---
title: "Sekrety Międzynarodowego SEO z ekspertką Natalią Witczyk"
description: "Natalia Witczyk, ekspertka międzynarodowego SEO, tłumaczy, dlaczego sam hreflang nie wprowadzi firmy na zagraniczne rynki i co trzeba zrobić wcześniej."
podcast: "Globalne Horyzonty"
host: "Rafał Moszkowców"
guest:
  name: "Natalia Witczyk"
  role: "Ekspertka międzynarodowego SEO, CEO Mosquita Digital, wykładowczyni TBS Education"
  company: "Mosquita Digital"
topics:
  - "międzynarodowe SEO"
  - "wielojęzyczność i hreflang"
  - "Chiny i Baidu"
  - "AI i przyszłość wyszukiwania"
  - "krytyczne myślenie"
duration_min: 67
published_at: 2025-04-17
video_url: "https://www.youtube.com/watch?v=pt1DwOQWIjo"
url: "https://moszkowcow.com/pl/podcast/natalia-witczyk-miedzynarodowe-seo-chiny/"
---

# Sekrety Międzynarodowego SEO z ekspertką Natalią Witczyk

## O gościu

- **Kim jest:** Natalia Witczyk, ekspertka SEO z ponad 10-letnim doświadczeniem, od wielu lat mieszkająca w Barcelonie. CEO Mosquita Digital, firmy konsultingowej specjalizującej się w międzynarodowym SEO, oraz wykładowczyni w TBS Education. Wcześniej pracowała m.in. w międzynarodowej agencji SEO Webcertain.
- **Czym się zajmuje:** Doradza firmom, które zrobiły już krok w stronę międzynarodowości, ale nie zadbały o SEO, m.in. wielojęzycznym stronom i dużym projektom, jak turystyka Barcelony. Pracuje sama, z siecią wielojęzycznych freelancerów-seowców. Przygotowuje się do przeprowadzki do Chin, gdzie ma pracować na pół etatu dla firmy specjalizującej się w Baidu.
- **O czym rozmawiamy:** O tym, dlaczego jedzie do Chin, doświadczeniu z Baidu i nauce mandaryńskiego, wielojęzycznym SEO i roli hreflangu, rebrandingu turystyki Barcelony, katalońskim w wyszukiwarkach, strategiach dla różnych rynków, przyszłości wyszukiwania i AI, internecie jako dzikim zachodzie, cenzurze oraz krytycznym myśleniu.
- **Gdzie ją szukać:** LinkedIn (Natalia Witczyk).

## Najlepsze cytaty

> „SEO optymalizuje to, co jest, nie tworzy wartości od zera.”

> „To jest wisienka na całym torcie, który już musi być zrobiony i upieczony i udekorowany.”

> „Kluczem zawsze jest keyword research zrobiony przez native speakera w danym języku.”

> „Jak widzisz inżynierię u kogoś, to musisz się zawsze zastanowić, czego nie widzę, gdzie jest mój ślepy punkt.”

## Transkrypt

Prowadzący: Rafał Moszkowców. Gościni: Natalia Witczyk.

### Wstęp

**Rafał:** Witam serdecznie wszystkich słuchaczy Globalnych Horyzontów. Dziś gościmy Natalię Witczyk, ekspertkę SEO z ponad 10-letnim doświadczeniem. Natalia jest CEO Mosquita Digital, firmy konsultingowej specjalizującej się w międzynarodowym SEO, dodatkowo wykłada na TBS Education. W dzisiejszej rozmowie skupimy się na strategiach międzynarodowego SEO oraz wyzwaniach ekspansji zagranicznej. Natalia, dzień dobry, witaj w podcaście.

**Natalia:** Dzień dobry, serdeczne dzięki za zaproszenie. Znam cię, Rafale, od dawna z LinkedIna i pierwszy raz mam okazję pogadać, więc bardzo się cieszę.

**Rafał:** Mi również jest bardzo miło. Ja ciebie też znam z LinkedIna, śledzę twoje dokonania od dłuższego czasu i nieraz zostawiałaś mnie zainspirowanego, bo zajmujesz się tym samym lub czymś podobnym, czym ja się zajmuję od lat, czyli międzynarodowym SEO, zgłębiasz tajniki ekspansji i optymalizacji, więc na pewno dzisiaj będziemy mogli sobie o tym trochę pogadać.

### Dlaczego Natalia Witczyk przeprowadza się do Chin?

**Rafał:** Chciałem zacząć od Chin. Oglądałem twoje filmiki, dowiadywałem się, że sama robisz ekspansję do Chin, swojej własnej osoby. Moje pierwsze pytanie: dlaczego i co tam będziesz robiła?

**Natalia:** To świetne pytanie. Zacznę od kontekstu, gdzie jestem teraz. Od wielu lat mieszkam w Barcelonie. Te Chiny pojawiły się trochę jako przeciwwaga do Barcelony, która jest miejscem pięknym i dość łatwym do życia jako taki, nie lubię tego słowa, ale go użyję, ekspat. Pomyślałam sobie, że jeżeli bardzo niedługo nie wyprowadzę się gdzieś daleko, egzotycznie, gdzie jest trochę trudno, to pewnie już tego nigdy nie zrobię, bo życie tutaj jest bardzo wygodne. A ja lubię trochę się posunąć poza strefę komfortu, próbować czegoś, co jest z założenia trudniejsze niż łatwe. Chiny takim miejscem się wydają. Tam jest mega ciekawie. Ja w ogóle Chiny uwielbiam. Pasjonuje mnie ta kultura, historia na wielu poziomach. Ale to nie jest miejsce łatwe. To nie jest Bali, to nie jest jakiś Phuket. To jest miejsce, które wymaga pewnego dostosowania się. Chcę się tego miejsca nauczyć i dostosować się do niego. A ile mi się uda, zobaczymy w 6 miesięcy mieszkania tam.

**Rafał:** Świetny powód, rozwojowy. Nie że po prostu za pieniędzmi czy odpoczywać, tylko interesuje cię kultura i chcesz się tam rozwijać i się tego nauczyć. Rozumiem też to, co powiedziałaś, bo łatwe miejsca trochę nas rozleniwiają. Głupio to brzmi i z perspektywy ludzi, którzy nie mają łatwo w życiu, pewnie brzmi jeszcze głupiej, ale ja sam mam poczucie, że jestem teraz w takim miejscu, że wszystko jest za płynnie, za łatwo i czuję, że się nie rozwijam. Więc mam w głowie jakiś kierunek pełny inspiracji i trochę kłopotów, żeby spadały na mnie inne problemy niż te, które już znam i umiem rozwiązywać. Twój pomysł ze mną rezonuje. A co będziesz robić w Chinach, bo specjalizujesz się w międzynarodowym SEO, więc zakładam, że coś związanego z SEO.

**Natalia:** Koniecznie. Staram się optymalizować wszystkie decyzje w życiu i poza personalnym zainteresowaniem oczywiście znalazłam 20 sposobów, jak to wszystko powiązać w większą strategię życiową. Znalazłam firmę, która zajmuje się SEO międzynarodowym, specjalizuje się w Baidu, ale robi też SEO dla Google dla chińskich firm, które rozrastają się w stronę Europy i Zachodu. Rok temu obudziłam się z tym świetnym pomysłem: Chiny, Chiny, Chiny. Napisałam do nich list motywacyjny. Rok później jadę tam pracować na pół etatu dla nich jako specjalista od Google, który nauczy się dzięki nim Baidu od środka. Jadę tam tylko na pół etatu, bo mogę kontynuować pracę w swojej firmie konsultingowej i cały czas mieć swoich klientów. Łączę najlepsze z dwóch światów: nowa przygoda, ale trochę starych dochodów, starych klientów, starych projektów jednocześnie.

### Co Natalia Witczyk wie o Baidu i jak uczy się mandaryńskiego?

**Rafał:** W kontekście Baidu miałem kilka podejść, niekoniecznie szczęśliwych. Czy masz jakieś doświadczenie, sukcesy albo porażki związane z Baidu?

