---
title: "Sztuczna Inteligencja w HR, jak będą wyglądały kompetencje przyszłości?"
description: "Aleksandra Pszczoła-Hennig, założycielka B-Talents, wyjaśnia, jak skills-based hiring i AI zmieniają rekrutację i jakie kompetencje się liczą."
podcast: "Globalne Horyzonty"
host: "Rafał Moszkowców"
guest:
  name: "Aleksandra Pszczoła-Hennig"
  role: "Ekspertka HR i AI w rekrutacji, założycielka B-Talents"
  company: "B-Talents"
topics:
  - "skills-based hiring"
  - "kompetencje przyszłości"
  - "AI w rekrutacji i HR"
  - "feedback w rekrutacji"
  - "przyszłość rynku pracy"
duration_min: 72
published_at: 2025-09-15
video_url: "https://www.youtube.com/watch?v=AhGtVtsRqRw"
url: "https://moszkowcow.com/pl/podcast/aleksandra-pszczola-hennig-ai-w-hr/"
---

# Sztuczna Inteligencja w HR, jak będą wyglądały kompetencje przyszłości?

## O gościu

- **Kim jest:** Aleksandra Pszczoła-Hennig, ekspertka w obszarze HR i sztucznej inteligencji w rekrutacji, założycielka B-Talents. Z ponad 10-letnim doświadczeniem w branży IT przeszła drogę od rozwijania aplikacji mobilnych do stworzenia agencji rekrutacyjnej i konsultingowej, pomagającej firmom znajdować, przyciągać i zatrzymywać najlepsze talenty.
- **Czym się zajmuje:** Prowadzi szkolenia i prelekcje o AI w HR. Poza B-Talents tworzy dwa narzędzia: Applausi, startup dla nauczycieli muzyki, oraz Skills Intelligence Tool w zespole Space Bridge, wspierające menedżerów w zarządzaniu talentem.
- **O czym rozmawiamy:** O skills-based hiring i profilach kompetencyjnych, podziale kompetencji na trwałe, półtrwałe i nietrwałe, miękkich kompetencjach, feedbacku w rekrutacji, wpływie AI na rekrutację (po stronie kandydatów i rekruterów), employer readiness gap, reskillingu, przyszłości rynku pracy oraz o jej własnych planach i polecajce.
- **Gdzie ją szukać:** LinkedIn (Aleksandra Pszczoła-Hennig), beetalents.com oraz applausi.io.

## Najlepsze cytaty

> „My chcemy wiedzieć, co ktoś zrobił.”

> „AI jest dla każdego.”

> „Usprawniasz pracę całej organizacji. Wszyscy na tym korzystają.”

> „Dobry talent będzie miał naturalną chęć rozwoju.”

## Transkrypt

Prowadzący: Rafał Moszkowców. Gościni: Aleksandra Pszczoła-Hennig.

### Wstęp

**Rafał:** Cześć wszystkim. Witam Was serdecznie w kolejnym odcinku podcastu Globalne Horyzonty. Dzisiaj mam ogromną przyjemność gościć niezwykłą osobę, która łączy świat HR, technologii i przedsiębiorczości w jedną fascynującą całość. Moją gościnią jest Aleksandra Pszczoła-Hennig, ekspertka w obszarze HR, sztucznej inteligencji w rekrutacji oraz założycielka B-Talents. Z ponad 10-letnim doświadczeniem w branży IT Ola przeszła drogę od rozwijania aplikacji mobilnych po stworzenie uznanej agencji rekrutacyjnej i konsultingowej, pomagającej firmom w znalezieniu, przyciągnięciu i zatrzymaniu najlepszych talentów na rynku. Ola, witaj w Globalnych Horyzontach.

**Aleksandra:** Cześć, bardzo dziękuję za zaproszenie. Bardzo mi miło, Rafał, że mogę tu dzisiaj być.

**Rafał:** Cała przyjemność po mojej stronie. Bardzo się cieszę, że możemy się spotkać i porozmawiać o tym, co się dzieje w HR-ze, co się dzieje w AI i co się dzieje w ogóle w twoim życiu zawodowym, bo dzieje się dużo z tego, co widziałem.

**Aleksandra:** Trochę się dzieje, ale chyba dla mnie to naturalny stan rzeczy. Jest o czym opowiadać, jest z kim rozmawiać i to jest bardzo fajne.

### Dlaczego LinkedIn zastąpił strony-wizytówki?

**Rafał:** Mam wrażenie, że trzeba twój LinkedIn odświeżać codziennie, żeby zobaczyć, co tam nowego się dzieje. To są zawsze jakieś ciekawe rzeczy i koncepty, bardzo aktywne.

**Aleksandra:** Tak, chociaż mogę od razu powiedzieć a propos, bo poruszyłeś ciekawy wątek: LinkedIn jest jak najbardziej trochę wizytówką teraz. Dawniej robiło się strony, nie wiem, czy pamiętasz te czasy, strony-wizytówki danej osoby i jak o kimś chciało się coś dowiedzieć, wchodziło się na tę stronę. Był taki portal About.me i pamiętam, że też miałam tam jakieś 10 lat temu stronę, a teraz ten link i tak naprawdę wystarcza, jeżeli się w miarę aktualizuje te doświadczenia, żeby poznać doświadczenie zawodowe różnych osób, też ciekawych osób. To akurat wygodne.

