczej mówię, bo ja używam akurat PCM, Process Communication Model, bo Gallup jest o talentach i o zasobach, więc o czymś innym opowiada. PCM opowiada o tym, że mamy sześć kawałków osobowościowych, każdy ma wszystko. Czyli to nie jest tak, że ty jesteś jakiś, a ja jestem jakaś. Wszyscy mamy wszystko, tylko w różnym układzie, w różnej kolejności, w różnym dostępie, powiedzmy, tego zasobu. Pasek baterii masz różny. I to jest takie algorytmiczne właśnie, a propos tego też, co robię: algorytmizacja tego podejścia do człowieka, że ludzie są powtarzalnymi istotami. Czyli masz swoje schematy i zachowujesz się też w powtarzalny sposób. Mówisz w powtarzalny sposób, używasz słów kluczy w powtarzalny sposób, ulubiony przez ciebie. Masz ulubiony sposób komunikowania się, którego też potrzebujesz od innych. I znowu jest ich sześć, więc nie nieskończoność.

Nie jest to szufladkowanie, ale raczej układanie tych klocków, żeby jakoś zmapować i złapać to, co jest najważniejsze dla danej osoby w twoim teamie. I znowu, to jest wszystko opisane, nie trzeba zgadywać. Więc na przykład jeśli masz osobę, wrzucę przykład, która najbardziej mówi danymi: dane, liczby, fakty, krótko. Mail jest: cześć Rafał, tutaj są dane, pach, pach, pach. Poproszę o decyzję, pozdrawiam. Krótko, zwięźle, na temat. No to ta osoba ma dwie potrzeby. Ma strukturę czasu, czyli potrzebuje mieć poukładane tematy. Deadline, jak układa sobie dzień, to żebyś jej nie wrzucał w rzut na ostatnią chwilę, bo to rozwala cały dzień. I po drugie, potrzeba rozpoznania efektywnej pracy, czyli to jest właśnie to, co w tym przykładzie przed chwilą: ona potrzebuje być rozpoznana, widziana za to, co zrobiła, czyli za to, co dowiozła, za efekty swojej pracy.

I to rozpoznanie może być powiedzeniem po prostu: słuchaj Rafał, świetna robota, bardzo ci dziękuję, że dowiozłeś ten odcinek podcastu, jakość jest super, wszystko to wygląda, brzmi, well done. I tyle. Nic więcej od ciebie nie potrzebuję. Tylko nie raz na rok, tylko jednak troszkę częściej, kilka razy w miesiącu byłoby tak optymalnie chociaż. A trwa to dziesięć sekund. Powiedzenie takich dwóch zdań. I tyle. To jest rozwiązanie, żeby wiedzieć, kogo masz po drugiej stronie, postawić silną hipotezę i doceniać adekwatnie do potrzeb drugiej strony, bo prawda jest taka, że my często, jak już doceniamy kogoś, to doceniamy kogoś za to, za co my sami byśmy chcieli być docenieni. I tak samo z komunikacją: najczęściej komunikuję się tak, jak mi jest najwygodniej i jak ja sama potrzebuję, żeby się do mnie komunikowano, a nie patrzę na drugą stronę. I o tym jest cała inteligencja komunikacyjna.

**Rafał:** Ja wyjdę inny w ogóle z tego spotkania, ale wyjdę nowym człowiekiem. Mamy taki recognition channel u nas, na naszym Slacku dla biednych firm, czyli na Mattermoście. Open source'owe, polecam, zawsze za darmo Slack po prostu. No ale ciekawe, co powiedziałaś, że nagradzamy za to, za co sami chcielibyśmy być nagradzani. No kurde, ja jestem winny tutaj. Staram się to robić w miarę systematycznie, jakoś przywiązuję się do tego, żeby to było dobrze zrobione, ale dałaś mi do myślenia. Myślę, że to jest lepiej niż nic, ale na sto procent sobie to przemyślę, bo tu jest trochę taka nauka uważności.

