---
title: "AI jako współautor? Prawo autorskie w erze sztucznej inteligencji z Bartoszem Jóźwiakiem"
description: "Bartosz Jóźwiak z kancelarii Kolegial wyjaśnia, że treści wygenerowane przez AI nie podlegają ochronie autorskiej, i radzi archiwizować proces twórczy."
podcast: "Globalne Horyzonty"
host: "Rafał Moszkowców"
guest:
  name: "Bartosz Jóźwiak"
  role: "Partner zarządzający praktyką własności intelektualnej i nowych technologii"
  company: "Kolegial"
topics:
  - "prawo autorskie"
  - "sztuczna inteligencja"
  - "własność intelektualna"
  - "AI Act"
  - "compliance"
duration_min: 48
published_at: 2026-02-24
video_url: "https://www.youtube.com/watch?v=8DbivT4OMc4"
url: "https://moszkowcow.com/pl/podcast/bartosz-jozwiak-ai-prawo-autorskie/"
---

# AI jako współautor? Prawo autorskie w erze sztucznej inteligencji z Bartoszem Jóźwiakiem

## O gościu

- **Kim jest:** Bartosz Jóźwiak, prawnik specjalizujący się we własności intelektualnej i prawie nowych technologii.
- **Czym się zajmuje:** Własnością intelektualną zajmuje się przez całą swoją karierę. Jako partner zarządza praktyką własności intelektualnej i nowych technologii w poznańskiej Kancelarii Kolegial.
- **O czym rozmawiamy:** O tym, czy sztuczna inteligencja może być współautorem, czy treści przez nią wygenerowane są chronione prawem autorskim, jakie ryzyko naruszeń niesie korzystanie z AI, jak zabezpieczyć własny proces twórczy oraz co o odpowiedzialności za AI mówią AI Act i compliance.
- **Gdzie go szukać:** Kancelaria Kolegial w Poznaniu.

## Najlepsze cytaty

> „Co prawda to, co zostało wyplute przez sztuczną inteligencję, nie jest chronione przez prawo autorskie, ale za to może naruszać prawa autorskie.”

> „Tak działa prawo, więc zawsze jest trochę w tyle, zawsze jest trochę nadganiania, i ta kwestia interpretacji i stosowania do konkretnych przypadków to jest właśnie cała sztuka, którą robimy.”

> „Niezależnie, czy wykorzystując AI, czy nie, my nie tworzymy w próżni.”

> „Nie będzie złą radą archiwizować proces twórczy, szkice, to, na czym bazujemy.”

## Transkrypt

Prowadzący: Rafał Moszkowców. Gość: Bartosz Jóźwiak.

### Wstęp

**Rafał:** Cześć, witam Was serdecznie w kolejnym odcinku Globalnych Horyzontów. Dzisiaj ze mną jest Bartek Jóźwiak, w mojej głowie prawnik od sztucznej inteligencji, od praw autorskich, ale myślę, że lepiej, jak się sam przedstawi. Cześć, Bartek.

**Bartosz:** Cześć, cześć. Dzięki wielkie za zaproszenie. No tak, nie tylko od sztucznej inteligencji, głównie od własności intelektualnej. Tak bym siebie gdzieś lokował. Faktycznie zajmuję się tym w zasadzie przez cały czas mojej kariery i już od wielu lat pracuję w tym biznesie. Teraz działam jako partner, który zarządza praktyką własności intelektualnej i nowych technologii w Kancelarii Kolegial w Poznaniu.

**Rafał:** Dziękuję ci bardzo za to, że znalazłeś czas, żeby przyjść, tym bardziej że dzisiaj jest święto i powinieneś świętować, ale może masz już trochę dość, bo mieliśmy dwa i pół tygodnia wolnego.

**Bartosz:** Tak, ile można. To jest dobry dzień. Jestem tutaj u siebie w kancelarii, jest cicho, nikogo tu nie ma, więc najpierw podcast, a potem popracuję nad wykładem.

**Rafał:** W porządku. Mam nadzieję, że podcast się dobrze rozgrzeje. Chciałem dzisiaj porozmawiać o bardzo wielu rzeczach, ale spróbujemy się skupić na tym, co nurtuje mnie osobiście, jak już dobrze wiesz, i też moich klientów i partnerów biznesowych, czyli tak naprawdę na sztucznej inteligencji i prawach autorskich związanych z tym, co sztuczna inteligencja produkuje, oraz na tym, jak można ją wykorzystywać do przekształcania już gotowych utworów. Myślę, że to jest coś, co ciągle nie jest jasne. Wiem, że jest dużo legislacji. Może zahaczymy też o AI Act. Próbowałem to zgłębić wcześniej i też ostatnio, i nie wszystko tam rozumiem. Pewnie jakaś kwestia związanych z tym regulacji się pojawi, jak będziemy rozmawiać. Jestem bardzo ciekawy twoich opinii i twojego doświadczenia. Jeżeli to jest z tobą okej, to możemy zaczynać.

**Bartosz:** Jasne, jasne. To jest faktycznie taka tematyka, która, nie chcę powiedzieć, że zrodziła się ostatnio, bo to w sumie nie są nowe tematy, nie? I to, co mamy w regulacjach, obsługuje te tematy. Tylko często jest tak, że po prostu musimy zaadresować kwestie, które są związane z nową formą tworzenia, korzystając z tych narzędzi, które mamy tak naprawdę od ponad stu lat. Ale tak działa prawo, więc zawsze jest trochę w tyle, zawsze jest trochę nadganiania, i ta kwestia interpretacji i stosowania do konkretnych przypadków to jest właśnie cała sztuka, którą robimy.

### Czy sztuczna inteligencja może być współautorem?

**Rafał:** No okej, to, że prawo nie nadąża za rozwojem technologii, to też klasyczna rzecz. Wydaje mi się, że to tworzy jakieś problemy, a między innymi AI Act jest próbą pójścia do przodu z tym, ale do tego wrócimy. Chciałbym na początek zapytać o coś prostego. Znaczy, tak mi się wydaje, że dla ciebie prostego, a mnie nurtującego. AI jako współautor. Bartek, czy w Polsce jest możliwość uznania sztucznej inteligencji za współautora dzieła? Obojętnie, jakie to będzie dzieło: obraz, zdjęcie, książka, a może podcast?