**Rafał:** Faktycznie mega się to zmieniło. Przypomniałaś, miałem kiedyś też About.me, robiło się tam takie typowe CV.

**Aleksandra:** Dokładnie. To były czasy.

### Czym jest skills-based hiring i jak zmienia rekrutację?

**Rafał:** Myślę, że teraz jest trochę łatwiej, jest jedno miejsce. W każdym razie chciałem dzisiaj porozmawiać o kilku kwestiach, które interesują mnie osobiście, ciebie na pewno, bo jesteś w tym, ale myślę, że też zainteresują naszych słuchaczy. Pierwsza kwestia to skills-based hiring i przyszłość rekrutacji, bo tu się chyba bardzo dużo zmienia. Czy możemy zacząć od tego, żebyś wyjaśniła, czym jest skills-based hiring i jak wygląda, albo jak będzie wyglądać ta nowa era zarządzania talentami?

**Aleksandra:** Jak najbardziej. W pojęciu skills-based hiring jest tak naprawdę kilka wątków. My już od dawna, myślę, że każdy HR-owiec jest tego świadomy, ale mówimy nie tylko o HR-owcach, ale też o hiring managerach, czyli wszystkich osobach, które podejmują decyzje o tym, kogo chcą mieć w swoim zespole, wszyscy lubimy mówić, że zatrudniamy przez pryzmat kompetencji. Trzeba mieć jakieś kompetencje, żeby pełnić jakąś rolę. W teorii tworzymy profile kompetencyjne, mamy wyobrażenia o kompetencjach, które mają posiadać osoby, które potencjalnie dołączą do naszego zespołu. Ale w praktyce to tak do końca nie działa. Jak przychodzi do pytań, które zadajemy na rozmowach rekrutacyjnych, okazuje się, że są dosyć powtarzalne, banalne: co robiłeś, robiłaś na tym stanowisku. To drobna różnica, ale my nie do końca chcemy wiedzieć, co ktoś robił, tylko my chcemy wiedzieć, co ktoś zrobił. To niby drobiazg, ale weźmy na przykład lidera zespołu. Bardzo często w CV widzimy, że ktoś zarządzał zespołem, dajmy sobie 10 osób: zarządzałem zespołem 10-osobowym, który zajmował się tym, tym i tym. Czy to wystarczająca informacja z poziomu CV dla rekrutera? Mogłoby się wydawać, że w CV piszemy to, co robiliśmy. Ale chodzi o to, żeby napisać, co tobie jako liderowi udało się osiągnąć tym zespołem, czyli jaką wartość wniosłeś. Liderów mamy mnóstwo. Jesteśmy w takich czasach, że zmieniła się sytuacja w ostatnich latach i jest bardzo dużo kandydatów na jedno miejsce. Rekruterzy mają ból głowy, bo muszą jakoś dokonać selekcji. Jak dokonać selekcji, kiedy wszystkie CV są napisane w przeciętny sposób, jak w przykładzie, który podałam? Brakuje elementu, który to CV mógłby wyróżnić. To pierwsza kwestia, jeżeli mówimy o kompetencjach: mówimy, ale nie do końca to prezentujemy jako kandydaci. Pytania, które zadajemy, też nie do końca są stricte o kompetencje, czyli o to, co zrobiliśmy, jakie problemy umiemy rozwiązywać i jak je umiemy rozwiązywać. Czasami skupiamy się za bardzo na bardzo podstawowych kwestiach, jak na przykład narzędzia.

**Rafał:** Boże, mea culpa. Totalnie tak. Jak sobie pomyślałem, jak ja zadaję pytania, szukając lidera czy kogokolwiek, w zasadzie tak to robimy: ktoś faktycznie zarządzał, był liderem, coś robił. Może idę o kroczek dalej i pytam, jak to wyglądało, jakimi wartościami się kierujesz, ale chyba warto by było jeszcze bardziej skręcić w tę stronę: jakie masz faktyczne skille i co ci się udało osiągnąć, a może nawet zadałbym pytanie: hej, a co byś zrobił u nas w takiej sytuacji? Tak mi się wydaje po tym, co powiedziałaś.

**Aleksandra:** Tak, ale tu generalnie wchodzą pytania behawioralne, czyli raczej nie pytamy, co byś zrobił, tylko próbujemy znaleźć punkt odniesienia do sytuacji, w której już ktoś był. Miałeś sytuację kryzysową z klientem. Powiedz, jakie kolejne kroki podjęłaś. Przekładamy sytuacje, które u nas się dzieją, czyli nie wymyślamy sytuacji zupełnie hipotetycznych, co by było, gdyby, tylko odnosimy się do naszego środowiska, organizacji, kultury i sprawdzamy, czy te informacje, które otrzymujemy od kandydata, w pytaniach behawioralnych czy opartych o kompetencje, odpowiadają naszemu stylowi myślenia. Profile kompetencyjne to trochę stara rzecz. Ale to, co się bardzo mocno zmienia teraz, to w jaki sposób będą budowane zespoły. Mówimy o tym, że w erze AI będą budowane zespoły, dlatego że AI jest popularne i łatwe do zaimplementowania, szybko można zrobić MVP, szybko można zrobić go to market. Będziemy budować małe zespoły, które będą osiągać duże rezultaty, to znaczy będą szybciej rosnąć, ale nie pod kątem liczby członków zespołu, tylko pod kątem rezultatów, które osiągają. Zakładam, że jeszcze bardziej będziemy skupiać się na tym, żeby ten fit kulturowy, ten zespół, był bardziej dopasowany pod kątem klimatu organizacji, tego, jak ta organizacja jest zbudowana, jakich ma ludzi, bo to muszą być super efektywne zespoły. To nam się trochę zmienia. Jeżeli nadal będziemy podchodzić w sposób, że mówimy o kompetencjach miękkich i twardych zamiast o kompetencjach trwałych i nietrwałych, do czego pewnie jeszcze dojdziemy, ale za chwilę, to sposób, w jaki nazywamy to, co chcemy od kandydatów otrzymać, też się trochę zmieni. Dla mnie to fascynujące podejście, bo zarządzanie talentem, który mamy w organizacji, stanie się jedną z kluczowych rzeczy, żeby te organizacje były efektywne.