Może przejdę do tego od razu, że jak rozmawiam z innymi founderami, liderami, trochę się cykają, że kogoś nie uwzględnią w tym, że będzie jakaś pochwała, że to był jakiś zespół, to mi się okaże, że tej osoby nie było albo że jednak to nie dotyczy tego projektu, bo za mało mają tego czasu. Znaczy, mają czasu tak samo dużo jak każdy inny, ale za mało go przeznaczają i za mało mają tej uważności. Ja też tak mam, że mam mało tej uważności, wydaje mi się. Swój zespół, który też jest w dużej mierze zdalny, to też tak znam: niektórych lepiej, niektórych chyba wcale. Więc jest dużo takich ryzyk. Mi się wydaje, że liderzy nie dlatego nie doceniają, że nie chcą, częściowo się po prostu boją, nie wiedzą jak.

**Ola:** Czasem nie potrafią, czasem nie wiedzą, że powinni, nie wiedzą, że to jest ważne w ogóle, i to nie jest ze złej intencji. Albo na przykład dla ciebie coś nie jest ważne, a dla kogoś jednak jest. Więc zgadzam się a propos tych ważności, o których powiedziałeś: potrzebujemy złapać to, i to jest czasem chwila, ale ta chwila też jest ważna, a jesteśmy w takim pędzie, amoku, że często tej chwili po prostu nam brakuje i tej uważności. Więc tak, to jest mięsień do trenowania, zdecydowanie.

### Czy wypalenie zawodowe w tech to nowa pandemia?

**Rafał:** Tak, i tak to podsumujmy, że to trzeba trenować. I pozytywny feedback to nie jest po prostu opierniczanie kogoś, nie? Na forum publicznie, a lincz i chłosta prywatnie. Na twoim talku na InfoShare, na którym nie byłem, bo mi nie dali darmowego biletu, do końca czekałem, czy dostanę, nie, żartuję. Znaczy trochę nie żartuję, ale tak na poważnie, miałaś podobno bardzo interesujący talk i naprawdę żałuję, że nie byłem. Jego tytuł bodajże: „Burnout in Tech: Is It a New Pandemic?”. No i wypalenie to jest temat, który był już omawiany od wielu lat na wszystkie sposoby.

Troszkę dzisiaj powiedzieliśmy, znaczy ja powiedziałem, że moim zdaniem AI przyspiesza naszą pracę, ale wcale nie znaczy, że mamy mniej pracy, tylko po prostu robimy, zamiast trzech etatów, będąc founderem, siedemnaście, mam wrażenie czasami. Więc jestem ciekawy, jaka jest twoja opinia: czy to był tylko taki chwyt, że burnout in tech, czy to jest nowa pandemia, czy z tego talku wyszło, że wręcz przeciwnie?

**Ola:** Wiesz, to nawet nie jest tak, że ja mogę mieć opinię, oczywiście mam na każdy temat, ale na to mamy dane i mamy research, na to jest bardzo dużo źródeł danych, że rzeczywiście wypalenie... Ja zajmuję się głównie technologią, głównie IT, więc stąd ten tytuł. I ja też najwięcej tych danych mam. Jak robiłam research do książki, to też dużo tych danych zabrałam do analizy, danych rynkowych z raportów i z tego, co jest dostępne, ale też moich danych jakościowych z zespołami, bo mam tych danych naprawdę dużo. I jasno z tego wynika, że rzeczywiście szczególnie w leadershipie w technologii wypalenie jest realnie nową pandemią i zbiera plony. Coraz więcej osób jest wypalonych zawodowo, i to wypalonych w bardzo silnym stopniu, bo te stopnie wypalenia też są różne.

**Rafał:** Możemy powiedzieć, przepraszam, czym jest wypalenie zawodowe? Wiem, że jest pewnie naukowy opis tego, ale tak, jak ty to rozumiesz, z uwagi na to, że jesteś w technologii, a większość naszych słuchaczy też jest z tej niszy branży.