**Natalia:** Miałam duże szczęście na początku kariery: udało mi się pracować w dużej międzynarodowej agencji SEO, nazywa się Webcertain. Byli tam klienci, którzy istnieli na wszystkich rynkach, korporacje wielkości SAP-a czy DuPonta, firmy z Fortune 500, które miały też strony po chińsku na Chiny, i miałam dostęp do Webmaster Tools Baidu, czyli do danych z wnętrza tego systemu. Nie powiem, żebym siedziała i optymalizowała strony po chińsku. Zajmowałam się bardziej częścią techniczną, a w ekipie mieliśmy chińskojęzyczne osoby, które zajmowały się słowami kluczowymi, metadanymi i tak dalej. Miałam wstęp do tego, jak to działa, ale to było osiem lat temu. Baidu aż tak się nie zmienia jak Google, więc te osiem lat nie oznacza dużej przepaści wiedzy, ale to nie są świeże doświadczenia. Teraz mam w planie naprawdę zagłębić się, poznać te narzędzia od środka, oczywiście Webmaster Tools, ale też inne, i zrozumieć, jak się do tego podchodzi, bo to zupełnie inna wyszukiwarka.

**Rafał:** Zupełnie inna. W pewnym sensie naśladowała Google w różnych rozwiązaniach, ale chyba bardzo odjechała. I kwestia językowa jest chyba blokadą do pozyskiwania wiedzy. Wiem, że mówisz świetnie po angielsku, genialnie po hiszpańsku, po polsku też ci dobrze idzie. Czy mówisz już albo planujesz nauczyć się mandaryńskiego?

**Natalia:** Jestem na intensywnym kursie, to już mój czwarty miesiąc takiego prawdziwego kursu. Mam prywatne lekcje z nauczycielką, która dwa razy w tygodniu mnie mieli i tłucze mi do głowy. Powiem szczerze, idzie lepiej, niż się spodziewałam, co nie znaczy, że idzie świetnie, ale trzeba mierzyć siły na zamiary i wiedzieć, gdzie można dotrzeć, w jakim czasie. Jak na ten okres nauki jestem zadowolona. Za miesiąc mam w planie już tam być, mieszkać i skoczyć na głęboką wodę. Wszystko, czego się nauczyłam ze swoim zeszycikiem, będę biegać i zaczepiać ludzi i do nich gadać.

**Rafał:** Myślę, że to będzie dla ciebie niezły szok, jak to wszystko tam wygląda. W przeprowadzaniu się, w osobistej ekspansji, to jest najbardziej ekscytujące. Znajdujesz się w całkowicie innych okolicznościach i trzeba się do tego dopasowywać, poznawać te rzeczy. Uważam, że to jest chyba najciekawsze w życiu.

### Czym zajmuje się Mosquita Digital i jak pracuje?

**Rafał:** Byśmy pokontynuowali temat SEO międzynarodowego. Możesz powiedzieć więcej, czym zajmuje się Mosquita Digital, jakich klientów ma i czy wspieracie klientów w ekspansji, a jeżeli tak, to na jakie rynki?

**Natalia:** Główna pula klientów to klienci, którzy zrobili już pewien krok w stronę międzynarodowości, ale nie pomyśleli o stronie SEO. Najczęściej zaczynają myśleć, kiedy już coś działa, coś klika w biznesie, że czas, żeby strona odpowiadała tym standardom i żeby można było nas wszędzie znaleźć. Przychodzą do mnie klienci, którzy mają stronę dwujęzyczną, trzyjęzyczną, czasami więcej, mam klienta, który ma na przykład 10 języków. Największy, mogę powiedzieć, bo wiem, że się nie wstydzą, że pracują ze mną, to Zrzutka, nasz polski wspaniały unicorn. Mają wersję międzynarodową, więc doradzam im, jak rozszerzyć tę międzynarodową widoczność, bo są w całej Unii Europejskiej, z tłumaczeniem na wszystkie języki unijne, czyli to naprawdę duża strona pod tym względem. Takie strony zrobiły już krok do ekspansji, ale część SEO jest jeszcze do dopracowania.

**Rafał:** Czy to duża organizacja, w sensie sama jesteś, czy masz ekipę?

**Natalia:** Oficjalnie na 100 procent czasu sama, a mam masę wielojęzycznych freelancerów: osoby francuskojęzyczne, niemieckojęzyczne, hiszpańsko-, katalońsko-, francusko-, chyba już powiedziałam, core'owe europejskie języki, które wracają jak bumerang do różnych projektów, i oni po prostu ze mną współpracują jako freelancerzy.

**Rafał:** Specjaliści czy kontentowcy?

**Natalia:** Specjaliści, seowcy. Ja contentu raczej nie produkuję. Mogłabym pewnie, gdybym chciała rosnąć jako biznes, ale zamiast rosnąć, wolę się specjalizować, więc trochę celowo nie zatrudniam ludzi, bo chcę mieć swobodę, że mogę na sześć miesięcy zniknąć i nikt nie musi na mnie polegać. Mogę zredukować godziny, mogę zredukować klientów. To dla mnie ważniejsze niż ekspansja dla ekspansji.

**Rafał:** Czyli biznes pracuje dla ciebie, nie ty dla biznesu.

**Natalia:** Takie jest założenie. Wiadomo, że w praktyce różnie wychodzi. Są momenty, ale założenie jest takie, żeby pracować dla przyjemności, a nie pocić się 12 godzin dziennie, 6 dni w tygodniu, dla wzrostu, byle być większym.

**Rafał:** To prawda. Ja też do tego tak podchodzę. Nigdy nie chciałem mieć wielkich shareholderów, sprzedawać udziałów. Nie chciałbym, żeby ktoś mi ciągle dyszał w kark i mnie popychał. Czasami idę szybko, jak widzę, że możemy i chcemy, a czasami wolniej, bo uważam, że trzeba się momentami zatrzymać, żeby się zastanowić. Nie mam presji, że muszę podwajać przychód co roku. To bardzo fajne podejście.

### Czy hreflang wystarczy w wielojęzycznym SEO?

**Rafał:** O wielojęzycznym SEO chciałbym jeszcze chwilę, bo to temat, który mega interesuje ludzi. Większość firm z Polski, z którymi rozmawiam, chce robić ekspansję, ale nie wie, jak zaopiekować pewne obszary, a jednym z głównych jest wielojęzyczność. Przy małych stronach to nie jest duży problem, ale przy wielkich stronach potrafi być gigantyczny. Czy masz rekomendacje, jak do tego podejść?

**Natalia:** Mam spore rekomendacje, bo pewne problemy wracają jak bumerang. Pewnie z twojego doświadczenia: problemy międzynarodowe to grupa problemów, które od lat są wielką niewiadomą dla większości właścicieli stron i firm, a jednak niektóre są już dość obgadane. Na przykład popularny hreflang. To nie byłby podcast o międzynarodowym SEO, gdybyśmy nie powiedzieli tego słowa na głos. Mam wrażenie, że ci, którzy już trochę liznęli międzynarodowego SEO, mają obsesję na punkcie hreflangu, a nie rozumieją, że to jest wisienka na całym torcie, który już musi być zrobiony i upieczony i udekorowany. To nie działa na odwrót: sam hreflang cudów nie zdziała. Nie wstawi nagle strony w rankingach we wszystkich krajach, które ci się wymyśliło, tylko trzeba zrobić całą ciężką robotę u podstaw, a później hreflangiem naprowadzić Google'a, co i jak.

Powiedziałabym, że moje podejście do SEO, do którego coraz częściej wracam, to chyba najważniejszy temat: SEO optymalizuje to, co jest, nie tworzy wartości od zera. A są firmy, które myślą, że przyjdzie seowiec i zrobi, żeby firma była międzynarodowa. Słyszałam kiedyś takie podejście, ten człowiek nie został moim klientem: zoptymalizujemy tu, zaczniemy się pozycjonować, a wtedy pomyślimy, jak dostarczymy te produkty. To myślenie, mam wrażenie, cały czas pokutuje, bo były czasy, 7-8 lat temu, że faktycznie SEO szło szybciej niż jakakolwiek inna operacja w firmie i można było wypozycjonować strony. Jakieś minimalne tłumaczenie, minimalna optymalizacja dawała efekty. Teraz w ogóle tak nie jest. Teraz naprawdę trzeba mieć stronę międzynarodową, operacje międzynarodowe, muszą być międzynarodowe sygnały. Stwierdzasz: idę na Niemcy, tłumaczę stronę. Musisz za tym iść dużo więcej niż tylko content i SEO. Jak jesteś w pozycji, w której firma się rozrasta, masz ekipę, masz na przykład obsługę klienta w danym języku, to SEO jest następnym naturalnym krokiem, ale nie na odwrót.