### Czym są kompetencje trwałe, półtrwałe i nietrwałe?

**Rafał:** Mi się zawsze wydawało, że zarządzanie talentem zawsze było ważne, tylko nigdy mi się nie podobało myślenie o tym w takich kategoriach, zarządzanie talentem, zarządzanie ludźmi, bo wydawało mi się bardzo technokratyczne, oparte o tak zwane umiejętności twarde i miękkie. To rozróżnienie na umiejętności twarde i miękkie chyba jest już reliktem. Zastanawiam się, jak ty dzielisz te umiejętności, teraz jak się pięknie mówi, umiejętności jutra, ale te umiejętności wczoraj, może, albo nawet dzisiaj.

**Aleksandra:** To ciekawy wątek, dlatego że przywykliśmy do tego, ja też przez lata tak pracowałam, w B-Talents też przez lata prowadzimy rozmowy z naszymi klientami, w których opisujemy profile kompetencji, czyli mówimy o kompetencjach miękkich, twardych, profile naszych kandydatów, idealnego kandydata. Natomiast ja jestem zwolennikiem nowej koncepcji, która opiera się na tym, że nasze umiejętności określamy jako trwałe, półtrwałe i nietrwałe. Dlaczego? Mam wrażenie, że kiedy nazywamy, że coś jest miękkie, albo porównujemy miękkie do twardego, w pewnym sensie podważamy jego jakość, ważność, wagę. Bardzo często jest tak, że w rekrutacjach technicznych skupiamy się na konkretnych kompetencjach, czyli język programowania taki, framework taki, bardzo tak zwane konkrety, a z drugiej strony o miękkich też mówimy, o umiejętnościach komunikacji, o umiejętnościach analitycznego myślenia, ale to jest ciągle trochę deprecjonowane. Jeżeli zmienimy podejście, można to łatwo sobie wyobrazić na przykładzie drzewa. Drzewo ma korzenie: to tak zwane kompetencje trwałe, które są naszym corem. Czyli coś, co umiemy robić. Przykładem może być ogólnie pojęty leadership. Jak ktoś ma wiele lat doświadczenia w leadershipie, to ma wypracowane pewne metody działania, pewien styl działania, pewne sukcesy, które utwierdzają w przekonaniu, że ktoś jest dobrym liderem. To jakiś core. Dalej mamy gałęzie, które się zmieniają, czyli rosną, rozwijają się. Wyobraźmy sobie, że te gałęzie to tak zwane kompetencje półtrwałe, na przykład frameworki. Scrum może być takim przykładem, w project managemencie. Dawniej wiele osób pracowało w Waterfallu, potem część została w Waterfallu, ale ci bardziej nowocześni, oczywiście nie jestem project managerem, więc nie będę dyskutować o wadze jednego z tych dwóch frameworków, część potem przeszła na Scrum, na zarządzanie zwinne. To idealne porównanie, które pokazuje, że ta sama osoba, która miała umiejętność generalną zarządzania projektami, musiała być w miarę elastyczna, żeby te kolejne kompetencje nabywać. Dlatego tę wiedzę trzeba ciągle aktualizować. Każde drzewo ma liście. Te liście to metafora, analogia do narzędzi. Super, że znamy Excela, to bardzo ważna kompetencja, ale wobec tak dynamicznie rozwijających się narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji nie wiemy, czy ten Excel nie będzie za chwilę zastąpiony jakimś innym narzędziem. Albo czy na przykład nie możemy wykorzystać chatbota, nawet laik może wykorzystać chatbota, żeby pomógł mu formułować dobre formuły w Excelu. Ta umiejętność jest też nabywana coraz szybciej. Te liście są kompetencjami nietrwałymi, nie w tym znaczeniu, że są gorsze, tylko że są zmienne. Musimy mieć otwartą głowę: dzisiaj używamy tego narzędzia do zarządzania klientami, ale gdybym miała używać innego narzędzia, to nie byłby duży problem, to kwestia techniczna. Niby oczywista rzecz, ale jak przełożymy to na rekrutację, pytamy, jakiego systemu do zarządzania klientami używałaś. A nie pytamy, jak rozwiązałbyś ten problem. To dwa różne pytania. Powinniśmy raczej pytać: mam taki problem, powiedz mi, jak poprowadziłbyś ten projekt, jakich narzędzi byś użył, ale niekoniecznie czy umiemy coś jeden do jednego.