**Ola:** Znaczy tak, wypalenie to jest taki stan i umysłu, i ciała, w którym osoba jest w nieustannym dystresie, czyli w negatywnym rodzaju stresu, o czym też rzadko się mówi. Mówimy „stres”, a prawda jest taka, że są dwa rodzaje stresu, i ten stres negatywny, wypalający, to jest dystres. Jesteśmy poddenerwowani i bardzo łatwo reaktywnie, w negatywnym ujęciu, reagujemy na to, co się dzieje dookoła. Wycofujemy się, przestajemy mieć kontakt z osobami, z którymi do tej pory ten kontakt mieliśmy, odcinamy ludzi. Czasami w ogóle się wycofujemy. I w tym stanie wypalenia osoba ma bardzo niski poziom energii, bardzo niski poziom wewnętrznej motywacji, niski poziom zaangażowania, który z kolei wpływa na niski poziom efektywności, produktywności, przekraczanie terminów, i po prostu jesteśmy wyczerpani. I to jest wypalenie.

**Rafał:** Wiele takich osób spotkałem w życiu. Ja też. Zanim jeszcze zacząłem w ogóle myśleć, czym jest wypalenie i czy mi to nie dolega, bo miałem taki moment też... Podałaś jakby checklistę.

**Ola:** Checklista, tak, tak, trochę tak.

**Rafał:** Okazało się, że byłem po prostu przepracowany i to było czasowe i szybko się odkurzyłem. W sensie w kilka miesięcy trochę musiałem zmienić nawyki, które też zmieniły moje myślenie o wielu sprawach, i trochę bardziej postawić na siebie, a nie tylko na te deadline'y zgniłe. Ja teraz traktuję deadline jako umowną datę, którą można przesunąć, jak każdą datę i termin, tylko wystarczy po prostu o tym powiedzieć. Więc taka porada: jak się przesuwa deadline, trzeba do kogoś zadzwonić i powiedzieć, czy możemy przesunąć ten deadline. Ale spotkałem wiele osób, które chyba z tego nie wyszły, w sensie po prostu ich produktywność spadła prawie do zera.

I to znowu nas sprowadza trochę do tego: ja się zgadzam, w zasadzie mówisz, że to jest pandemia, mamy dane, które mówią, że to jest faktycznie pandemia wypalenia. Mi się wydaje, że znowu AI to wszystko przyspiesza, bo tak jak ty pracujesz z firmami IT, a umówmy się, że ja w pewnym sensie też, to jest system pracy, który jest oparty na ciągłym dostarczaniu do terminu. Jak jest delivery, delivery, delivery, to się nigdy nie kończy. To nie jest tak, że wszedłem na K2 i mam z głowy. Wszedłem na K2, jestem jednym z trzech tysięcy osób, które tam weszły, tylko jest następny i następny. To się nigdy nie kończy, i AI jeszcze bardziej przyspiesza delivery, bo powiedzieliśmy o kodzie: że ten kod się pisze szybciej, on się w dużej mierze, powiedzmy, pisze sam. Jakiś programista napisze mi jakieś oszczerstwo w komentarzu, że wcale nie, ale nie znam się, więc powtarzam to, co ludzie mówią, że pisze się dużo szybciej i w dużej mierze sam. Więc czy to nie jest jakiś taki totalny przepis już na jakąś ludzką zbiorową katastrofę, jakieś takie harakiri intelektualno-mentalne? Bo jak już mieliśmy problem z dowożeniem, bo już było szybko, to teraz będzie jeszcze dziesięć razy szybciej i wzrosną z tym oczekiwania.