**Bartosz:** Nie bardzo. No nie. Wróćmy kilka kroków wcześniej. Jesteśmy na polu prawa autorskiego, a prawo autorskie dotyczy twórczości człowieka. Już próbowano wcześniej zastanawiać się nad tym, czy istnieje coś takiego jak twórczość zwierzęca, czy zdjęcie zrobione przez małpę jest chronione prawem autorskim. I jest tu powszechna zgoda, że nie, że mówimy o twórczości, która jest ludzka.

Problem, który się pojawia, jest taki: jeżeli coś jest wygenerowane przez sztuczną inteligencję, to to coś nie jest chronione prawem autorskim. To się teraz też strukturyzuje w takich dokumentach jak wytyczne amerykańskiego Urzędu Ochrony Praw Autorskich, Copyright Office. Wydali guidelines, w których pokazują, co jest chronione, a co nie. To jest praktyczny dokument, który mówi wprost, że to, co jest generowane, nie jest chronione. Urząd odmawia rejestracji, bo tam się rejestruje te utwory, rzeczy, które są wyłącznie wygenerowane przez AI. Natomiast jeżeli coś jest efektem pracy człowieka, gdzie wykorzystana jest też sztuczna inteligencja w sposób wspierający, to nie ma przeszkód, żeby uzyskać ochronę, albo uzyskać ją częściowo. Tak jak w przypadku komiksu „Zarya of the Dawn”, który został stworzony przez jego autorkę za pomocą Midjourney.

Ona wygenerowała grafiki w Midjourney, ale oprócz tych grafik jest oczywiście fabuła, tekst, więc też poskładanie tego w jakąś całość. Copyright Office to zarejestrował, ale wyraźnie wskazał, że ta ochrona jest częściowa, czyli nie dotyczy grafik, tych rzeczy, które były wygenerowane, tylko fabuły i warstwy tekstowej. To jest chronione na rzecz autorki komiksu. To się zgadza też z moim poglądem na tę sytuację. Czyli jeżeli coś wygenerujemy wprost, jeżeli coś zostanie wygenerowane przez sztuczną inteligencję na skutek promptu, no bo tak to działa, jeżeli założymy, że tak to działa, to ten output moim zdaniem nie będzie chroniony. Może być chroniony prompt, bo jeżeli będzie rozbudowany, to tam może być twórczość. Natomiast jeśli pracujesz na czymś, co jest elementem przez ciebie stworzonym, czy to obraz, czy zdjęcie, czy muzyka, i wykorzystujesz w procesie dalszej obróbki narzędzia sztucznej inteligencji, to nie musi oznaczać, że tracisz ochronę. Tak bym powiedział.

**Rafał:** Przypuszczam, że takie sprawy przed sądami będą później bardzo, bardzo długie i bardzo skomplikowane, jeżeli tak wielowarstwowo rozpatrywane. Nie mówię, czy to źle, czy dobrze, bo się na tym kompletnie nie znam, ale po prostu wyobrażam sobie, że to nie jest łatwe. A powiedz mi, idąc dalej...

### Czy treści z AI trafiają do domeny publicznej? Problem dowodzenia

**Bartosz:** Czy mogę jeszcze? Wiesz co, dotknąłeś rzeczy, która mnie bardzo nurtuje. Fajnie jest ex cathedra powiedzieć, że coś nie jest chronione. Jaki jest skutek tego? Jeżeli powiem, że jakiś utwór, jakiś twór nie jest chroniony, bo został wygenerowany przez sztuczną inteligencję, to skutek jest taki, że należy do domeny publicznej, czyli każdy może z tego korzystać. I teraz wątpliwość pojawia się na etapie ewentualnego sądu. Jak mam udowodnić, jeżeli ktoś uzna, że jednak to, co on ma wygenerowane, jest chronione, i mnie pozwie? Jeżeli powie, że to zostało wygenerowane, to mam temat prosty, nie? Ale zakładam, że tego nie powie. Jak ja mam udowodnić, że to zostało stworzone przez AI? W grafice często to jeszcze widać, prawda? No, coraz mniej. Ale w kodzie, w programie komputerowym? Jak mam to zweryfikować? To jest w ogóle cała sfera, która otwiera zupełnie nową przestrzeń, nie do końca rozpoznaną. Wiem, że w sferze językowej są opracowywane narzędzia do weryfikowania i że da się wykryć pewne mechanizmy takiej automatyzacji, tego generowania, które pokazują, że jakiś tekst niekoniecznie był stworzony przez człowieka. Jak to zrobić w kodowaniu, nie mam bladego pojęcia.

**Rafał:** Szczerze mówiąc, wydaje mi się, że to jest niemożliwe, bo jeżeli kod podlega jakiejś rewizji, jest kompilowany i tak dalej, to jak go ocenić? Może być po prostu lepszy niż większość programistów. Przepraszam wszystkich programistów, taki głupi żart. A jeżeli chodzi o teksty, to ja mam tę przyjemność pracować z narzędziami sztucznej inteligencji, generatywnej, w zasadzie od 2020 roku. Stworzyliśmy dziesiątki milionów artykułów i setki tysięcy zdjęć i grafik od tego czasu. Już kilka lat temu stworzyliśmy mechanizm do humanizacji. W ogóle jak to brzmi: mechanizm do humanizacji. Nie wiem, czy to jest naukowa terminologia, ale nasza branża tak się porozumiewa.

Czyli jesteśmy w stanie nauczyć jedną maszynę tworzyć treści, a drugą maszynę humanizować treści stworzone przez poprzednią, tak żeby były absolutnie niewykrywalne. Nawet jeden procent nie jest wykrywalny przez jakiekolwiek detektory. Więc wydaje mi się, że to tworzy pole do nadużyć. A jak już wspomniałeś o Stanach Zjednoczonych, to przypuszczam, że ciekawe sprawy będą tam.

**Bartosz:** Jasne, już są.

**Rafał:** No właśnie. A powiedz jeszcze, bo nurtuje mnie tu jeszcze jedna kwestia, ostatnio dostałem takie pytanie. Mamy narzędzie, które z jednego słowa jest w stanie produkować semantycznie spójne treści. To nie jest po prostu wypluwanie treści przez czat GPT, tylko wielostopniowy proces pobierania treści, analizy, humanizacji, dopasowywania, semantyki i tak dalej. Klient od nas kupuje takie coś, dostaje, publikuje, ale zadał bardzo ciekawe pytanie, nad którym ja się nigdy wcześniej nie zastanawiałem, a powinienem.