**Rafał:** To zmienia cały paradygmat, bo kiedyś wszyscy mówili, że zatrudniamy, jak się pięknie mówi, attitude based hiring, na twoje podejście do pracy, a za przeproszeniem to była nieprawda, bo większość zatrudniała po prostu: okej, 5 lat robiłeś w Reakcie, super, potrzebne do Reakta, a później rozwiązywanie problemów to już było na menedżerze. Potem jest struktura, hierarchia. Przynajmniej ja tak tego doświadczyłem i tak do dzisiaj widzę. To też wynika z tego, że tej wolności w ludziach nie oczekiwaliśmy. Daliśmy ci procesy, ABCD, tak masz robić, tak działamy. A wydaje mi się, że teraz, o ile to dobrze rozumiem, wyprowadź mnie z błędu, jak kompletnie odpłynąłem: Drodzy Państwo, drogi kandydacie, drogi pracowniku, to jest problem, który rozwiązujemy. Jaką ścieżkę proponujesz? Znajdź ścieżkę, ja ci nie mówię jak, mogą być takie wymagania, taki compliance twojego działania względem wymagań projektu, ale zrób tak, żeby było dobrze, a błędy i problemy po drodze rozwiązuj dowolną metodą. Czy to w tę stronę się zmienia dzięki temu, że jest sztuczna inteligencja, czy to może wyplenić tę relację feudalną, która była w firmach? Nazwałem to nawet nie hierarchią, tylko relacją feudalną, na zasadzie jest pan i podwładni.

### Dlaczego generaliści i kompetencje miękkie zyskują na znaczeniu?

**Aleksandra:** To dokładnie to, co mówisz. Myślę, że fajnym przykładem są generaliści. Jest dużo osób na rynku, które pracowały, powiedzmy, przechodziły przez rozwój szybkiego wzrostu danej firmy. Te osoby naprawdę dużo widziały, często pełniły rolę od specjalistów, później liderów, czasami menedżerów. Tę ścieżkę swoją przez lata rozwijały. Kiedy wychodzą na rynek pracy, mówią, że robiliśmy wszystko i nic. To nie jest prawda. Gdyby spojrzeć dokładnie na ten profil, te osoby miały bardzo duże osiągnięcia: chociażby że zbudowały samodzielne zespoły w jakimś obszarze albo przyczyniły się w konkretny sposób do wzrostu firmy. Tylko my nie jesteśmy nauczeni nazywać miękkich kompetencji. Ktoś ma dobrą komunikację, to czym jest dobra komunikacja? Są na to frameworki. Jednym przykładem jest nonviolent communication, NVC. Ale core'ową kompetencją trwałą będzie dobra komunikacja, która w biznesie robi większość roboty. Wszystkie wpadki, niepowodzenia w projektach rozwiązuje się przez dobrą komunikację, przez transparentność, że się mówi o tym, co się stało, że próbuje się znaleźć rozwiązania, a nie przez to, że się napisze za chwileczkę szybszy kod, lepszy kod. O tym mówimy, żeby umieć nazywać, będąc generalistą, to, co tak naprawdę osiągnęliśmy i co umiemy zrobić. Ale trochę odeszłam od wątku, bo ty pytałeś, czy to ten kierunek. Może możemy wrócić, bo odpłynęłam.

**Rafał:** Spoko. Usiądźmy na sekundę w kontekście tych kompetencji, bo w sytuacji, w której mamy sztuczną inteligencję, szczególnie w branży technologicznej, szeroko pojętej, bo branża technologiczna jest też w każdej innej branży, żeby była jasność. Kiedyś na przykład myśleliśmy o osobach, które mają umiejętność prowadzenia spotkań, uporządkowania, retrospektyw w Scrumie czy nie w Scrumie, wdrażania OKR-ów, że to takie miękkie kompetencje, trochę mniej ważne. Bo było takie myślenie, i myślę, że pokutuje do dzisiaj: okej, ale jak już umiesz PHP, to to, że nie wiesz, jak organizować swoją pracę, my ci powiemy, my to zorganizujemy, a ty będziesz klepał to PHP. Nie umniejszam nikomu, kto zna PHP, bo ja nie znam. Ale dzisiaj nie musisz bardzo dobrze znać tego PHP, żeby być bardzo dobrym programistą PHP. Musisz rozumieć, czym jest dobry output, czym jest dobry kod, jak powinien wyglądać, ale twoim clue jest zrozumienie biznesu, po co to robimy, dlaczego, umiejętność raportowania, komunikacji błędów, robienia iteracji, retrospektyw, dokładania celów, terminowości, prowadzenia spotkań. Jak sobie teraz rozmawiamy, otwiera mi się jeszcze bardziej w głowie: hej, kurczę, to są prawdziwe kompetencje, bo dzisiaj jesteśmy w stanie zrobić bardzo wiele za pomocą, ujmijmy to w cudzysłów, szeroko pojętej generatywnej sztucznej inteligencji, a to będzie tylko postępowało. Te umiejętności będą się jeszcze bardziej nachylały w kierunku takich, które dzisiaj ciągle nazywa się miękkimi, bo one będą decydowały o tym, czy ktoś będzie pasował do zespołu i czy będzie pomagał rosnąć projektowi, czy nie.

**Aleksandra:** Myślę, że to prosta matematyka. Jeżeli mówimy o mniejszych zespołach, bardziej efektywnych, to nie znaczy, że te zespoły mają więcej pracować, robić 12 godzin na dobę, tylko że muszą mieć szereg kompetencji, które normalnie byłyby rozdysponowane na wiele innych osób. Ja też nie jestem programistką, więc trudno mi się wypowiadać w tym obszarze, mimo że zatrudniamy wielu takich specjalistów, ale ten cały pakiet kompetencji, zresztą badania o tym mówią, nie tylko nasze doświadczenia, że jedną z kluczowych kompetencji przyszłości, mówimy o latach 2025-2030, będzie analityczne myślenie. I zadajmy sobie pytanie jako menedżerowie, jak dobrze badamy analityczne myślenie.