**Ola:** Ale one już wzrosły, bo jeżeli masz tę technologię, która jest w stanie przyspieszyć twoją pracę i jakościowo ją, powiedzmy, poprawić, no to powinieneś dowozić X razy szybciej. I to też jest tak, że jak pracuję z wypaleniem w technologii, to mam metodę, znowu a propos metod. Mam taką sekwencję badania, gdzie w tym wypaleniu pierwszym krokiem jest świadomość. Musisz sobie uświadomić, że tak, może to jest ten moment. Ale tym krokiem metodycznym, analitycznym jest to, żebyś zbadał różne obszary tego, co może to wypalenie powodować. Gdzie może być źródło? Bo ty też powiedziałeś o tym, że kurczę, byłem przepracowany, musiałem się otrząsnąć, trochę ogarnąć, zadbać o siebie i było git. I to jest jeden z tych worków, czyli workload jest jednym z worków. Czyli mam za dużo rzeczy versus czas, który mam do wykorzystania. I to pewnie większość z nas powie, że ma za dużo zadań, za mało czasu. Klasyk.

Ale jest też drugi worek takiego obciążenia mentalnego, związanego z tempem i oczekiwaniami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Czyli ja od siebie oczekuję dużo, lub świat ode mnie oczekuje dużo. Czyli mam też takie FOMO, ale z poziomu bycia up to date w kontekście tego, co się dzieje na przykład w technologii. Weźmy tych deweloperów na przykład. Codziennie na świecie pojawiają się dziesiątki nowych rozwiązań, które mogą wesprzeć ciebie jako dewelopera. I teraz nie jest możliwe fizycznie, żebyś ty ze wszystkim był up to date. Nawet jak sobie zadasz dobry plan, żeby to wszystko zbierać, to tak czy siak nie jesteś w stanie fizycznie ze wszystkim się zapoznawać na co dzień, od razu i ciągle wiedzieć wszystko, bo to jest niemożliwe.

Ale jest takie przekonanie albo taki nakaz w głowie, który dużo ludzi ma, że potrzebujemy tacy być, żeby być kompetentni, godni zaufania, żeby mieć competitive advantage i tak dalej. I to jest też jeden z worków wypalenia, bo to jest błędne koło. Jest dobre polskie określenie na to, że jakoś się zapędzamy w tym wszystkim, chcemy być idealni, chcemy być super kompetentni, a jeszcze my, Polacy, w ogóle musimy udowadniać światu, że jesteśmy godni, żeby w ogóle siedzieć przy jakimś stole, że już możemy siedzieć przy stole dla dorosłych, bo już mówimy po angielsku i już tak, to już jest ten moment dla nas. Ciągle mamy tę mentalność, że musimy udowadniać.

Więc czy w tym kontekście AI jest zagrożeniem, które może podbijać poziom wypalenia? No jasne, bo ta zmienność i to tempo iterowania. Jesteśmy w Poznaniu, gdzie Startup Community Poznań bardzo mocno rozwija się jako system startupowy. Tu nawet lokalnie widzimy, jak dużo startupów powstaje, jak dużo pomysłów powstaje, które mają coś rozwiązywać, coś wzmacniać i są na bazie AI. Tego jest rzeczywiście dużo.

### Co zrobić, gdy zespół pracuje na zbyt wysokich obrotach?

**Rafał:** Ja musiałem się trochę wycofać z LinkedIna, tego narzędzia diabła, bo jakbym tego nie filtrował, to FOMO mi po prostu wjeżdża autostradą, bo co chwilę widzę, że jakiś chłopak, który prowadzi trzy firmy, mówi, że właśnie dwie noce, a zrobił jakąś aplikację i zakodował i już jest nowy DeepSeek, nowy OpenAI. I to jest dokładnie to, że całe szczęście jestem już stary, więc złapałem to, że o nie, nie, nie, ja się muszę tutaj wycofać z tego, w sensie przestać się tutaj praktycznie elektryzować, ale to nie jest takie łatwe. Mam przyjaciół, którzy wszystko to czytają, wszystko to biorą, próbują coś robić, ale finalnie po pół roku nie mają żadnego produktu. Nic nie jest zrobione, bo jest tyle tego, że konsumują cały czas tę wiedzę. Cały czas jest takie poczucie: ok, ja to zrobię, a za tydzień będzie nowy model i to jest bez sensu.