**Rafał:** Bardzo fajnie to powiedziałaś, to powinno wybrzmieć, bo często my, specjaliści od SEO międzynarodowego, jesteśmy traktowani jako osoby, które pociągną cały biznes na nowe rynki. A to nie do końca tak jest, żeby nie powiedzieć, że w ogóle tak nie jest. Zawsze mówię, że za kwestiami technicznymi, czyli brzydkim słowem na H, i innymi kwestiami technicznymi ważne są kwestie językowe, ale równie ważne PR-owe, kulturowe, sygnały lokalne, pozycjonowanie marki. Żyjemy w takich czasach, że sama pozycja, gdziekolwiek ona jest, czy w Perplexity, czy w Google, czy w Baidu, może niekoniecznie zrobić robotę, jak tego całego otoczenia marki nie ma. Widziałem sytuacje, gdzie firmy wychodziły, a wspomniane Niemcy mi przypomniałaś, bez znajomości niemieckiego: najpierw zrobimy, potem w lejku coś będzie i zobaczymy. Mówię: wiesz, ale taki jeden lead przy tym, ile musisz zainwestować, będzie cię kosztował 20-30 tysięcy złotych, więc może najpierw w drugą stronę. Nie chcę się nabijać, bo czasami ludzie po prostu nie wiedzą i idą według jakiegoś wytartego schematu, bo gdzieś coś usłyszeli. Ja powtarzam jak mantrę: strategia najpierw. Nie musi mieć 400 stron, może mieć dwie, ale musi być. U nas rozwiązujemy to tak, że ja robię Discovery. Klient nie musi wejść po Discovery i często się zdarza, że nie wchodzi. Discovery obejmuje sześcioetapowy proces, który zaczyna się od analizy technicznej, kończy na analizie konkurencji i tworzy strategię growthu wraz z mikroanalizą ekonomiczną, która pokazuje, jeżeli klient nie ma tych informacji, siłę nabywczą. Pobieramy dane z różnych miejsc i tworzymy taką analizę. Często klienci mówią wtedy: wiesz co, to jednak nie. I super. A powiedz, czy ty prowadzisz tych klientów później przez te procesy, czy przygotowujesz dla nich coś i później oni tylko wracają na konsultacje, czy bierzesz odpowiedzialność za skuteczność kampanii dalej?

**Natalia:** Mam wachlarz różnych podejść. Mam klientów, którzy są tak naprawdę stałymi klientami, gdzie biorę tę odpowiedzialność. Mam takiego bardzo dużego klienta, którego uwielbiam i z którym pracuję od lat: turystyka Barcelony. Bardzo ten temat czuję, rozumiem grupę docelową. To projekt w pięciu językach, więc ciekawy, bo naprawdę międzynarodowy: ludzie szukają Barcelony z całego świata. Mam też takich klientów, którzy przychodzą na godzinne konsultacje. Raz w miesiącu, raz w tygodniu z nimi rozmawiam, nakierowujemy strategię, a oni zajmują się całą resztą. Korzystają ze mnie jak z osoby od feedbacku, od naprowadzenia na dobry kierunek.

**Rafał:** Przy firmach, które mają zespół i zespół, który chce ciągnąć, to jest najlepsze, bo wtedy realizują to we własnym tempie.

### Dlaczego Turisme de Barcelona zmienia markę i domenę?

**Natalia:** Ten klient teraz będzie przechodził totalny rebranding. Myślę, że już mogę powiedzieć, bo mi to ogłosili. Turisme de Barcelona nie chce używać słowa turystyka, ponieważ teraz jest cała zmiana w podejściu do turystów: kogo nie chcą zapraszać. Założenie komunikacyjne jest takie, że powiedzą ludziom: to jest Barcelona, jak ci się podoba, to przyjedź, jak ci się nie podoba, to nie przyjeżdżaj, my cię nie będziemy przekonywać. Cały kierunek administracji. Zaczynają przemianę i ze strony turystycznej, z barcelonaturisme.com, będą migrować na thisisbarcelona.com. Będzie cały rebranding. Musimy wyjaśnić sobie, jak zrobimy z tym słowem „turystyka”, bo mi się wydaje, że gdzieś powinno paść, nawet w temacie negatywnym, że już nie jesteśmy turystyką. Zniknięcie całej entity, całej marki, kompletnie z Google narobi nam dużo problemów. A ta domena ma 20 lat, jest tak dobrze wypozycjonowana, bo jest mega osadzona w Google. Ona nagle zniknie. To będzie bardzo ciekawy projekt. Sama jestem ciekawa, jak to wyjdzie. Ciężko będzie ocenić tę migrację w skali normalnej migracji SEO, bo to nie będzie migracja jeden do jednego. Cały content się zmieni.

**Rafał:** To bardziej migracja marki, ewolucja marki.

**Natalia:** Dokładnie. Takiego klienta nie opuszczę, to jest tak ciekawe. Dostęp do tych danych, to są miliony wyświetleń dziennie z całego świata. To jest złoto, mieć taki projekt, i móc o nim mówić, bo oni są chętni, żeby mówić, bo jak ja mówię o SEO Barcelony, to jednocześnie pracuję na markę Barcelony. Miałam okazję mówić na innych konferencjach jako ich case study.

**Rafał:** Nie wiem, czy słuchacze wiedzą, ale ja wiem, bo czytałem i słuchałem, że w Barcelonie były protesty przeciwko turystom. To chyba związane z dostępnością mieszkań. Może dlatego ta organizacja migruje: turyści nie, ale ogólnie do Barcelony przyjedźcie.

**Natalia:** Nie chodźcie na flamenco, bo flamenco nie jest w Barcelonie, flamenco jest w Andaluzji. Nie pytajcie o walki byków, bo walki byków w Katalonii są zakazane od 30 lat. Katalonia nigdy nie miała kultury byków, to jest też południe Hiszpanii. Przyjedźcie na przykład na paellę, paella spoko.

**Rafał:** A co to jest?

**Natalia:** Paella to rodzaj ryżu gotowanego z mięsem albo z owocami morza w bardzo tradycyjny sposób, bo go się nie miesza. On ma się przypalić na dole. To jest ten smak przypalonego, lekko zwęglonego ryżu z dodatkami w przyprawach tradycyjnych. Jedno z dań, które są dumą Hiszpanii. Nie z Katalonii, z Walencji, ale zaadaptowane danie, żeby ktoś, kto zna Hiszpanię, nie wypomniał, że tu promuję zły region. Ale w Barcelonie przygotowują naprawdę świetną paellę.

**Rafał:** Na pewno spróbuję. Dziękuję za polecajkę.

### Czy warto optymalizować strony po katalońsku?

**Rafał:** W kontekście Katalonii: jest regionem autonomicznym z jakąś określoną autonomią, tak samo chyba jak Kraj Basków. Katalonia znana jest też z tego, że w wojnie domowej była po innej stronie niż Madryt. Ma też swój język. Czy optymalizuje się strony lokalnie po katalońsku i hiszpańsku, czy nie?