### Czy można podpisać się pod treścią wygenerowaną przez AI?

**Rafał:** Pytanie brzmiało tak: no dobra, to my mamy te treści, one są super, są w nich zdjęcia, slideshow, gify i w ogóle, ale czy ja mogę się pod nimi podpisać jako ja? Z punktu widzenia etycznego nie wiedziałem, jak to powiedzieć, czy to jest ok, bez disclaimera, w sensie: hej, to jest AI, a ja się podpisuję. Tak jak czasami ludzie robią i jak czasami sam tak robię, bo uważam, że chyba powinienem. Na poziomie etycznym trochę tego nie kumam. Nie wiem, jak to powinno być do końca. I ta osoba zadała mi też pytanie na poziomie prawnym. Bo jak podpisujesz, to w domniemaniu to jest moja treść, więc jak mi to zabierzesz, to cię pozwę, bo to są moje prawa autorskie do tej treści, mimo że ona jest wygenerowana.

**Bartosz:** Tak, tak. Ja bym sprowadził to do takiego stwierdzenia, że nieładnie jest kłamać. Natomiast świat bywa brutalny i musimy sobie zdawać sprawę z tego, że są na świecie ludzie, którzy kłamią. Tu jest faktycznie pole do popisu dla takich kłamców, bo jeżeli nie mam narzędzi do tego, żeby rozebrać to kłamstwo i udowodnić, że ktoś kłamie, to wystawiam się na strzał, potencjalnie na przegrany proces z taką osobą.

### Po co jest własność intelektualna i sprawa Thalera?

**Bartosz:** Jest taki bardzo ciekawy facet, który stara się zdemontować w ogóle ten system. Rozmawiamy sobie w kontekście praw własności intelektualnej, czyli praw wyłącznych, czyli monopoli, czegoś, co w założeniu miało boostować innowacje. Dawać taki...

**Rafał:** Rozbijać, przyspieszać w takim sensie?

**Bartosz:** Tak, takie przyspieszenie. Nie lubię tego, ale mam słowo po angielsku: incentive.

**Rafał:** Incentive. Okej, okej.

**Bartosz:** No właśnie. Taka jest podstawowa rola własności intelektualnej. Dostajesz monopol, który jest w jakiś sposób zakreślony, czy to w prawie autorskim, czy w patentach na przykład. I dzięki temu możesz na tym zarabiać, więc masz pobudkę do tego, żeby tworzyć dalej. Dostajesz po prostu wartość z tego. To jest pierwotne założenie własności intelektualnej. I teraz jesteśmy w takim świecie, w którym to się trochę wykoleja. Ludzie zadają sobie pytanie, czy to nie jest tak, że ta wyłączność, te patenty, właśnie tłumią tę innowacyjność. Masz prawa autorskie na tyle rzeczy dookoła i jest dążenie do rozszerzania tej ochrony. Jak ktoś ma zbudowane portfolio, to chce je jak najszerzej chronić, nie tylko przed wprost naruszeniami, ale też przed podobnymi rzeczami. To jest naturalne dążenie, żeby rozszerzać swój ogródek. Tak samo jest w patentach. I są standardy technologiczne, które z jednej strony pozwalają na interoperacyjność, a z drugiej strony cię tłumią, bo jak chcesz, żeby twoje narzędzie kontaktowało się z twoim komputerem, to musisz korzystać z Bluetootha albo w inny sposób je połączyć, nie wiem, przez podczerwień coś się jeszcze robi. Ale to są wszystko standardy, więc jakoś jesteś ograniczony. To jest cała ta sfera.

Mówię o tym dlatego, że chcę przywołać doktora Thalera. Thaler to facet, który myślę, że od trzydziestu lat próbuje zdemontować ten system. On nie kłamie w swoich zgłoszeniach. Robi zgłoszenia patentowe w różnych jurysdykcjach i robi też zgłoszenia prawnoautorskie rzeczy, które zostały wygenerowane przez jego maszynę. To jego narzędzie nazywa się DABUS. To jest akronim, którego nie odszyfruję, ale on zgłasza różne rozwiązania, które zostały stworzone przez to narzędzie, i próbuje uzyskać ochronę patentową. I z reguły spotyka się z odmową. Zdaje się, że w RPA uzyskał, jeśli się nie mylę, design patent, czyli my byśmy powiedzieli, że to jest ochrona wzoru przemysłowego, co już jest jakimś włożeniem stopy w drzwi, jak już gdzieś dostaniesz taką ochronę. On wyraźnie wskazuje, że twórcą jest narzędzie, że twórcą jest DABUS. Więc też mamy do czynienia z sytuacją, gdzie kwestionuje się w ogóle zasadność antropocentrycznego podejścia do praw własności intelektualnej.

**Rafał:** Myślisz, że w tę stronę będzie szło? Że to prawo będzie rozszerzane?

**Bartosz:** No, na pewno jest takie dążenie. Myślę, że najprostszym sposobem na rozszerzanie tego jest po prostu nieprzyznawanie się do tego, że wykorzystałem w procesie sztuczną inteligencję. Nie zachęcam do tego, absolutnie. Natomiast mam z tym obawę. Bo jestem przekonany, że ochrona przysługuje twórczości ludzkiej i że na tę ochronę zasługuje człowiek, a z drugiej strony widzę, że mogę nie mieć argumentów w zderzeniu z kimś, kto, może nie jawnie, ale będę się domyślał, że jednak próbuje chronić coś, co nie powinno być chronione.

### Czy fotografia jest dziełem maszyny? Sprawa Sarony

**Rafał:** Jeszcze chwila, poeksplorujmy to. Mówisz, że taka jest wykładnia: to, co jest tworzone przez człowieka, podlega ochronie praw autorskich. I teraz myślę sobie, że ja jestem laikiem w temacie prawa, jak pewnie zdążyłeś się zorientować. Fotografia. Może to głupi przykład, ale przychodzi mi do głowy jako pierwszy. Zrobiłem maszyną zdjęcie. Nie ja zrobiłem to zdjęcie, oczami nie zrobiłem. Zrobiła to maszyna. Mogę ją ustawić lepiej lub gorzej, ale ona też ma swoje natywne ustawienia. Może to były natywne ustawienia maszyny. Jest zrobione zdjęcie. Jest świetne. Wygrałem, nie wiem, Grand Press. I ktoś bierze to zdjęcie i go używa. Czy to podlega ochronie praw autorskich, czy nie?