**Rafał:** Czy umiesz analitycznie myśleć?

**Aleksandra:** Właśnie. Jak wyglądają nasze zadania? Nie mówię o zadaniach, które ktoś ma wypełniać, tylko o tym, jakie zadania rozwiązujemy w rozmowie rekrutacyjnej. Chciałabym podkreślić, że to nie jest tak, że to się nigdzie nie dzieje, ale moje doświadczenie z rozmów z rekruterami, z HR-owcami jest takie, że te pytania, które padają w rekrutacji, nie do końca są o tych kompetencjach. Jest jedno pytanie, które bardzo lubię, brzmi mniej więcej tak: w jaki sposób twoje doświadczenie jest transferowalne do naszych projektów? Czyli jaką wartość możesz wnieść? To super otwierające pytanie, bo daje fajną furtkę osobie, która nie jest z twojej branży, ale aplikuje na stanowisko, i być może okaże się, że ma kompetencje. Jak rozmawiamy z klientami, klienci mówią: prosimy o kandydatów z tej puli, z tej branży, z takiego obszaru, na takich stanowiskach. Wielokrotnie miałam takie doświadczenia w rekrutacjach, które kiedyś prowadziłam, że przekonywałam na przykład zarząd: słuchajcie, wiem, że nie widać w pierwszej linii, że ta osoba po CV nadaje się na dane stanowisko, ale zaufajcie mi i porozmawiajcie. A propos AI: AI pewnie by takie CV z góry odrzuciło, bo po słowach kluczowych i kontekście by się nie zgadzało, a z drugiej strony właśnie na tym trochę polega, żeby patrzeć szerzej, inaczej.

### Czym jest „worst day experience” w rekrutacji?

**Rafał:** Zdecydowanie tak, żeby się zmieniać i dopasowywać do tego, jak świat się zmienia, a nie stać w okopach. Przypomniało mi się a propos miękkich umiejętności, będziemy to tak nazywać na początku tego podcastu, ale obiecuję, że jak skończymy nagranie, już nigdy tak nie powiem. Kiedyś, sfrustrowany tym, że zatrudnialiśmy mądrych ludzi, z dobrym twardym skillem, a oni nam wypadali, nie pasowali, z różnych powodów, wprowadziłem coś takiego, już tego u nas nie ma. Moim zdaniem fajnie działało, ale potem z moim HR-em się o to pokłóciłem, stanęło na ostrzu noża. Zrobiłem coś takiego jak worst day ever experience. Cześć kandydacie, kandydatko, przyjdź, nie mówiliśmy, że to będzie najgorszy dzień, jaki można sobie wyobrazić, i udawaliśmy wpadki. Na przykład przerywaliśmy spotkania, dzwoniliśmy, tu jest klient, tu trzeba tamto, na twoim stanowisku co może pójść gorzej, tu się kod nie skompilował, co teraz robisz. Prowadziliśmy to przez chwilę, mieliśmy kilkunastu kandydatów. Kilka osób to przetrwało i wtedy zobaczyliśmy, że praca w agencji z klientami to tak naprawdę mniej lub bardziej ciężki crisis management. Ja to tak całe życie odbieram, że to może być lekki crisis albo bardzo duży. Zobaczyliśmy w tych osobach, jak sobie radzą ze stresem, jak nieszablonowo podchodzą do rzeczy, bo nie na wszystko jest procedura. To były naprawdę fajne osoby, które przeszły to i nie wysypały się i w połowie dnia nie powiedziały: Jezu, jesteście wariatami, idę do domu, tylko zostały z nami do końca dnia, gdzie na końcu ja wyjaśniałem: hej, to był najgorszy dzień, i tak prawdopodobnie nigdy aż tyle rzeczy się nie złoży, to był experience. Zobaczyliśmy, że te osoby faktycznie mają mnóstwo umiejętności, których szukaliśmy.

**Aleksandra:** Czy dobrze zrozumiałam, że to był dzień próbny?

**Rafał:** Tak. Nie że zatrudnialiśmy i od razu pierwszy dzień.

**Aleksandra:** Różnie bywa. To oczywiście kwestia wyboru. Myślę, że trzeba bardzo mocno bazować na autentycznych sytuacjach, które rzeczywiście się zdarzają, ale z drugiej strony unikać sytuacji super stresujących, bo sama rozmowa jest stresująca, ludzie w różny sposób reagują i trzeba mieć z tyłu głowy, że biorą udział w różnych procesach rekrutacyjnych, więc to może wpływać na candidate experience, czyli doświadczenie kandydata w samym procesie. O to też trzeba zadbać. Można podyskutować, ale generalnie jeśli chodzi o trudne sytuacje, myślę, że są sposoby, żeby sprawdzić, w jaki sposób takie osoby sobie radzą z dynamiką działań.