To jest taka trochę pułapka. Ale z drugiej strony chyba jest to duża zmiana, bo sztuczna inteligencja, lubić, nie lubić, obojętnie jak się na nią patrzy, jest gigantyczną zmianą w bardzo wielu obszarach. I tutaj bym chciał cię poprosić o radę. Jakbyś miała dać jedną radę dla lidera, liderki. Załóżmy, że lider, liderka widzi: kurde, mój zespół zapiernicza na gigantycznych obrotach, dzięki AI dostarczają więcej, szybciej, mocniej, a ludzie są coraz bardziej zmęczeni. Co by to było dla takiej osoby?

**Ola:** Ja bym powiedziała, że trzeba powiedzieć na chwilę stop, bo ten wagonik może się za chwilę wykopyrtnąć. Jeśli dobrze wdrożone narzędzia są w organizacji, to nie powinno dojść do sytuacji, w której zespół robi więcej, jeszcze więcej i jest wykończony. Więc być może coś poszło nie tak na poziomie wdrożenia. Moja rada pierwsza jest taka: zrób stop-klatkę, nawet na godzinę. Nie mówię, że masz zatrzymać pociąg, bo to jest często niemożliwe, ale zrób stop-klatkę na godzinę. Wrzuć w kalendarzu: deep work, nie przeszkadzać, wyłącz telefon, tryb samolotowy, zero powiadomień, i zobacz, jakie są cele biznesowe, które masz osiągnąć ze swoim zespołem, i czy te cele są osiągane, plus jakim kosztem. Bo czasem jest tak, że robimy masę rzeczy, a w ogóle nie dokładamy do strategii organizacji. To jest coś, co ciągle widzę: jest dużo, dużo, dużo, odhaczamy, wszędzie zielone się świeci, ale prawda jest taka, że robimy dużo, a ma to wartość małego kamyka, a nie wielkiego głazu.

Plus przyjrzałabym się bardzo mocno temu, jak zespół jest obciążony i gdzie, i czy AI albo którekolwiek inne narzędzie może im pomóc odzyskać oddech, zwolnić im czas, który powinni przeznaczać też na siebie, na zdrowie, na rozwój. Żeby ten czas uwolnić, ale nie na więcej pracy, to jest to, o czym rozmawialiśmy w twoim przypadku, tylko na to, żeby ten oddech wziąć. Bo oni się po prostu za chwilę wyłożą i będzie po wszystkim. A koszt rotacji pracownika jest między 50 a 200 procent jego rocznego wynagrodzenia. Można sobie finansowo nawet bardzo łatwo policzyć, ile kosztuje rotacja pracownika, szczególnie takiego wyspecjalizowanego. Im bardziej wyspecjalizowany, tym droższy. Więc chyba tak odpowiem.

### Jak wygląda onboarding nowej osoby w zespole?

**Rafał:** Rekrutacja sama w sobie jest gigantycznym stres testem dla organizacji, żeby wprowadzać nową osobę. Ja kiedyś w ogóle myślałem, że onboarding to jest takie trzy miesiące max, potem jakaś rozmowa, fajnie jest. Ostatnio doszedłem do takiego wniosku sam ze sobą, patrząc na nasze nowe osoby, że w zasadzie dopiero po roku są w pełni wdrożone. W najlepszym wypadku. Już kumają, gdzie, co, w którym kącie leży tak naprawdę. Więc rok czasu zapłaciliśmy im, całe szczęście mało, bo dokładam tylko do tego interesu non stop. Żartuję oczywiście. To jest słaby żart, jak trzeba tłumaczyć, że to jest żart, prawda?

**Ola:** Tak, tak, bo onboarding to jest cały ten okres, w którym pracownik jeszcze nie jest w stu procentach samodzielny w wykonywaniu zadań, na które ja się z nim umawiam. To jest o znajomości organizacji, znajomości procesów, o kompetencjach, i o znajomości klientów, specyfiki tego. To jest proces. To nie jest kwestia klikania czegoś w systemach.