**Bartosz:** To jest przykład z życia wzięty, bo już na początku XX wieku się nad tym zastanawiano. Nie, nawet wcześniej. Zerknąłem tu na moją notatkę o sprawie, która jest bardzo ciekawa w tym kontekście. To był rok 1882. Tam już się zastanawiano, czy fotografia w ogóle zasługuje na ochronę. I padały dokładnie takie argumenty, że fotografia jest odzwierciedleniem rzeczywistości wykonanym za pomocą maszyny i nie powinna być chroniona jako utwór. Była taka sprawa, w której chodziło o zdjęcie... Czekaj, jak się nazywał ten gość, którego zdjęcie zrobili? Sprawa nazywała się Burrow-Giles Lithographic Company przeciwko Sarony. Sarony był twórcą zdjęcia pisarza. Zaraz ci powiem, jak on się nazywał: Oscara Wilde'a.

O, zdjęcie Oscara Wilde'a. I tam faktycznie podnoszono argumenty, że przecież zdjęcie jest odzwierciedleniem rzeczywistości i nie zasługuje na ochronę. A twórca tego zdjęcia dowodził, że zasługuje na ochronę, bo stworzył kompozycję tego zdjęcia. Ale prawda jest też taka, że nie każde zdjęcie będzie chronione. Są zdjęcia, które są chronione, i są zdjęcia, które nie są chronione prawem autorskim. Bo jak masz kompozycję, wypracujesz sobie ujęcie, kwestie techniczne różne inne sobie też poustawiasz, to będzie zasługiwało na ochronę i w ten sposób ja bym udowadniał ten twórczy wkład. Natomiast jeżeli będzie to zdjęcie zrobione z przypadku, taki zwykły strzał z biodra, albo zdjęcie wykonane przez urządzenie zamontowane na dachu samochodu, który jedzie i robi zdjęcia ulicy, to nie są zdjęcia, które są chronione.

**Rafał:** Wiesz co, myślę, że to tylko kreatywność jest potrzebna, bo generalnie można do wszystkiego dorobić teorię i powiedzieć, że tak ustawiliśmy ten radar, lidar i kamerę z tym związaną, że tylko pod pewnym kątem, wraz z zachodzącym słońcem, robiło zdjęcie, nie wiem, popołudniem.

**Bartosz:** Jeśli tak, to tak, no to tak, ale...

**Rafał:** Ale to jest jakaś definicja szaleństwa w pewien sposób.

**Bartosz:** Tak. To jest coś, co jest niesamowicie pociągające w prawie własności intelektualnej. Ta nieuchwytność i pewna elastyczność, która bywa męcząca. Bardzo często nie ma zero-jedynkowej odpowiedzi, tylko jesteśmy w stanie gdzieś tam budować argumentację na dwie strony.

### Czy AI to największa kradzież intelektualna w historii?

**Rafał:** Wiesz co, jeszcze taka jedna rzecz mnie tutaj w ogóle nurtuje. Przez to, że działamy z tymi narzędziami sztucznej inteligencji, widać jej rozwój. Mówię o generatywnej sztucznej inteligencji, nie o tradycyjnej, bo to też trzeba bardzo dobrze rozgraniczyć. Tradycyjna jest z nami od dziesiątek lat. Ale generatywna sztuczna inteligencja sama z siebie się nie wzięła, w takim sensie, że sama z siebie nie produkuje rzeczy. Nawet jeżeli halucynuje i przewiduje nieodpowiednie słowa, nieodpowiednio dzieli tokeny, to bierze je z informacji podanych przez ludzi. Na to się mówi, że to jest największa kradzież intelektualna w historii świata. Jestem ciekaw, czy ty podzielasz tę opinię.

**Bartosz:** To jest ciekawe. Technicznie trwa taka dyskusja, czy to, co się dzieje w ramach karmienia, tworzenia modeli czy narzędzi sztucznej inteligencji, jest działaniem na konkretnym polu eksploatacji, które jest dopuszczalne czy nie. I pojawiają się nawet już, zdaje się, orzeczenia, które to sankcjonują, że to jest dopuszczalne. Natomiast ja uważam, że są tu dwie rzeczy. Jedna rzecz to jest taka, czy samo to działanie jest dopuszczalne, czy to jest kradzież, czy to nie jest kradzież. I tutaj, tak jak mówię, z jednej strony pojawiają się orzeczenia, a z drugiej pojawiają się ugody. Anthropic zawiera ugody z twórcami, których treści zostały wykorzystane, więc to jest jeden kierunek. A drugi kierunek jest taki: czy konkretnie to, co ty stworzyłeś, wykorzystując jakieś rozwiązanie AI, czy czasem ten output nie narusza czyichś praw. Wiadomo, że to nie jest tak, że wyciągnie ci z jednego utworu ten kawałek i po prostu go zawrze w twoim, ale może być, nie? Może być. Więc tam jest takie ryzyko.

Moja konkluzja jest taka, i to jest dla mnie najciekawsze, bo tu się będzie działo, myślę, sądowo: co prawda to, co zostało wyplute przez sztuczną inteligencję, nie jest chronione przez prawo autorskie, ale za to może naruszać prawa autorskie. I tu jest ryzyko. Bo z jednej strony nie powinieneś mieć ochrony do tego, jeżeli to jest tylko wygenerowane, a z drugiej strony to nie oznacza, że ty nie robisz komuś czegoś złego, że nie naruszasz i że nie masz ryzyka. Innymi słowy, może być ryzyko, że ktoś będzie cię za to ciągał.

### Czym jest kultura remiksu i czy AI zamknie nas w echo chamber?

**Rafał:** Ja sobie wyobrażam jakieś takie historie w najbliższej przyszłości. To pewnie już się dzieje. Robiłem jakiś wstępny research i tych spraw jest trochę na świecie różnych, ale sobie obiecuję, że w niedalekiej przyszłości będzie ich coraz więcej. Dodatkowym zagrożeniem widzę taką echo chamber, bo wydaje mi się, że będziemy widzieć coraz więcej tego samego. Powiedziałeś, i ja się z tym generalnie zgadzam, nie oponuję wobec tego absolutnie, że to jest rozwój innowacji i inwencji twórczej i że ten poziom wejścia do technologii nigdy nie był tak niski. Ale mam takie wrażenie, że będziemy widzieć coraz więcej tych samych rozwiązań, tych samych rzeczy.