**Natalia:** Świetne pytanie, bo to bardzo ciekawy case. Kataloński jest oddzielnym językiem, natomiast jest mega podobny w pisowni do hiszpańskiego. Są słowa kluczowe, które na piśmie są identyczne, tylko wymowa jest trochę inna. Google parę lat temu miał straszny problem, żeby to rozróżnić. Katalońskie domeny zniknęły z widoczności i nawet fundacja, która zajmuje się domeną .cat, wystosowywała pisma do Google. Oni to parę lat temu naprawili. Problem powstał 4 czy 5 lat temu, że nagle kataloński się nie pojawiał w wynikach, nie było widoczności na dużą skalę. Potem Google się pochylił nad tym i coś zmienił w algorytmie, żeby to poprawić. Natomiast to nie wszystkie branże. Są branże bardzo tradycyjne katalońskie, które po katalońsku muszą być, i są inne, w których nie ma znaczenia, czy będą, bo ludzie i tak szukają po hiszpańsku. Na przykład tematy prawne, tematy medyczne. Lekarz kataloński, Katalończyk z krwi i kości od lat, najczęściej ma renomę, która idzie za językiem. Katalończycy wolą takiego profesjonalistę, który ma praktykę, może nawet rodzinną. Prawnicy w 100 procentach: kataloński prawnik zazwyczaj ma większy prestiż. Notariusz, te wszystkie zawody wysokiego zaufania. Z drugiej strony e-commerce praktycznie nie istnieje po katalońsku. Ludzie wiedzą, że i tak będą szukać po hiszpańsku, bo nie ma żadnej wartości, że to jest dokładnie stąd, chyba że ktoś jest lokalnym patriotą, co się oczywiście zdarza. I cała administracja publiczna: wszystkie tematy związane z urzędami łatwiej znaleźć po katalońsku.

**Rafał:** Żeby tam funkcjonować, musisz znać kataloński, czy hiszpański wystarczy?

**Natalia:** Hiszpański wystarczy. Wielu zagranicznych ludzi, ekspatów, znowu użyję słowa, którego nie lubię...

**Rafał:** Twoje ulubione słowo.

**Natalia:** Już wiesz, po prostu kolejny raz pada, więc coś w tym jest. Wielu w ogóle nie próbuje, nawet nie robi kroku, żeby się zacząć uczyć. A prawda jest taka, że jak siedzisz tu wiele lat, osłuchujesz się, to nie jest język trudny ani bardzo daleki od hiszpańskiego. Jesteś w stanie go rozumieć. Ja jestem na etapie, że mogę pójść do teatru po katalońsku, bo najczęściej kultura jest katalońska, wiadomo, dotacje, i zrozumieć wszystko, ale może się nie wysłowię, może nie powiem pełnego zdania poprawnie. Natomiast w centrum miasta, takiego jak Barcelona, ciężko wywalczyć, żeby do mnie mówiono po hiszpańsku, bo już angielski jest totalnie... Biorą mnie za turystę za każdym razem. Muszę wywalczyć, żeby nie brali mnie za turystę. Mieszkam w centrum, w starej części miasta, więc się nie dziwię. Ale zawsze zaskakuję ludzi tym, że mówię po hiszpańsku i w wielu sytuacjach lepiej, niż się spodziewali.

**Rafał:** Naprawdę się zastanawiałem, jak to wygląda w kontekście digitalu, ale też codzienności, bo z dystansu Katalonia i te kwestie kulturowo-językowe wyglądają całkowicie inaczej niż ze środka. Dzięki.

### Dlaczego nie kopiować strategii SEO z jednego rynku na inny?

**Rafał:** Chciałem zapytać o strategię SEO między rynkami europejskimi i językami, bo to mnie osobiście mega interesuje. Jakie są twoje doświadczenia w kontekście różnic w strategiach pomiędzy rynkami europejskimi, a może pomiędzy azjatyckim a europejskim czy amerykańskim? Często spotykam się z duplikacją strategii: działa na jednym rynku i przyniosła bardzo fajne rezultaty, więc klient chce to przenieść na następny rynek kalką. Uważam, że wiele rzeczy nie powinno się tak robić, ale ciekawe, jak ty myślisz i czy masz case'y.

**Natalia:** Mam kilka case'ów, gdzie mimo fajnych insightów, jak inaczej wyglądają słowa kluczowe, jak fajnie można by pójść w różnych krajach do różnych typów treści, chęć centralizowania marki i jednego głosu wygrywa najczęściej. Szczególnie jak pracuję z dużymi firmami, które mają bardzo określony kierunek, nie mam okazji bardzo dywersyfikować strategii między rynkami. Kluczem zawsze jest keyword research zrobiony przez native speakera w danym języku. Nawet jeżeli strona ma mieć taki sam rozrys, to najlepiej nazywać ją słowem kluczowym dobrze dobranym, a nie tłumaczeniem kalką. Każdy projekt międzynarodowy zaczynam od tego, dlatego mam tylu native speakerów, z którymi współpracuję, po prostu nie widzę tego inaczej. Znam firmy, w których jedna osoba z Google Translate czy ChatGPT próbuje te słowa tłumaczyć. Moim zdaniem efekty nigdy nie były lepsze. Jeżeli ktoś jest seowcem native speakerem, wygrywa. Fajnie też, jeżeli traktujemy każdy rynek jako oddzielnego klienta: dedykujemy oddzielne zasoby, czasu, reportingu, i totalnie to oddzielamy. Samo podzielenie tego myślowo sprawia, że pójdziesz głębiej i zawsze wdrożysz się dalej niż przy globalnym patrzeniu na jeden wynik. Bądźmy szczerzy: jeżeli strona jest przetłumaczona na 20 krajów, to 20 projektów SEO nie jest realne, ale wybieramy na przykład trzy rynki priorytetowe i wkładamy w nie oddzielny zasób pracy, oddzielne myślenie.

**Rafał:** Na jakiej podstawie wybierasz rynki?

**Natalia:** Najczęściej to kwestia finansowa: faktycznie tam jest biznes i jest co optymalizować. Albo mamy plany większej ekspansji w tym kierunku i jest jakiś powód biznesowy, i SEO idzie krok dalej. I jak dokonujemy takiego wyboru, nagle się okazuje, że content na blogu nie jest zawsze dyktowany angielskimi trendami albo polskimi, jeżeli to polska firma, tylko że w Hiszpanii jest zapotrzebowanie na taki typ bloga. Możemy go później przetłumaczyć na angielski, na polski, ale motor, jak to robimy i dlaczego, pochodzi z innego rynku. Fajnie mieć insighty z różnych stron, a nie iść tylko za jednym głównym rynkiem, który nas wszędzie prowadzi.

**Rafał:** Ja próbuję to rozwiązać takim czymś, co nazywamy w procesie lokalny ekspert, najczęściej na etapie słów kluczowych. Ta osoba albo robi proofreading, albo dokłada kwestie kulturowe, albo robi coś, żeby słowa kluczowe były dopasowane do tego, jak ludzie faktycznie wyszukują. Trzeba postawić wykrzyknik: to jest must have, bo można totalnie popłynąć z wyrażeniami i włożyć niemałe pieniądze w coś, co nie będzie działało. A co do bloga: bardzo często jest uproszczenie, że ludzie chcą skalować content informacyjny w taki sam sposób na różne rynki, tylko że to są różne audiencje, szukają w inny sposób i dają się przekonać w inny sposób. Podejście, że robimy Hiszpanię, to robimy dedykowany blog pod Hiszpanię, który możemy, nie musimy, przetłumaczyć na inne języki, jest super. Takie kalki są tragiczne i mogą odstraszyć, nie pomóc.

**Natalia:** Dokładnie. Cały temat tego, że system Google'a w każdym kraju, na każdym rynku jest totalnie inny: konkuruje z czymś innym, jest inna rozmowa, inny język, wszystko inne. Wystarczy się lekko nad tym pochylić i już to widać. Większość firm popełnia ten błąd, że nawet się nie pochyla, nawet nie ma tej świadomości, więc nic z tym nie robi, i tu jest szansa, żeby się wyróżnić.

**Rafał:** Dostałem kiedyś request, żeby zrobić Czechy. Moje podejście: okej, ale najpierw zbadajmy intent za słowami kluczowymi, konkurencję, zróbmy overview techniczne i wtedy dojdziemy do tego, czy w ogóle chcecie te Czechy robić. Dostałem w odpowiedzi, co będę pamiętał jeszcze przez wiele lat, dopóki mi Alzheimer nie dopadnie, to cytat: panie Rafale, to za tyle pieniędzy my już dawno będziemy w tych Czechach, zobaczymy i najwyżej się cofniemy. Można, można z armaty strzelać. Ja jestem bardziej snajperem. Nie lubię walić dla walenia i zobaczyć, co spadnie, bo to randomowe i można się obudzić w przykrej sytuacji, że wydało się dużo pieniędzy, mamy dużo ruchu, a tak naprawdę nic z tego.