### Dlaczego odporność i elastyczność to kompetencje przyszłości?

**Aleksandra:** Ciekawe, że w tych samych badaniach, o których mówiłam, analityczne myślenie jest na górze i bardzo wysoko zaraz jest umiejętność, o której też nie piszemy. Nie widzę takich ogłoszeń. W ogóle widzę zazwyczaj ogłoszenia, które nie są dobrze napisane. To też możemy omówić, jeśli masz ochotę: co charakteryzuje dobre ogłoszenie. Ale na przykład odporność, a zaraz obok elastyczność. Dlaczego? Bo żyjemy w bardzo dynamicznym środowisku. Dzisiaj pracujemy nad rozwiązaniem, które za chwilę może nie mieć biznesowego uzasadnienia i sensu. Walczyć z oporem zespołu, to często rola PM-ów: musisz przekazać do zespołu, że jednak nie idziemy w tę stronę. To bardzo trudne zadanie, bo cały zespół od kilku tygodni pracuje nad projektem X i nagle z przyczyn biznesowych, które na pewno są uzasadnione, okazuje się, że to nie ma dalej sensu. Musimy spiwotować, zmienić kierunek działania. I co twój zespół z tym zrobi? Czy będzie opór? Czy powie, że bez sensu? Czy będzie miał kompetencję bycia elastycznym, zrozumienia, że żyjemy w dynamicznym środowisku? To nie jest wygodne, ani przyjemne, ale tak wygląda biznes, że trzeba się dopasować do trendu, zmian, cokolwiek. To jest też o odporności, nie tylko na stres, ale na dynamikę rzeczy, które się dzieją w organizacji, czy ktoś jest odporny na to, że dużo rzeczy dzieje się naraz. My w B-Talents, 10 lat jest B-Talents na rynku, przechodziliśmy różne fazy: fazy superwzrostów, fazę kryzysu covidowego, drugiego kryzysu gospodarczego. Bardzo dobrze widzimy, gdzie były zbudowane fundamenty zaufania, współpracy, mimo wszystko jakiejś elastyczności. To kompetencje, które bardzo doceniam w naszym zespole. Osoby, które potrafiły być elastyczne w zachowaniu, w podejściu, żeby móc dalej robić rzeczy. Bez tych osób byśmy nie przetrwali. A jednak takie kompetencje właśnie są. Mam wrażenie, że często są na etapie ogłoszeń, profili kompetencji nienazywane.

**Rafał:** Bardzo ciekawe, bo jakbyśmy się zagłębili jeszcze bardziej, to byśmy powiedzieli, że to core, bo jeżeli mamy technologię dostępną dla każdego i ta technologia w 3 miesiące robi 30 lat progresu i tylko przyspiesza, to dotykamy czegoś, co jest w każdym z nas: bardzo trudno nam akceptować ciągłą zmianę, bo to zagrożenie, mamy atawistyczny lęk. Trzeba szukać ludzi i próbować znaleźć w sobie dostosowanie się do tego. To pasjonujący temat, sama zmiana jako taka. Kiedyś ta zmiana odbywała się w iteracjach: co ileś lat pewne rzeczy zmieniały się dosyć gruntownie. A teraz mam wrażenie, i widzę to po swojej firmie, że w ciągu ostatnich dwóch lat przeszliśmy 5, 6 globalnych, gigantycznych rewolucji, od technologicznej, gospodarczej, przez marketingowe, zapaści gospodarczej i tak dalej. Nauczyłem się z tym żyć trochę inaczej. Jak teraz patrzę na ludzi, z którymi chciałbym pracować, patrzę, jak ta osoba może być elastyczna, bo dzisiaj robisz to. I piszę w moich ogłoszeniach, może będziemy mieli moment na temat ogłoszeń, że robimy więcej, niż mówi nasz tytuł w pracy. We go beyond our work title, po angielsku. Bo dzisiaj jesteś specjalistą od pozycjonowania w Google, ale za 3 miesiące musimy robić to samo w TikToku i musisz się tego nauczyć, albo musisz się nauczyć analizować inne zestawy danych. Szczerze ci powiem, nie jestem w stanie powiedzieć, co będzie w mojej branży na koniec tego roku. Kiedyś potrafiłem plus minus wyobrazić sobie, co będzie za rok, dwa, był jasny kierunek, a dzisiaj kompletnie nie wiem, czy będzie moja branża na koniec roku, w takich technologicznych uwarunkowaniach. Myślę, że dotykamy tu clue, że to przesunięcie następuje i jest w dobrą stronę. Pewnie nie każdy sobie z tym poradzi, ale warto próbować.

### Jak dawać skuteczny feedback kandydatom po rekrutacji?

**Rafał:** Chciałem wrócić do jednej rzeczy w skills-based hiring i domknąć to klamrą. Mamy feedback, feedforward, każdy ma jakiś swój pomysł na to. Chciałbym, żebyś doprecyzowała, jak wygląda skuteczny feedback w procesie rekrutacyjnym opartym o ten nowy format kompetencyjny i jak zmienia się ta komunikacja w porównaniu z tradycyjnym podejściem.