I zastanawiam się, czy nie wpadniemy... To w ogóle takie filozoficzne pytanie. Chciałem jeszcze przejść do AI Actu, ale filozofia w moim podcaście zawsze musi gdzieś być, jak się moimi myślami gdzieś zapędzę. Czy nie widzisz, nawet nie jako prawnik, ale jako człowiek, takiego zagrożenia, że wpadniemy w taki loop, że będziemy po prostu żyli w takim echo chamber, w pętli robienia, tworzenia, powtarzania tego samego, że te innowacje zostaną kompletnie zabite przez to, że jak będziemy pytać AI o pomoc, to AI da nam coś, co już było zrobione, a później ktoś, kto to weźmie, znowu zrobi to samo. Albo wywalimy się po prostu jako ludzkość przez to.

**Bartosz:** No, znaczy takiego czarnego scenariusza akurat nie widzę. Wiesz, jak wejdziesz na YouTube'a i zaczniesz oglądać filmy o jakiejś takiej predykcji najbliższej przyszłości, to tam się robi naprawdę niedobrze, więc ja widzę inne szanse na wyeliminowanie ludzkości, ale niekoniecznie w kontekście twórczości, bo tak naprawdę niezależnie, czy wykorzystując AI, czy nie, my nie tworzymy w próżni. Czyli ludzie, twórcy, artyści czy osoby kreatywne. Ta twórczość nigdy nie jest taka od zera. Już po prostu mamy taki backlog, taką masę tego, co zostało stworzone, tego, co jest w domenie publicznej, co zostało stworzone przez inne osoby, że my siłą rzeczy to jakoś przetwarzamy.

Nawet profesor Lawrence Lessig pisał o czymś takim jak kultura remiksu, czyli że my funkcjonujemy w kontekście właśnie przetwarzania. Najbardziej czytelne to jest w hip-hopie, gdzie masz wprost samplowanie i przetwarzanie, ale o tym samym mówili B.B. King czy Bob Dylan. Bob Dylan w świecie muzyki osadzonej w folku, B.B. King w bluesie. Oni też mówili o tym, że przetwarzają, powtarzają pewne... nie wiem, czy użycie słowa „schemat" jest czymś dobrym w kontekście muzyki, ale B.B. King mówił o tym, że my wszyscy od siebie pożyczamy. Blues jest oparty na pewnej kanwie, na pewnym wzorcu. Tylko to, co wychodzi ponad to, będzie twoją twórczością. Tak samo może być w grafice, w literaturze, w filmie. Inspirujemy się, często w sposób zupełnie nieświadomy.

Taki czytelny przykład dla mnie to Rod Stewart, który tworzył piosenkę „Da Ya Think I'm Sexy?”. Nie wiem, czy taki jest tytuł, ale na pewno tę nutę kojarzysz. Oszczędzę ci nucenia tego.

**Rafał:** Ale miałem nadzieję, że jednak zanucisz.

**Bartosz:** No niestety, to byłoby bolesne. Więc jednak nie. Ale gość stworzył hit, który jest po prostu takim evergreenem, nie? A okazuje się, że to był w dużej mierze plagiat piosenki Jorge Bena, brazylijskiego artysty, która się nazywa „Taj Mahal”. I to jest naprawdę bardzo czytelne, jak to sobie wpuścisz. Jorge Ben jest online, jest i na Spotify, i w Apple'u. Ta piosenka, ten „Taj Mahal”, ma dokładnie ten sam riff po prostu wykorzystany, który Rod Stewart ma u siebie w piosence. Lubię tę historię opowiadać, bo ona pokazuje epickość pewnych postaci. Rod Stewart był na wakacjach w Brazylii z kumplami: Eltonem Johnem i Freddiem Mercurym.

**Rafał:** Super!

**Bartosz:** Tak po prostu, nie? No więc pojechali do Brazylii, a tam Jorge Ben wtedy był totalnie w radiu cały czas. To jest naprawdę gwiazda brazylijskiego rynku muzycznego od lat. I jemu ta nuta po prostu weszła do głowy. Jak wszedł do studia i jego wytwórnia mu powiedziała, że by chcieli taki bardziej disco, no to po prostu on wszedł do studia i zaczął nucić, i wyszła mu świetna piosenka „Da Ya Think I'm Sexy?”, i nawet nie wiedział o tym. To zdaje się, że to właśnie Elton John mu powiedział, że stary...

**Rafał:** Trochę lipa.

**Bartosz:** Tam jest trochę lipa, nie? Ale jest happy end, bo Rod Stewart zachował się po dżentelmeńsku i się skontaktował, tak przynajmniej czytałem. To jest oczywiście zapożyczone, ale panowie się porozumieli, dżentelmeńsko się porozumieli i generalnie umówili się tak, że tantiemy z tego utworu lecą na UNICEF.

**Rafał:** Tak można kopiować, to się zdarza. Tak się można dogadać. Czyli rozumiem, że ty nie widzisz takiego zagrożenia. To, co mówisz, ma dużo sensu, tylko wydaje mi się, że do tego równania trzeba dołożyć jeszcze skalę i też zmianę w technologii w kontekście dzielenia się informacjami. Nie chcę tu wchodzić z dygresji w dygresję, ale weźmy jeszcze algorytmy przewidujące, algorytmy samouczące się. Chodzi o to, że to tworzy pewną pętlę. Możesz być zainspirowany, ale tak naprawdę to już było zrobione czterdzieści razy. I tu nawet muzykę, sztukę zostawmy trochę z boku. Mi chodzi w dużej mierze o kwestię nauki, postępu, niezależnych myśli, nowych pomysłów na funkcjonowanie społeczeństwa i tak dalej. Ja tutaj widzę trochę zagrożenia, ale dobra, nie idźmy w to.

**Bartosz:** Tak, tak, ale ja czuję, co mówisz, że to faktycznie jest tak. Tylko tak naprawdę chyba większość ludzi i tak funkcjonuje w takim trybie, nie? Nauczymy się czegoś, coś odtwarzamy, przetwarzamy to, o czym wiemy, a są jednostki, które są genialne, i do nich należy ten postęp. Także czuję, że tak faktycznie może być, że dla większości z nas jest ryzyko, że będziemy funkcjonować w jakimś takim...

**Rafał:** Ktoś powiedział nawet w tej części: „AI, this is the end of the independent thought”. Nie pamiętam kto, może jak znajdę później, to przypiszę. Ale ja trochę tak to widzę. Dobra, zostawmy to.