### Jak AI i LLM-y zmienią wyszukiwanie i międzynarodowe SEO?

**Rafał:** Jestem ciekawy serio twojej opinii, bo tyle lat jesteś w SEO, jeszcze w międzynarodowym. Jak będzie wyglądać przyszłość wyszukiwarek i SEO w kontekście rozwoju AI i nowych narzędzi, jak Perplexity, ChatGPT i tak dalej?

**Natalia:** Jest jeden temat, który mi nie daje spokoju. Od kiedy ChatGPT wyszedł na świat i zaczął podbijać serca i umysły, ludzie szaleją na jego punkcie, a ja nie mogę zapomnieć jednej danej, która mi gdzieś śmignęła, później ją zweryfikowałam i tak faktycznie jest: 92 procent materiałów treningowych ChatGPT jest angielskojęzycznych. Stworzyliśmy potwora, który nakarmił się bardzo konkretnym sposobem myślenia, systemem prawnym, finansowym, wszystkimi informacjami, które są odległe, anglosaskie, od naszych starych europejskich, wschodnioeuropejskich, hiszpańskich, latynoskich i tak dalej. Moim zdaniem na dłuższą metę tak nie może być, bo ja szukam czegoś z Barcelony, a dostaję bardzo amerykańskie rezultaty non stop. To wszystko jest trochę przechylone. To nie jest błąd faktograficzny, tylko inny sposób myślenia, i moim zdaniem go widać i czuć. Nie mogę się doczekać, żeby kraje i języki się zmobilizowały i tworzyły swoje czaty, swoje systemy AI, oparte na ich sposobie myślenia i ich języku. Wiem, że w Polsce są już jakieś projekty, ale chyba jeszcze nie ruszyło na tyle, żeby o tym poważnie mówić. W Katalonii też myślą może o swoim katalońskim czacie. Moim zdaniem ta międzynarodowość dopiero się rozwinie w tym temacie. Jeszcze jesteśmy tacy bardzo West, we all live in America, i dopiero będzie moment, kiedy naprawdę będzie dywersyfikacja. Moim zdaniem będzie to robota dla międzynarodowego SEO: żeby te czaty rozumieć, wiedzieć, na jakim rynku czego ludzie używają i dlaczego, dlaczego są takie preferencje, żeby tu używać tego czatu, a tam innego, bo rozumie lepiej język. Typowy DeepSeek, który po chińsku działa dużo lepiej niż jakikolwiek inny czat, dlatego wyrósł najpierw w Chinach, a potem okazuje się, że w innych językach sobie radzi. Otworzyłam dużo pytań. Puszkę Pandory.

**Rafał:** Co tydzień mam trochę inne przemyślenia, bo się uczę. Ale zgadzam się: OpenAI czy inna firma z wielkim modelem językowym, udzielająca dostępu na subskrypcji, uczy się przede wszystkim na danych z Google i innych, a tam większość tego, co jest, to po angielsku. ChatGPT bez dwóch zdań, każdy może przetestować, większość rzeczy podaje, opierając się na bazie wiedzy z Ameryki, z rynków anglojęzycznych, i to niekoniecznie jest dla ciebie dobre jako dla użytkownika. Co więcej, jest bardzo patriarchalny, bo został stworzony i nauczony na podstawie heteroseksualnych białych mężczyzn i ich widzenia świata. Widzę to nawet w prozaicznych rzeczach: jak chcę opis osoby, z którą będę rozmawiał, to zawsze dostaję formy męskie, nawet jak to jest kobieta, gościni. Feminatywów tam nie ma, bo został nauczony na tym, na czym został nauczony. Z następnymi iteracjami wkładania danych to się może zmieniać. A w kontekście lokalnych LLM-ów to ciekawa koncepcja: świetnie by było, gdybyśmy mieli w Polsce model z prawdziwego zdarzenia z naszą wiedzą, naszą historią, ale z drugiej strony jest coś takiego jak Bielik.

**Natalia:** Tak, tak.

**Rafał:** Z szacunkiem, że ktoś to robi, nie szydzę. Ale jakby to było nauczone na przykład na wypowiedziach naszych polityków i naszej historii, to by się okazało, że można z tępym bagnetem rzucać się na czołgi i to by było okej. Więc może jednak wolałbym coś amerykańskiego. Wydaje mi się, że pójdziemy w stronę personalizacji. Te firmy będą wymagały od nas jeszcze więcej naszych danych, jeszcze więcej specyfikacji. Z moich obserwacji idzie to w tę stronę: na przykład Anthropic, Claude, chociaż ChatGPT chyba też, ja wolę Claude'a jako interfejs do współpracy. Tworzysz projekty, piszesz swoje thesis, dodajesz wszystko o sobie i kawałek twojego mózgu jest tam wrzucony, i dzięki temu jest personalizowane. Co do GEO, bo chyba tak o tym trzeba powiedzieć: Generative Engine Optimization.

**Natalia:** Tak.

**Rafał:** To teraz modny termin. Ludzie na to rankują, jak piszą artykuły, tworzą landing page'e.

**Natalia:** Już są specjalistami z 10-letnim doświadczeniem, co ty. Już kursy sprzedają.

**Rafał:** Są już kursy. Zawsze jest trudno odróżnić ziarno od plew, bo jest mnóstwo ludzi, którzy faktycznie to rozbrajają, jak Robert Niechciał, którego serdecznie pozdrawiam, i Damian Sałkowski, bo chłopaki są petarda. Znają się na tym i to pokazują, ale jest dużo takich, którzy po prostu czerpią z hype'u. Ja myślę, że tak będzie szło. Nie wiem, jak będą wyglądać te LLM-y, ale patrząc na multimodalność contentu, na content wideo, na nowe generacje, zawsze lubię powiedzieć po dziadersku, bumer ze mnie kompletny, dla nich Google jest ewentualnie na dole lejka, chociaż niekoniecznie. Zastanawiam się, jak my jako specjaliści, jak marki mają myśleć o swojej widoczności multimodalnej: wideo, audio, strona internetowa, Google, LLM-y. To gigantyczny challenge. Mam obawę z jednej strony, że profesjonalne pozycjonowanie, nie mówię o pozycjonowaniu za 300 zł czy nawet za 3 tysiące, bo to banał, niemożliwe, żeby to zrobić dobrze w dzisiejszych czasach, będzie coraz droższe i dostępne tylko bardzo bogatym firmom. A z drugiej strony może rozwój LLM-ów pójdzie tak do przodu, że nastąpi demokratyzacja usługi, że będzie tańsza, bo produkcja treści będzie dużo tańsza, poza strategią i godzinami, które musisz spędzić i dać swoje doświadczenie. Demokratyzacja wiąże się z tym, że jest mess, czyli bałagan. Lubię demokrację i lubię ten bałagan. Ale już teraz zobaczmy, ile jest śmieci w internecie, ile terabajtów danych jest wrzucanych codziennie. Im lepsze są te narzędzia AI i im są tańsze i w rękach różnych ludzi, tym ci ludzie produkują niesamowitą ilość treści i zaśmiecają internet jeszcze bardziej, więc jeszcze trudniej się przebić.

### Dlaczego indeksowanie jest trudniejsze i czym jest Brave Search?

**Natalia:** Ten cały bałagan, chaos internetu, który mnoży się milionami nowych stron tworzonych automatycznie co godzinę, już teraz Google adresuje tym, że crawluje i indeksuje z większą ostrożnością. Widzimy to w danych od dawna: zostać zaindeksowanym przez Google nie jest już łatwo. Kiedyś było tak, że na jeden dzień zostawiłeś stronę na stagingu otwartą botom i ona już była zaindeksowana.