**Rafał:** Tym bardziej, i ciągle taka paralela do tej prędkości, do tej zmiany, bo ja zauważyłem, okej, my go nauczyliśmy procesów, w sensie przedstawiliśmy procesy, zrobiliśmy coś tam i ta osoba, powiedzmy, wykonuje jakieś zadanie i fajnie. Tylko że w międzyczasie to już jest nieaktualne, to wszystko jest do bani i to jest od nowa i ta osoba musi za tym gonić. Więc to jest jakby ciągły proces onboardingowy, szczególnie w tematach technologicznych, bo przy składaniu długopisów w zasadzie może być łatwiej, ale przy jakichś tematach technologicznych wydaje mi się, że to jest ciągłe. I po roku dopiero ta osoba ma jakieś relacje wewnątrz, z zewnątrz i wtedy ma, wydaje mi się, pełną wagę dla organizacji.

I zmierzając do końca, niestety, bo moglibyśmy dużo ciągnąć tutaj, ja potrzebuję takiego wsparcia mentoringowego naprawdę. Tak czuję. Widzę, że raz, że się na tym znasz, a dwa, że fajnie opowiadasz, ale będziemy powoli zmierzać do końca. Prowadzisz też podcast, jak wspomniałaś. Masz chyba 183 czy 184 odcinki. Gratuluję. Nie wiem, jak to zrobiłaś, ale to jest po prostu chapeau bas. Tak sobie myślę: jaki jest jeden temat, który powraca w rozmowach z gośćmi, bez względu na firmę, technologię czy kraj? Wiem, że prawdopodobnie to jest sztuczna inteligencja od dwóch lat, czy nie. Pytanie z tezą trochę, ale możesz powiedzieć, czy jest coś takiego, co powraca w kontekście na przykład leadershipu?

**Ola:** AI się pojawia, ale zwykle nie jest głównym motorem tych rozmów. Głównym motorem tych rozmów jest transformacyjna rola lidera i liderki w technologii, czyli to, kim ja powinnam być dziś, czego potrzebują osoby, które dołączają i są w moich zespołach, ode mnie jako liderki, żeby mogły osiągnąć sukces. I najwięcej rozmawiamy z moimi gośćmi o tym. I też te odcinki solo, które tworzę, bo to są rozmowy z gośćmi, ale też odcinki solo, w których daję narzędzia, kawałki odpowiedzi na pytania, trochę Q&A. Czasem rzeczywiście najwięcej jest o tych z jednej strony cechach, ale z drugiej strony właśnie o mindsecie, o tym, z czego powinnam się uczyć aktualnie, które kompetencje warto rozwijać, a czego nie robić, bo to też są przestrogi często. Jakie są najgorsze rzeczy, jakich doświadczyłeś w życiu od innych liderów, albo jakie najdurniejsze rzeczy zrobiłeś ty jako lider, gdzie teraz, jak myślisz o tym, to masz facepalm, po prostu myślisz sobie: o rany, co tam się wydarzyło. Więc najwięcej o tym.

**Rafał:** Ja kiedyś rozwiązywałem problem pomiędzy dwójką pracowników książką. Po prostu przyniosłem książkę „Nonviolent Communication”, komunikacja chyba bez przemocy, takie jest dosłownie tłumaczenie polskie, i nie mają pojęcia, jak to zrobić, po prostu czytałem z tego fragmenty i, jakby, tutaj teraz będziemy rozwiązywać ten problem. Zgadnij, czy się udało?

**Ola:** Słuchaj, myślę, że nie. Ale metoda dobra jak każda inna i brawo dla ciebie, że podjąłeś wyzwanie i sięgnąłeś do dobrego źródła, bo NVC jest co do zasady dobre. Ale jak się trochę znamy, myślę, że to po prostu nie była do końca metoda dla ciebie.