### Jak zabezpieczyć pracę z AI: archiwizacja procesu twórczego?

**Rafał:** Chciałbym podsumować kwestię praw autorskich AI w Polsce i tak dalej. W taki sposób, zanim jeszcze przejdziemy do pytania o coś innego: jakbyś mógł udzielić rady, proszonej rady i darmowej, także ważna sprawa. Czyli co ja mogę zrobić. Ja jako osoba, która korzysta ze sztucznej inteligencji i tworzy rzeczy: dźwięki, grafiki, obrazy czy teksty, a może oprogramowanie, powiedzmy software. Już nie wchodźmy dalej w automatyzację, robotyzację, hardware i tak dalej, bo to już by było za daleko, pewnie to trochę inny temat. Co byś poradził takiej osobie? W sensie jak się zabezpieczyć, żeby po pierwsze ktoś mi tego nie ukradł, nie wziął sobie i nie powiedział: no hej, ale to jest właśnie AI, to ja sobie to biorę. Albo po drugie, żebym ja był pewien, że to, co wziąłem, nie zabrałem od kogoś i że ten ktoś do mnie nie przyjdzie z drugiej strony i nie powie: hej, ale to wziąłeś ode mnie. Co mogę zrobić?

**Bartosz:** No ja myślę, że tak naprawdę w każdej takiej sferze twórczej to może inaczej wyglądać, ale nie będzie złą radą archiwizować proces twórczy, szkice, to, na czym bazujemy. To jest rzecz, o którą ja pytam osobę, która chce iść do sądu przeciwko komuś, kto narusza jej prawa autorskie. Pytam o to, jak jesteśmy w stanie udowodnić, że ty jesteś autorem i że to, co chcemy chronić, jest twoim utworem. I to niezależnie znowu od AI, my to musimy udowadniać po prostu w sądzie. Więc to, jak bardzo jesteśmy w stanie udokumentować na przykład proces twórczy i pokazać, gdzie leżała ta twórczość. Bo ona nie musi leżeć w konkretnej grafice. Jak na przykład robisz jakąś grafikę i ona się składa z elementów, i te elementy wygenerujesz, no to akurat te elementy nie będą chronione prawem autorskim, ale ich zestawienie może być twórcze.

Jest przykład takiej grafiki „A Single Piece of American Cheese”. To jest grafika, która specjalnie została zrobiona w taki sposób, że jest wygenerowana i elementy są wygenerowane. Jednocześnie dokumentowano proces tworzenia i finał był taki, że pokazano, że ta twórczość leżała w zestawianiu elementów, i w ten sposób to zgłoszono do amerykańskiego Copyright Office i uzyskano ochronę.

**Rafał:** Czyli ochrona kompozycji de facto.

**Bartosz:** No na przykład kompozycji, tak, jak najbardziej. Zestawienia. I ja myślę, że tu może być przestrzeń do poszukiwania ochrony dla rzeczy, które gdzieś tam wykorzystują wygenerowane elementy.

### Czy AI zastąpi prawników i jak powstaje prawo?

**Rafał:** Oj, to będzie ciekawa sprawa w najbliższych latach, wydaje mi się, bo jest to bardzo szerokie. Będziesz miał co robić. Ty się nie musisz martwić, roboty przed tobą więcej, niż możesz zrobić.

**Bartosz:** Tak, myślę, że tak. Chyba że zastąpi mnie sztuczna inteligencja. To się też wieszczy, mówimy o śmierci prawników, bo zastąpi nas sztuczna inteligencja. Do pewnego stopnia się to dzieje.

**Rafał:** Pewnie tak, ale ja sobie zawsze odpowiadam na to pytanie, jak myślę o prawnikach, nie żebyśmy mieli jakąś antypatię, żeby nie było.

**Bartosz:** Spoko.

**Rafał:** Kto tworzy prawo? Prawnicy z politykami. Więc oni spokojnie nie będą upraszczać tego prawa. Zrobią je jeszcze bardziej zagmatwane, żeby bez doświadczenia i bez wielu lat studiów po prostu nie dało się przejść przez to pole minowe. Taka jest moja nieproszona teoria. Ja sobie gdzieś kiedyś to wykoncypowałem, że tak jest. To nie jest teoria spiskowa, chociaż trochę tak brzmi. Ale dobra, to cementuję pół żartem, pół serio.

**Bartosz:** Ale to trochę nawiązuje do tego, bo chciałeś też wspomnieć o AI Akcie. Ja myślę, że to taką...

**Rafał:** Dawaj, dawaj.

**Bartosz:** A, okej. No nie, bo nie wiem, czy będę potrafił tak z głowy odpowiedzieć na konkretne pytanie, ale to pokazuje trochę też ewolucję procesu tworzenia prawa. Ja to tak widzę. Właśnie na przykładzie AI Actu, a wcześniej RODO, bo te regulacje są do siebie podobne w takich założeniach i można by powiedzieć, że tam jest faktycznie przestrzeń dla prawników. Te przepisy są pisane dość elastycznie. Chodzi o to, żeby w dacie ich tworzenia nie były przeterminowane. I tak często są, ale żeby one nadążały za rozwojem... Nie da się napisać już teraz tak, że piszemy ustawę, że coś ma być w pudełku i żeby się kwalifikowało, to ma mieć punkt A, B, C, D.

Kiedyś tak się pisało rozporządzenia wykonawcze do ustawy. A teraz się pisze trochę tak, że masz spełniać określone wymogi, i tymi wymogami jest na przykład jakaś taka transparentność. I tę transparentność uzyskujesz jak? Stosując odpowiednie środki do zachowania transparentności, nie? Ale już nie jest powiedziane, jakie to są środki. To musisz samodzielnie ocenić. I teraz to jest cała sztuka i rozwój sfery compliance, czyli zgodności z prawem, który polega na tym, żeby nadążać za rozwojem technologicznym, czyli stosować takie rozwiązania, które są odpowiednie. I tutaj widzę, że jest przestrzeń dla prawników, żeby powiedzieć, co to znaczy odpowiednie w danej sytuacji, bo czym innym będzie odpowiednie narzędzie zabezpieczające dane osobowe w banku, czym innym w szpitalu, a czym innym w sklepie.