**Aleksandra:** To bardzo dobre pytanie, bo dużo osób zastanawia się, co lepsze: w ogóle dać feedback czy nie. Nawet ostatnio takie pytanie padło z sali konferencyjnej podczas mojej prelekcji. Ja oczywiście zawsze będę za tym, żeby feedback dawać. Jestem za tym, żeby go nieco zautomatyzować, nieco to znaczy, nie kopiuj-wklej i wysyłamy wszystkim to samo. Na różnym etapie można ten feedback dostosowywać, bardziej personalizować. A propos naszego tematu, skills-based hiring, różnica jest zasadnicza. Często słyszymy jako rekruterzy od naszych hiring managerów, że powodem jest niedopasowanie kulturowe. Tylko co to znaczy? Chcielibyśmy bardziej zrozumieć, co konkretnie danej osobie nie pasowało. To jedna rzecz. Bardzo mi się podoba taki trochę wytrych: opracowujemy najpierw profil kompetencji i potem w feedbacku odnosimy się do tego, że na podstawie profilu, który stworzyliśmy, trochę przekładamy ciężar, że to nie jest do końca twoja wina, kandydacie, tylko że na podstawie tej godzinnej rozmowy, czy ileś godzin rozmów kwalifikacyjnych, oceniliśmy, że ta kompetencja, którą trzeba nazwać, na przykład współpraca z zespołem, nie jest wystarczająca w kontekście profilu kompetencji, który sobie stworzyliśmy. Najgorszy feedback, jaki można dać, to: wybraliśmy innych kandydatów, w sensie, że lepszych. Takie rzeczy się zdarzają. To nie mówi nam, lepszy w czym, pod jakim względem. Bo ja uważam, że jestem dobra. Co to znaczy lepszy? Dlatego jest bunt po stronie kandydatów, jak już dostają ten feedback. Super, że dostają, ale chcieliby lepiej go zrozumieć. Spuentowałabym ten wątek tak: my jako osoby, które udzielają feedbacku, dobrze, żebyśmy byli konkretni i odnosili się do konkretnych oczekiwań, które mieliśmy przed rozmową kwalifikacyjną. Te oczekiwania są spisane wokół profilu kompetencji. To trochę ułatwia. To też nasz punkt odniesienia w rozmowach między rekruterem a hiring managerem, bo jeżeli profil kompetencji jest dobrze zrobiony, rekruter powinien powiedzieć: dobrze, który z tych punktów nie jest spełniony? Co masz na myśli, że jest niedopasowany kulturowo? To opinia. Ale powiedz mi konkretnie, na co zwróciłeś uwagę, co spowodowało, że akurat ten kandydat nie gra. To okej, że nie gra, tylko chcę zrozumieć, żeby móc to przekazać dalej kandydatowi. Feedbacki są trudne, bo wiele firm skarży się, że po prostu nie ma na to czasu, a teraz jest w ogóle tych kandydatów, jak powiedziałam na początku, bardzo dużo, więc jest to utrudnione.

**Rafał:** Przypomniał mi się taki mem a propos dopasowania kulturowego: przychodzi hiring manager do prezesa i pokazuje, a prezes mówi: no ten nie będzie pasował kulturowo do nas. A hiring manager: no ale dlaczego? Bo zapytał o stawkę i podwyżki. Pół żartem, pół serio, ale faktycznie feedback to trudna robota, ale jak się wypracuje schemat postępowania zgodny z samym sobą i postawi się po tej drugiej stronie, można to wypracować.

**Aleksandra:** I jeszcze dopowiem, że to przebudowanie przed jest po prostu ważne: spiszmy sobie te profile, wiemy, do kogo dążymy, i wtedy oczywiście nie znajdziemy idealnego kandydata. Nie ma go na rynku, ale generalnie szukamy kogoś, kto zbliża się do tego idealnego.

### Jak sztuczna inteligencja zmienia rekrutację i pracę HR?

**Rafał:** Dobra, idźmy dalej. Zaczęliśmy już mówić trochę o AI, ale spróbujmy to uporządkować, bo zastanawiam się szczerze, jak sztuczna inteligencja zmienia procesy rekrutacyjne. Wspomniałaś, że kandydatów jest zdecydowanie więcej na stanowisko niż jeszcze niedawno. Czy masz z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w nowoczesnych procesach rekrutacyjnych doświadczenie pozytywne, czy raczej negatywne? Dodatkowym elementem tego pytania byłoby, czy sztuczna inteligencja jest uprzedzona.