**Rafał:** Staging, czyli wersja testowa strony.

**Natalia:** Tak. To kiedyś był totalny dramat przy jakiejkolwiek migracji. Teraz to nie jest wyścig z botem Google, który wszystko indeksuje jak leci, tylko jest wybiórczy. Nowa strona, która jest faktycznie unikatowa, potrzebuje czasem paru dni, żeby w ogóle ruszyć. To znaczy, że ten bałagan będzie w pewien sposób regulowany, bo co z tego, że strona jest, jak nikt jej nie jest w stanie znaleźć. LLM-y to samo: na początku karmiły się wszystkim, ale zaczną być bardzo selektywne. Wydaje mi się, że ten chaos się będzie musiał ustabilizować i że przestanie się opłacać tworzenie naprawdę niskiej wartości treści, bo hosting jest droższy, domeny droższe. Ale chcę poruszyć jeden temat: fakt, że indeksowanie jest coraz trudniejsze, droższe, selektywne, oznacza, że jest naprawdę spory problem, żeby Google miał jakąkolwiek solidną konkurencję. Było kilka projektów, które próbowały Google'owi zaszkodzić na Zachodzie i ukraść mu część rynku, i wiele z nich musiało się pozamykać, bo nie było ich stać na scrollowanie i zaindeksowanie takiej ilości informacji. Google ma tę przewagę uzbierania danych przez te wszystkie lata. Jest jeden projekt, który mi się osobiście bardzo podoba: Brave Search, nie wiem, czy miałeś okazję korzystać.

**Rafał:** Tak, znam.

**Natalia:** Ja uwielbiam. Ich indeks jest dużo mniejszy, ale to jedyny taki konkurent Google na Zachodzie z tych nowych, bardziej prywatnych wyszukiwarek, który ma swój własny indeks. Wszystkie inne typu DuckDuckGo, Ecosia, Qwant korzystają z indeksu Binga. Płacą Bingowi ogromne kontrakty roczne, żeby mieć dostęp do danych, bo nie są w stanie same tego zebrać, a Brave to robi. Brave ma też fajną opcję goggles, która pozwala filtrować rodzaj stron, które chcesz widzieć w wynikach. Możesz sfiltrować tylko małe strony, tylko fora, tylko blogi, tylko strony lewicowe, tylko prawicowe. To, co mówiłeś wcześniej o personalizacji, Brave stara się robić, ale jeszcze nie ukradł tyle rynku, żeby to było głośne, znane poza kółkami takich osób jak my, które interesują się internetem. Myślę, że będzie to szło dokładnie w tym kierunku: że wszystkie narzędzia w pewnym momencie ulegną temu, żeby użytkownikom dać filtrowanie w swoich kierunkach, bo nasze bańki będą tak ciasne i twarde, że nie ma innego wyjścia.

**Rafał:** Fajnie, że wspomniałaś Brave. Korzystałem z tego przez chwilę, od jakiegoś czasu nie, i zastanawiam się, co się stało. Odpalę to po naszym nagraniu i wrócę do tego. A w kontekście konkurencji: kto próbuje wytoczyć działa przeciwko Google'owi, polega, przede wszystkim z uwagi na niesamowitą moc sprawczą Google'a jako powerhouse'u lobbingu i nieograniczoną podaż kapitału. To samo z Amazonem: zjada rynek za rynkiem. Niech Allegro się trzyma, życzę im dobrze i na razie się obronili.

**Natalia:** Ale temu poddaję się niestety. Czytałam dzisiaj na LinkedInie, ktoś się chwalił.

**Rafał:** O Temu chciałem zaraz zapytać w kontekście ekspansji międzynarodowej, ale kończąc ten wątek: uważam, że cały model Google'a jest postawiony na głowie. Teoretycznie darmowe usługi, praktycznie bardzo drogie, nieregulowane usługi, nieregulowany handel danymi. Internet został wymyślony i sprzedany nam tak, że jesteśmy jak ryby na haczykach, nasze dane są handlowane, a teoretycznie za to nie płacimy. Uważam, że to nie jest okej. Mam nadzieję, że w związku z ekspansją LLM-ów może wymyślimy to trochę inaczej, żeby nie było oparte o to, że ktoś będzie o nas wszystko wiedział, profilował nas i handlował naszymi danymi, bo to nieuczciwe. W Europie i tak mamy się dużo lepiej niż w Stanach, ale tu jest jeszcze dużo do zrobienia, żeby utemperować Google'a. Gdyby Roosevelt rządził, Google byłoby rozbite. Jeżeli nie ma konkurencji, a jest monopol, to służy to tylko monopoliście. Lubię się przyglądać nowym projektom, ale jak powiedziałaś, często są w drobnych bańkach i bardzo trudno wyjść globalnie z takim produktem, bo trzeba mieć gigantyczny kapitał.

### Czego unikać w marketingu międzynarodowym? Przykład Temu

**Rafał:** W kontekście Temu, to chiński przykład. Nie wiem, czy widziałaś ich reklamy na YouTubie.

**Natalia:** Niestety widziałam, jestem w grupie docelowej.

**Rafał:** Dobrze, że powiedziałaś „niestety”, bo ja też mam tak. Tłumaczone po prostu automatycznie. Mówiąc o niedopasowaniu kulturowym, to nic nie powiedzieć. To tak rozbita i tak bezsensowna kampania, że po obejrzeniu stwierdziłem, że nawet jakby coś za darmo rozdawali, nic od nich nie kupię, bo jeżeli to jest tak dobre jak komunikacja, to ja tego nie chcę. To znowu tylko moje myślenie.

**Natalia:** Ale to jest tak tania jak komunikacja i mam wrażenie, że pewnej grupie docelowej w ogóle to nie przeszkadza, że to jest właśnie to, czego szukają. To mnie trochę przeraża, jak dobrze im idzie, a jak słabo ja to widzę. Oni są konsekwentni. Jest tanio zrobione i tanio ci wyślą, poniżej praktycznie kosztów jakichkolwiek wyobrażeń, ile to powinno kosztować. To mnie przeraża w dzisiejszym świecie. Nie lubię fast fashion, więc nigdy nie kupiłam nic w Temu i mam nadzieję, że nie dojdzie do takiego momentu. Nie patrzę źle na ludzi, których nie stać na inne ubrania, nie mają wyjścia, bo to też bycie ofiarą pewnego systemu, ale jeżeli ktoś ma wybór i może kupić co chce, jakiejkolwiek jakości, a kupuje 20 rzeczy z Temu, to tego nie szanuję.

**Rafał:** Chciałbym się nie zgodzić, ale się zgadzam. Patrzę na Shein, taki fast fashion. Kiedyś pisałem kilka artykułów na ten temat, zagłębiając się w dane: ilość śmieci jest absurdalna, a mniej niż 1 procent ubrań, jeszcze 2-3 lata temu, było poddawanych recyklingowi. Są short-lived, okres używania jest bardzo krótki. W Europie można by to uporządkować, nałożyć cła albo obciążyć opłatą recyklingową, bo nie ma żadnego powodu, żeby kupować 20 ciuchów za 20 dolarów. Ale to side note. Ludzie, jak robicie marketing międzynarodowy, nie róbcie jak Temu. Po prostu nie róbcie, bo to brzydkie.

### Jak studenci TBS Education używają Google'a i ChatGPT?

**Rafał:** Dwa słowa o edukacji i rozwoju. Jak wspomniałem, jesteś osobą, która zna kilka języków. Masz drive do nauki, chociażby te Chiny, drive na kłopoty. Jesteś wykładowczynią na TBS. Jak tam trafiłaś i co ci daje robienie tego?