### Czy AI Act to teatr compliance, czy realna odpowiedzialność?

**Rafał:** Tak, to też są te kwestie różnego ryzyka: wysokiego, średniego i niskiego, bo to jest tak dzielone. Ja ostatnio trochę to dotykałem też z osobą, która brała udział przy tworzeniu tego. Niesamowite w ogóle były te rozmowy, jaki to był olbrzymi proces i jak faktycznie bardzo elastyczne, wbrew obiegowej opinii. Znowu, ja nie jestem ekspertem, więc to jest moja opinia, że jest to bardzo dobrze napisane, tak na przyszłość. To trochę potwierdza to, co ty powiedziałeś. Ale ta osoba też mówiła, że oni się skupiali na tym, żeby właśnie były różne poziomy, żeby nie było, że tylko AI to jest XYZ i koniec, tylko że ma to wiele poziomów i ma mieć takie zastosowanie, które ma ochronić przede wszystkim konsumentów, ale nie zabić innowacji.

Mam mało już czasu, więc jedno pytanie. Wiem, że nie jesteś ekspertem od AI Actu, więc to jest bardziej o twoją opinię. Powiedziałeś o compliance. Mamy coś takiego, gdzie to jest trochę teatr compliance z jednej strony. Zastanawiam się, czy to jest właśnie to i realna ochrona. I zastanawiam się, czy przypadkiem nie jest tak, że firma odhacza wszystkie checkboxy, wypełni dokumenty, a system na przykład dalej będzie dyskryminował. W sensie: wiesz, o co mi chodzi, że jest proces, przejdziemy ten proces, jesteśmy transparentni, zabezpieczeni, bezpieczne dane i tak dalej, ale ten algorytm, zestaw algorytmów różnego poziomu, będzie na przykład dalej dyskryminował albo będzie robił XYZ. Dyskryminację człowieka, to pierwszy przykład z głowy. To jest trochę teza, trochę opinia, a teraz pytanie: jak wymusić rzeczywistą odpowiedzialność? I czy jesteśmy w stanie wymusić rzeczywistą odpowiedzialność?

**Bartosz:** Znaczy tak, wymusić pewnie tak. Na dobrą sprawę nawet na drodze takiego rozwoju legislacji ustawodawca jest w stanie wprowadzić takie rozwiązania, abstrahuję od lobbingu jakiegoś, czy to się wydarza, czy nie, które będą po prostu karać za przejawy dyskryminacji. I wtedy rolą osoby dyskryminowanej będzie pokazać w sądzie, że ona była dyskryminowana w taki i taki sposób. Dostawca usługi, ten operator będzie się bronił w określony sposób. Sąd będzie rozstrzygał, czy dochodziło do dyskryminacji, czy nie. A z aktu prawnego powinno wynikać, co takiej osobie dyskryminowanej się należy. Czy to jest forma zadośćuczynienia? Bo dyskryminacja może prowadzić do zadośćuczynienia, czyli nie tylko takiej twardej szkody, chociaż szkoda też może się pojawiać taka materialna, ale może się pojawiać po prostu krzywda, poczucie krzywdy. I to już jest takie mniej policzalne. I tu jest rola sądu, żeby właśnie ocenić, czy po pierwsze doszło do dyskryminacji, a po drugie, czy to, że ktoś się czuje tym pokrzywdzony, jest uzasadnione, czy ma podstawę, żeby żądać czegoś. Więc tak, to jest wymuszalne.

Ale chciałem jeszcze o czymś w tym kontekście powiedzieć. Bo zawsze będzie takie pytanie, czy faktycznie dochodzi do dyskryminacji. To, że ktoś się czuje dyskryminowany, nie znaczy, że faktycznie do aktu dyskryminacji doszło. Ale ty mówiłeś o tym, że ten operator „zacheckboxował się", czyli że ma formalnie przeprowadzony compliance, że jest zgodny. No ale jeżeli nadal dochodzi do dyskryminacji, a ona jest powiedzmy zakazana, to znaczy, że nie zrobił tego dobrze. Taki jest wydźwięk tego, ja tak rozumiem tę regulację.

### Czy potrzebne jest prawo dla maszyn?

**Bartosz:** A tak naprawdę jest jeszcze ten poziom i tu zaczyna się to takie trochę apokaliptyczne gadanie YouTubowe, które czasami mi wchodzi głęboko, że my tak naprawdę nie wiemy, co tam się dzieje, że to jest black box i że są doświadczenia, które pokazują, że te modele budują swoje poziomy. Że masz level, na którym jest w kontakcie z człowiekiem i na tym levelu jakoś coś robi, ale ma swój level jeszcze drugi, na którym robi coś innego, i tego nie widzisz, a on tam już knuje, jak przejąć władzę nad światem, kontaktując się z innymi modelami. I oczywiście to trochę brzmi śmiesznie, ale jednocześnie strasznie, nie? I ja tam widzę ten temat. To już jest totalne science fiction dla mnie, ale czy jest przestrzeń dla rozmowy o takim systemie prawa dla maszyn.

**Rafał:** A my dopiero mówimy...

**Bartosz:** Nawet nie mam tego jakoś mocno sprecyzowanego, ale widzę, że skoro my tworzymy coś, co może być... są ludzie, którzy zaczynają uważać, że to są jakieś byty. Swoją drogą ten Thaler, o którym wspominałem, uważa, że jego narzędzie ma świadomość. No więc... ja nie wiem, czym jest świadomość.

**Rafał:** Też może tak myśleć i ma prawo do tego.

**Bartosz:** Ja tutaj się kompletnie w tym nie wypowiadam, ale jeżeli jest tak, że dochodzi, jak chcą niektórzy, do stworzenia jakiegoś bytu, no to może powinno dojść do stworzenia jakiegoś też systemu prawa dla tych bytów. I tylko pytanie, czy my, czy ludzkość ten system prawa ma tworzyć? Czy te byty same sobie mają tworzyć ten system prawa? To już jest jakiś odlot kompletny, nie?

**Rafał:** Znaczy, ja myślę, wiesz co, odlot odlotem, ale to jest przed nami. Wszyscy, co mnie znają, to mówią: Rafał, tylko już nie mów, że byłeś w Chinach. Zawsze zaczynam: no ale w Chinach. To tak jest trochę. W sensie jestem tak zaintrygowany na wielu poziomach, nie tylko Chinami, ale to nie jest tak, że ja uznaję autokratyczny system Chin za jakiś cudowny wynalazek. W ogóle nie o to mi chodzi, nie wchodzę na tym poziomie w dyskusję. Tylko na przykład robotyka, automatyzacja i robotyka. Dwadzieścia lat tak naprawdę wolnego rozwoju, a ostatnie trzy lata to jest jakaś absolutna eksplozja humanoidalnych, ale nie tylko, robotów. I to, co powiedziałeś: prawo musi się jakoś o to rozszerzyć.