**Rafał:** Okej, ja nie wiedziałem kompletnie, jak do tego podejść, ale wiesz, co jest najdziwniejsze? Później oglądałem „Biuro”, „The Office”. Michael Scott w pewnym odcinku ma konflikt i po prostu idzie z książką, czyta książkę i to rozwiązuje. Możecie się, słuchacze drodzy, zgodzić, nie zgodzić. Ona może się zgodzić lub nie, ale myślę, że każdy lider, oglądając „Biuro”, w którymś momencie zobaczy siebie. I z kim nie rozmawiam, to jest takie: o, w czwartym sezonie, w piątym odcinku totalnie ja.

### Książka „From Code to People” i zakończenie

**Rafał:** Powiedziałaś jeszcze, że napisałaś ostatnio książkę? Chciałbym zakończyć może w ten sposób, żebyś troszeczkę o tym opowiedziała i powiedziała nam, gdzie ją możemy kupić albo dowiedzieć się więcej.

**Ola:** Dzięki. Tak, mam nowe dziecko, czyli książkę. Za chwilę wychodzi.

**Rafał:** Może jak ten odcinek będzie opublikowany...

**Ola:** ...to już będzie live. Książka wychodzi w oryginale po angielsku. Nad polskim tłumaczeniem dopiero będę pracować. Tytuł: „From Code to People”, taki jest główny tytuł, a podtytuł: „The CQ Leadership Method That Transforms Technical Experts into Leaders Teams Actually Want to Work For”. Czyli rzeczywiście o tej metodzie, o której trochę wspomniałeś, ale z bardzo wieloma przykładami, checklistami, bardzo praktyczna, skierowana głównie do liderów i liderek w technologii, bo z nimi najwięcej pracuję. Ale prawda jest taka, że narzędzia są bardzo uniwersalne, więc można z nich korzystać niezależnie od branży, poziomu zarządczego czy sposobu podejścia. Jest dostępna na Amazonie. Zapraszam. Jeżeli macie ochotę na więcej szczegółów, to też na mojej stronie lemanskills.com, a w podcaście też będę o tym opowiadać na pewno mocno. Będziesz chciał, zapraszam. Jestem bardzo dumna, nie mogę się doczekać, więc tak, będzie super.

**Rafał:** Myślę, że to jest wielkie osiągnięcie i bardzo ci tego gratuluję. Kiedyś próbowałem napisać wypracowanie i nawet mi się to nie udało, a co dopiero książkę. Zdecydowanie mam naprawdę zamiar zainwestować w te kompetencje i wiedzę na ten temat.

**Ola:** No to zostaniesz po autograf w takim razie.

**Rafał:** Dziękuję bardzo. Tym bardziej to doceniam. Rozumiem, że znaleźć cię można na twojej stronie, można też posłuchać twojego podcastu i to wszystko podlinkuję. A ludzi z Poznania zapraszamy na Startup Community Poznań, bo organizujecie to co miesiąc.

**Ola:** Tak jest. Startup Community Poznań, scpoznan.com, na stronie wszystkie informacje, wydarzenia, także zapraszamy.

**Rafał:** Super. Dziękuję ci bardzo. To była wielka przyjemność. Do zobaczenia.

**Ola:** Dzięki, do zobaczenia!

### Zakończenie odcinka

**Rafał:** I to by było na tyle w dzisiejszych Globalnych Horyzontach. Bardzo zależy mi na Waszym zdaniu, więc dajcie znać w komentarzu, który wątek z dzisiejszej rozmowy był dla Was najciekawszy. Wasza aktywność to najprostszy i najlepszy sposób, by udobruchać algorytmy i pomóc mi rozwijać ten projekt. Chcecie pogadać o tym odcinku szerzej? To dodajcie mnie do swojej sieci na LinkedIn albo napiszcie do mnie bezpośrednio na maila: raf@non.agency. Uwielbiam dostawać od Was feedback i informacje. Tymczasem dzięki za dziś i do zobaczenia wkrótce!

Źródło: https://moszkowcow.com/pl/podcast/ola-lemanska-leadership-ai-wypalenie/