**Natalia:** Jestem chyba najbardziej ekstrawertyczną osobą w SEO, jaką znam, znam dosłownie na palcach jednej ręki tak ekstrawertycznych ludzi jak ja. Lubię siedzieć i podłubać w stronach, w Screaming Frogu, w kodzie, ale uwielbiam gadać o tym z ludźmi. Uwielbiam kontakt. Networking mnie wszędzie zaprowadził. Te języki to z tego, że lubię gadać, lubię się wysłowić. Nawet jak idzie mi słabo, wolę coś powiedzieć niż nic nie powiedzieć. To samo z nauką: lubię opowiadać o tym, co robię. Mam wrażenie, że zwerbalizowanie tego, co wiesz, i skondensowanie w sensowny sposób to najlepsza metoda, żeby to osiadło w głowie. Na TBS trafiłam przez networking startupowy: lata wcześniej poznałam ludzi, którzy zajmują się startupami w Barcelonie, i jeden z nich został koordynatorem kursu marketingowego na TBS i się do mnie odezwał. Lubię mówić, a to pomaga w nauczaniu. Fajnie też zestawić swoje pojęcie o młodym pokoleniu z realnymi interakcjami. To ciekawi ludzie, bo ci, którzy przyjeżdżają do Barcelony na studia typu undergraduate albo master, są z całego świata: z Ameryki Południowej, ze Stanów, z Afryki. Nawet ostatnio był student z Chin. Ich pojęcie o internecie i sposób korzystania to super sposób, żeby wdrożyć się w nową generację. Oni mnie zaskakują. Pytam, kiedy ostatnio używali Google'a. Ktoś mówi: tydzień temu. A czego szukałeś? Gmaila. Oni nie mają pojęcia, jak internet wyglądał przed nimi. Dla nich Google to narzędzie do nawigacji. Zawsze staram się pytać: TikTok to search engine czy nie? Na czym macie maila? Ktoś mówi: teraz założyłem maila, bo na studia był potrzebny. Nie miał wcześniej adresu. Myślisz: no tak, to nie jest ten sposób myślenia.

**Rafał:** To mega inspirujące, posłuchać ludzi, którzy korzystają z przestrzeni cyfrowej całkowicie inaczej.

**Natalia:** To jest teraz straszny problem, bo oni od dwóch lat nic poza ChatGPT nie chcą robić. Przychodzą z odpowiedziami napisanymi przez czat, których sami nie są w stanie wymówić, bo nie wszyscy są native'ami angielskimi. Mówię: popracujecie w grupie nad tym i tym, a ktoś przychodzi i nie może przeczytać swojej odpowiedzi z kartki. Że przepisał na kartkę, to już pewien sukces, nie z telefonu. W te ostatnie dwa lata to totalny skok w inną stronę. Totalny challenge: jak teraz zrobić dobrze, żeby te dzieciaki jeszcze z tego coś wyciągnęły, bo zaraz przestaną krytycznie myśleć i sami tworzyć jakiekolwiek dłuższe wypowiedzi.

### Czy internet potrzebuje regulacji i co z tożsamością cyfrową?

**Rafał:** To pytanie o przyszłość tożsamości, tożsamości cyfrowej i ludzi. Sam mam ciągotki: korzystam z jakiegoś LLM-a i czasem się zastanawiam, czy to jestem ja, Rafał, czy to już Anthropic za mnie myśli. Taki invisible influence. Jestem stary i pamiętam świat przed internetem, więc jeszcze jestem w stanie się o coś oprzeć i powiedzieć: hola, może to nie tak do końca powinno być, a już jestem zagubiony. A jak myślę o kimś, kto ma 20-25 lat i urodził się w internecie, można się zatracić kompletnie: nie wiedzieć, co się wie, czego się nie wie. Rozumiem, że to przedłużenie mózgu, ale jeżeli zadajemy sobie pytania i odpowiadamy na nie za pomocą przysłowiowego ChatGPT, wracamy do tego, że jest nauczone na pewnych schematach. Jak mamy iść do przodu? Jest ryzyko, że będziemy powielać schematy i nie będziemy się uczyć nowych rzeczy.

**Natalia:** Totalnie. Ja studiowałam dziennikarstwo i dziennikarką nigdy nie byłam, ale myślę o tym, jak powstawało prawo prasowe: żeby prasa nie mogła pisać, co chce, żeby była odpowiedzialność. W niektórych krajach dziennikarze, na przykład we Włoszech, muszą być certyfikowani: żeby zostać dziennikarzem, musisz skończyć dziennikarstwo i mieć legitymację, żeby w ogóle pisać publicznie. I nagle pojawia się internet, który te prawa i reguły zmiata. Totalny dziki zachód, gdzie prawodawca nie nadąża nad tym, jak system wygląda, w ogóle go nie rozumie. Złoty przykład: senat w Stanach przesłuchiwał CEO TikToka i jeden z senatorów mówił: jak to jest, że wchodzę w TikToka i tam są młode dziewczyny, które tańczą. On oczywiście nie wie dlaczego, ale my już wiemy. Jak taki ustawodawca ma coś z czymkolwiek zrobić w porządny sposób na czas? To wszystko jest 5 czy 10 lat do tyłu. Mam wrażenie, że jest szansa, że to się przetasuje, że przyjdzie mocny trend, żeby to zmienić, że coś z tym internetem się wreszcie uporządkuje. Nie wiem jak, nie wiem kiedy, ale taka dzicz nie może iść zawsze, bo jest nieprzyszłościowa. Więcej pytań niż odpowiedzi.

**Rafał:** Czasem mam rozkminy, czy kultury różne, które mamy jako ludzie, i języki przetrwają w dobie unifikacji, spłaszczania. To ryzykowne. Z drugiej strony równie ryzykowne jest wkładanie regulacji do internetu przez prawodawców, którzy nie rozumieją, dlaczego algorytm TikToka wyświetla im młode tańczące dziewczyny. Ostatnio miałem ciekawą rozmowę z osobą z legislatury w jednym z krajów zachodniej Europy, która swoją karierę dedykowała temu, żeby z jednej strony mieć Master of Business, być w digitalu, a z drugiej dokształcać ludzi, którzy piszą prawo, żeby było dobrze napisane i na czas. Nie chciałbym tego upraszczać, bo nie wiem, jak to powinno być. Ale należy zadbać, żeby te dwa światy ciągle się ze sobą komunikowały, bo potem wychodzi prawo kompletnie odklejone. Albo, co gorsza, obawiam się, że oszołomów w polityce nie brakuje. Ludzie są przytłoczeni, społeczeństwa są przytłoczone, coś odjeżdża kompletnie. Weźmy migrację: nie rozumieją, jak działa, nie jest profesjonalnie wyjaśniana, nikt o to nie dba. Przychodzi ktoś i mówi: waszym problemem życiowym jest to i rozwiążemy go tak i tak. W kontekście internetu: zmontujemy wam system chiński, my lepiej wiemy, co wy chcecie oglądać, więc zablokujemy rzeczy, które mogą was zaprowadzić na manowce. Obawiam się, że jak to nie zostanie zaopiekowane w demokratyczny sposób, czyli z doinformowywaniem źródła prawa, to w pewnym momencie pojawi się autokrata albo autokraci i nam to wszystko wytną na swoją modłę, i to będzie jeszcze gorsze niż ten bajzel i rzeka, która teraz płynie.

### Jak cenzura i selektywne media w Chinach wpływają na myślenie?

**Natalia:** Totalnie, też się tego obawiam. Taka anegdotka: nie wiem, czy wiesz, że TikTok jest zakazany w Indiach.

**Rafał:** Tak, wiem.

**Natalia:** Wszystkie chińskie apki, WeChat, wszystko. W Chinach internet był scenzurowany od praktycznie zawsze, ale na przykład Rosja zaczęła parę lat temu przymierzać się i już to wprowadza, żeby mieć taki sam system jak chiński. Zatrudnili chińskich specjalistów, żeby przyjechali i pomogli zrobić taki sam intranet. Te ruchy się dzieją. TikTok w Stanach wywołał debaty, a Indie nawet nie były wspomniane w mediach masowych. Niektóre zmiany dzieją się bardzo po cichu i dopóki do nich nie dotrzesz, nie masz pojęcia, że już się stały. Były też kraje arabskie, które blokowały Twittera, żeby wiosna ludów nie mogła się organizować. Jest masa takich tematów, już jesteśmy trochę na przepaści. Teraz pytanie, co zrobi Unia Europejska z tymi wszystkimi zakazami, z AI: czy pójdzie w podobnym kierunku, żeby coś blokować, czy się otworzy i zrobi to dobrze, bo to chyba jedyny region, który próbuje to sensownie ugryźć, ale nie do końca. Jest też pod falą krytyki, że zabija innowację. Gdzie jest ten środek?

**Rafał:** Z innowacjami to długa rozmowa i uważam, że tu jest więcej rosyjskiej i chińskiej misji dezinformacji niż faktów, dane pokazują co innego. Ale ciekawe, co powiedziałaś: Chiny mają swój świat, Rosja po ataku na Ukrainę idzie w kierunku swojego świata, ruskiego miru i będą mieli swój internet. Myślę o tym, jak ludzie z tamtych krajów mają się dowiadywać, co się naprawdę dzieje na świecie.