Jak to będzie wyglądało? W sensie, czy będą związki zawodowe robotów? Co z tym wszystkim zrobić? Myślę, że tu jest bardzo, bardzo dużo przestrzeni i trzeba się ruszać szybko generalnie, bo wydaje mi się, że ta technologia wraz z przyrostem chipów rozwija się coraz szybciej. Taka oczywistość, nie? Ale faktycznie kilka ostatnich lat to jest po prostu niesamowity rozwój. I wydaje mi się, że prawa autorskie, których dzisiaj dotknęliśmy, to jest bardzo ważne, ale wyzwań przed prawnikami jest nieskończenie wiele i wydaje mi się, że kto jak kto, ale wy zawsze będziecie mieli co robić, bo ostatnie, czego byśmy chcieli, to chyba oddanie możliwości tworzenia jakiejkolwiek legislacji maszynom dla maszyn. Z drugiej strony, czy ktoś nas nie osądzi za dwieście lat i nie powie: no byliście nowymi władcami niewolników?

**Bartosz:** Tak, tak, tak.

**Rafał:** Dużo pytań tutaj, dużo filozofii moglibyśmy wchodzić. Słuchaj, musimy już kończyć niestety, chociaż bardzo fajnie się z tobą rozmawia i mógłbym tu spędzić kilka godzin, rozmawiając na ten temat, więc może będzie jeszcze kiedyś okazja, czego bym sobie bardzo życzył.

### Polecajki i zakończenie

**Rafał:** Na sam koniec mam do ciebie prośbę. Taką polecajkę. Czy przeczytałeś ostatnio może coś ciekawego? Albo jakiś podcast masz do polecenia? Albo nie wiem, byłeś w teatrze, albo oglądałeś serial? Cokolwiek, co cię zainspirowało?

**Bartosz:** Mam. Teraz czytam „Nexus. Krótka historia informacji” Harariego. I bardzo to jest sprawnie napisane. Podoba mi się. Więc to tak trochę też na kanwie tej naszej rozmowy, bo to tam mocno zahacza o sztuczną inteligencję. Natomiast co jeszcze mógłbym polecić? Jakiś czas temu czytałem fajną, taką trochę snującą się opowieść Bajona, facet się nazywa Bajon, który napisał książkę „Fuerte”. To jest o Fuerteventurze. Ja to czytałem akurat przed wyjazdem. Ona może nie zachęca do wyjazdu na Fuerteventurę, ale ma swój klimat, więc polecam. I jeszcze bym polecił, jeśli wykraczamy poza książki, Teatr Animacji w Poznaniu. Ostatnio byłem z dzieciakami i z kuzynką i jej dziećmi na przedstawieniu tam. To jest taki teatralek, można by powiedzieć. Są niesamowici po prostu.

Naprawdę. Z każdym z moich dzieci chodziliśmy tam od czasu, kiedy byli mali, i właśnie teraz wróciliśmy po przerwie, a oni trzymają tak świetny poziom tych przedstawień. Tam jest dużo dla dzieci, ale jest też dużo dla dorosłych. Naprawdę da się tam wyciągnąć fajne rzeczy z ich przedstawień, więc niezmiennie będę polecał.

**Rafał:** Dziękuję ci bardzo. Ja nie czytałem Nexusa jeszcze, przyznam się szczerze, czytałem wszystko wcześniejsze Harariego. Nie słyszałem o tym, właśnie sobie googlnąłem, także dzięki. Ja sobie na pewno zapiszę. Ja w ogóle lubię takie tematy. Odnośnie Teatru Animacji w Poznaniu, muszę się przyznać, że osobiście nigdy nie byłem, ale będę teraz.

**Bartosz:** On się kojarzy tak dziecięco, nie? Ale faktycznie tam jest, no bo w gruncie rzeczy grupą docelową są dzieci, ale myślę, że nie tylko. Także zdecydowanie polecam.

**Rafał:** Ja z przyjemnością pójdę. Każdy się trochę czasami lubi poczuć jak dziecko i odpocząć tak naprawdę psychicznie. Ja bym ze swojej strony chciał polecić bardzo wiele rzeczy, ale na jednej się skupię. Ja lubię też bardzo reportaże i czytałem ostatnio, dla mnie bardzo odkrywczy reportaż, bo praktycznie nic nie wiedziałem o Wyspach Owczych, poza tym, że kiedyś były najechane przez Arabów z Algierii i Turków i dlatego część ludzi na południowej wyspie Suðuroy ma korzenie tureckie i algierskie. Ale jest taka książka „Kanska. Miłość na Wyspach Owczych” Urszuli Chylaszek. To jest genialna opowieść, bardzo głęboko wchodząca w tkankę ludzi, którzy tam mieszkają, i historycznie, i w ujęciu teraźniejszym. Wydana przez Wydawnictwo Poznańskie, moim zdaniem bardzo niedoceniona ta książka jest, a jest napisana bardzo dobrym reporterskim językiem, bardzo dobrym stylem i naprawdę zachęcam do tego, żeby sobie znaleźć moment i przeczytać, tym bardziej że to nie jest wielka pozycja i dłuższe popołudnie załatwi sprawę. Może naprawdę poszerzyć sobie horyzont i całkowicie inaczej spojrzeć na Duńczyków, na Norwegów i na samych Farerów, czyli właśnie ludzi z Wysp Owczych.

**Rafał:** Super, ja ci dziękuję bardzo za twój czas. Naprawdę to była przyjemność, jak zawsze, i mam nadzieję, do zobaczenia niedługo.

**Bartosz:** Pewnie, fajnie, dzięki wielkie. Trzymaj się.

## Polecajka gościa

- **Yuval Noah Harari, „Nexus. Krótka historia informacji”** (książka). Bartosz czyta ją teraz i poleca jako sprawnie napisaną lekturę, która mocno zahacza o sztuczną inteligencję.
- **Kasper Bajon, „Fuerte”** (książka). Snująca się opowieść o Fuerteventurze, którą Bartosz czytał przed wyjazdem. Jego zdaniem ma swój klimat, choć nie zachęca do podróży na wyspę.
- **Teatr Animacji w Poznaniu** (teatr). Miejsce, do którego Bartosz chodzi z dziećmi od lat: świetny poziom przedstawień, nie tylko dla najmłodszych.

Źródło: https://moszkowcow.com/pl/podcast/bartosz-jozwiak-ai-prawo-autorskie/