**Natalia:** W Chinach w hotelu kanały telewizyjne to jeden chiński po chińsku, jeden chiński narodowy po angielsku, Russia Today, rosyjski kanał dla Rosjan w Chinach, i kubańska telewizja narodowa.

**Rafał:** Ta kubańska mnie interesuje najbardziej.

**Natalia:** To fascynujące, bo będąc tam na miejscu, miałam do wyboru z języków, które rozumiem: rosyjski rozumiem trochę, nie mówię biegle, nie był to język, którego chciałabym słuchać na dłuższą metę, ale hiszpański tak. I nagle zaczynasz słuchać tej kubańskiej telewizji, i nie chodzi o to, że oni kłamią, tylko tak wybiórczo podają prawdziwe informacje ze świata, że przesuwa ci się sposób myślenia, chcesz czy nie, bo wchłaniasz to. To samo z angielską chińską telewizją. Mają program o zmianie klimatu, segment po każdych wiadomościach co godzinę, nazywał się chyba Climate News. Pokazywali z całego świata wyrywki, jak źle sytuacja klimatu wpływa na świat: w Ekwadorze były duże fale i dwie osoby ranne, w Japonii musieli odwołać loty. I myślisz sobie: oni nie kłamią, to nie jest kłamstwo, to jest tak wybiórczo pokazany sposób, żeby ich wybielić jako zieloną siłę świata, bo faktycznie zrobili dużą zmianę w stronę ekologii w porównaniu z tym, co było. Cały czas jest dużo do zrobienia, ale naprawdę pchnęli pewne tematy. I to fascynujące, jak oni potrafią wybrać prawdziwe informacje i wystraszyć cię, że gdziekolwiek pojedziesz, klimat cię zabije. Powiem ci jedną rzecz: chcesz czy nie chcesz, wiesz, że to manipulacja, zostaje to w tobie, otwiera ci pewne dźwignie w mózgu, które już się nie zamkną. Już patrzysz na klimat i mówisz: my nie mamy wiadomości o klimacie, a oni mają. Co to znaczy? I pracuje ta myśl.

**Rafał:** To inżynieria społeczna przez media.

**Natalia:** Straszna inżynieria. I teraz pytanie, o której inżynierii my nie wiemy, która na nas wpływa, kto, gdzie, jak? Tu otwieram kolejne odcinki o teoriach spiskowych. Ale jak widzisz inżynierię u kogoś, to musisz się zawsze zastanowić, czego nie widzę, gdzie jest mój ślepy punkt. Wszystkim polecam to jako zadanie myślowe: obserwować, o czym się mówi, a o czym się nie mówi.

**Rafał:** Umiejętność krytycznego myślenia jest podstawą naszej ludzkiej egzystencji i warto o tym nie zapominać. Nie wierzymy i nie powinniśmy wierzyć w każdą podaną informację, nie sprawdzając jej i nie myśląc, czy ktoś nie próbuje czegoś uzyskać, tym bardziej jak dostajemy informację za darmo. Przypominam, że to tylko pozornie za darmo. Może to inżynieria społeczna, a może ktoś po prostu zabiera nasze dane.

### Zakończenie rozmowy i polecajka

**Rafał:** Natalia, chciałem ci serdecznie podziękować za poświęcony czas i naprawdę fajną rozmowę. Poszliśmy przez dużo ciekawych tematów, przynajmniej dla mnie, przeszliśmy przez Chiny i międzynarodowe SEO. Na koniec jedno pytanie: czy mogłabyś polecić słuchaczom książkę, kurs, źródło wiedzy, które według ciebie powinien poznać każdy specjalista, czy od marketingu, SEO, czy właściciel biznesu zainteresowany ekspansją, rozwojem?

**Natalia:** Ostatnio wsłuchuję się w pewien podcast, który jest stworzony przez NotebookLM, ale jest naprawdę dobry, więc szapo ba dla twórcy. To Mark Williams-Cook, który stworzył podcast „SEO Patent Podcast”. Wkłada do NotebookLM patenty Google'a i są tłumaczone w naprawdę przystępny sposób. Przyznam się, że siadałam parę razy w życiu, mówię: przeczytam te patenty Google'a, coś przeczytałam, czegoś nie zrozumiałam, to ciężkie, techniczne dokumenty. A to jedno źródło, które układa ci, jakimi systemami operuje Google faktycznie. Jeżeli to opatentowali, to z jakiegoś powodu, można wierzyć, że coś w tym jest, że naprawdę tego używają. Fajnie to może otworzyć oczy na to, jak Google próbuje klasyfikować informacje. Polecam.

**Rafał:** Nie miałem pojęcia, że on coś takiego odpalił. Śledzę tego człowieka na LinkedInie, nawet mieliśmy okazję się poznać na jakiejś konferencji. Byłem pod wrażeniem tego, ile on wie, a bardziej tego, ile ja nie wiem, jak go słuchałem.

**Natalia:** Mam bluzę, którą Mark mi podarował, z jego agencji Candour. Siedzimy w Brighton SEO, znamy się i bardzo lubię z nim rozmawiać, zawsze słucham, co mówi. Mówię do niego: ale masz super bluzę. On: to mój pies, a to moja agencja, taką sobie zrobiliśmy. Pyta: podoba ci się? Ściągnął mi ją, dał. Noszę ją, świetna bluza, wygodna, ciepła, od Marka, w prezencie. Jestem człowiekiem, którego noszę na sercu, chcąc nie chcąc.

**Rafał:** Super. Trzeba będzie mu o tym powiedzieć. Mimo że podcast jest po polsku, będę musiał go przetłumaczyć i opowiedzieć, że został tu wyświetlony.

**Natalia:** Puścimy przez AI i zrobimy wersję angielską.

**Rafał:** To gdzieś mam na horyzoncie, tak przy okazji. Podlinkujemy ten podcast, robiony przez NotebookLM, czyli model językowy, który między innymi do tego jest. Polecam sprawdzić, bo robi fajną robotę. Zanim się pożegnamy, powiedz jeszcze, gdzie nasi słuchacze mogliby cię znaleźć, jeżeli chcieliby śledzić twoją pracę, twoje postępy w Chinach, bo wspominałaś, że masz zamiar dzielić się tym, jak wygląda praca i życie w Chinach.

**Natalia:** Teraz moją ulubioną platformą do dzielenia się informacjami jest LinkedIn. Kiedyś Twitter, ale o tym już dawno zapomniałam, nie nazwę go X, niestety to będzie zawsze Twitter w moim słowniku. Na LinkedInie Natalia Witczyk. Jestem jedyną Natalią Witczyk na LinkedInie w tej chwili, więc łatwo mnie znaleźć. Jest pewna dziennikarka z Polski, która pisze o sporcie, bardzo jej współczuję, ponieważ Google myśli, że to ja.

**Rafał:** Ktoś tu wygrywa w optymalizacji, od razu widać.

**Natalia:** Natalia, jeśli słuchasz, odezwij się, może ci pomogę, może bym chciała mieć jakąś ksywkę. Pozdrawiam.

**Rafał:** Mam nadzieję, że się odezwie, to by był świetny case.

**Natalia:** Wyskoczy mi Google Alert na przykład, że wspomniana została. Kto wie?

**Rafał:** Założony jakiś Brand24 czy coś, super by było. Jeszcze raz ci bardzo dziękuję za udział w podcaście, a wszystkich słuchaczy zapraszam do subskrybowania naszego kanału, aby nie przegapić kolejnych rozmów z inspirującymi ekspertami. Do usłyszenia wkrótce.

## Polecajka gościa

**Mark Williams-Cook, „SEO Patent Podcast”** (podcast). Natalia poleca go jako podcast tworzony z pomocą NotebookLM, w którym patenty Google'a są tłumaczone w przystępny sposób i pokazują, jakimi systemami operuje Google.

Źródło: https://moszkowcow.com/pl/podcast/natalia-witczyk-miedzynarodowe-seo-chiny/