**Aleksandra:** Ojejku, to bardzo trudne pytania w rozumieniu, że potrzebujemy dużo czasu. Jeśli chodzi o użycie AI w rekrutacji, pamiętajmy, że mamy dwie strony medalu. Mamy kandydatów, którzy używają AI: są skrypty, które powodują, że kandydat może samodzielnie aplikować na wiele stanowisk bez większego zaangażowania czasowego, bo robi to za niego bot. To jedna rzecz. To nie byłby duży problem, gdyby nie to, że to działa bardzo często w taki sposób, że dopasowuje CV pod konkretne ogłoszenia, czyli jeszcze personalizuje. Fajnie, jeżeli to zgodne z prawdą, gorzej, jeżeli nie jest zgodne z prawdą i potem nie da się tego obronić podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Poza tym problem jest oczywisty: jak wygląda proces selekcji w momencie, kiedy aplikowanie jest automatyczne, jest jeszcze wykorzystane AI do sfabrykowania, może to duże słowo, do podreperowania CV, gdzie wszystko teoretycznie się zgadza, więc nawet człowiek nie bardzo może odrzucić takiego kandydata, bo widzi CV, w którym wszystko się zgadza z tym, o czym napisaliśmy w ofercie. Efekt jest taki, że potem na rozmowie wychodzi, że ten kandydat jednak nie ma tych informacji. Druga rzecz po stronie kandydatów: coraz częściej zdarzają się deepfake'i, to znaczy osoby, które podają się za kandydatów, nie są tymi kandydatami, mają jakieś AI maski założone, filtry, które powodują, że nie są tym, za kogo się podają. To też coś, na co rekruter powinien być czujny. To dużo mówi o samej rekrutacji, czy jest dobrze zrobiona i czy jesteśmy na tyle czujni, żeby wyłapać takie rzeczy. Druga strona medalu to oczywiście kwestia samych narzędzi w rekrutacji. Tu uważam, że jest bardzo duże pole do popisu, prowadzimy z tego różne szkolenia, bo zachęcam, szczególnie w obszarze całego HR-u, ale rekrutacja jest bardzo ważnym elementem HR-u, żeby być na bieżąco z rozwiązaniami, które AI daje dla naszego działu, bo wtedy będziemy mieli poczucie, że rozumiemy tę technologię, a to się bardzo szybko zmienia. Co mam na myśli konkretnie? Jeżeli zaczniemy używać, oprócz administracyjnych rzeczy, na przykład notetakera, bardzo prostego do robienia notatek, to już nasza efektywność wzrośnie. Jeżeli będziemy używać narzędzia do umawiania spotkań między hiring managerem, rekruterem a kandydatem, które zrobi to w kilka sekund, jesteśmy do przodu. Jeżeli będziemy korzystać z automatycznego narzędzia do pisania ogłoszeń, w super dobrym stylu, w naszej firmowej jakości, znów jesteśmy do przodu, naszą pracę możemy wykonywać dużo szybciej niż jeszcze 2, 3 lata temu. Już nie mówiąc o bardziej zaawansowanych rzeczach jak półautomatyzacja czy automatyzacja niektórych części onboardingu. Tam jest ogromne pole do popisu. Klucz do sukcesu polega na tym, że jeżeli usprawniasz pracę HR-u, rekrutacji w tym oczywiście również, to usprawniasz pracę całej organizacji. Wszyscy na tym korzystają. Dlatego mam chęć przekazania jak największej wiedzy i inspiracji zespołom HR-owym, żeby korzystali, obserwowali, co się dzieje na rynku. Na przykład Microsoft, jeżeli są duże firmy, korzysta z AI. Oni są bardzo dobrym przykładem, bo mają masę danych. Oni też używają AI do selekcji. A propos uprzedzeń, o których wspomniałeś, to bardzo ciekawe, bo ja akurat nie wierzę, że narzędzie AI, raz że jest akt o AI, który nam w ogóle ogranicza, nie chcemy, żeby AI podejmowało decyzje, żeby profilowało kandydatów i tak dalej, to jedno ograniczenie, ale Microsoft pisał o tym kilkukrotnie, że też dokonuje tej selekcji kandydatów, bo ma bardzo dużo danych zbieranych przez lata. Normalne, mniejsze organizacje tego nie mają. Wiemy, że brak danych albo nieuporządkowane dane to element, na który firmy często się natykają. Trudno używać AI, jak się nie ma danych, bo wtedy to po prostu nie zadziała. Wątek jest bardzo szeroki: AI w HR, w rekrutacji. Uważam, że jest tam jeszcze mało świadomości w tej grupie docelowej, że jesteśmy sprawczy jako HR.

### Czym jest employer readiness gap i jak podejść do reskillingu?

**Rafał:** HR zawsze był rozumiany chyba jako dostawka. Jak jest dobrze, to jest duży HR i dużo robimy, a jak jest trochę słabiej w firmie, to HR jest mniej potrzebny. Przynajmniej ja mam taki widok na to, moim zdaniem jest ciągle nierozumiany i może to się zmienia. Jak mówisz o tylu sposobach, wyprzedziłaś moje następne pytanie, proste i bardziej skomplikowane sposoby wdrażania sztucznej inteligencji w procesy czy automatyzację z kontekstową sztuczną inteligencją. To wszystko fajnie, ale są firmy, mnóstwo firm, które jeszcze czata nie używają tak naprawdę, a to całe armie ludzi w różnych firmach, które nie wiedzą, od czego zacząć. Zastanawiam się, jak powinien wyglądać skuteczny program reskillingu, bo to już nawet nie upskill, chociaż może można tak powiedzieć, zależy, jak to rozumieć. Ja rozumiem to jako reskill, bo podstawy są pewnie dobre, ale całe wykorzystanie tych podstaw chyba podlega zmianie.

**Aleksandra:** Na pewno. To znowu wracamy do core'u naszej rozmowy, czyli do kompetencji trwałych, półtrwałych. Dajmy przykład rekrutera. Rekruter, który tradycyjnie ma różne narzędzia, czuje się bezpiecznie w swojej roli, wie, jak rekrutować, wykonuje bardzo dobrze swoją pracę. Jeżeli ten rekruter poprzestanie na tym i nie będzie aktywny na rynku pod kątem obserwacji, jak się zmienia budowanie zespołów, nazywanie kompetencji, skills-based hiring, czy w ogóle tematu skills intelligence, bo to jest core: mamy artificial intelligence i skills intelligence, czym powinni zajmować się HR-owcy, to ktoś zostanie w tyle. Nie można mieć pretensji do organizacji, że ktoś został w tyle, chociaż jest pojęcie employer readiness gap, czyli luka kompetencyjna po stronie organizacji: organizacja nie jest gotowa, na przykład nie daje dostępu do AI, do testowania różnych rzeczy, nie ma kultury testowania, kultury popełniania błędów, bo jedno z drugim jest bardzo powiązane. Jak chcemy testować, muszą się pojawiać błędy. Jeżeli ten rekruter nie będzie robić tego progresu, nie będzie rozwijać tych liści, które się zmieniają co sezon, zostanie w tyle. Może się to skończyć tym, że będzie czuł niezrozumienie, niesprawiedliwość tego świata, że to się szybko zmienia. Ale są osoby, które wiedzą, że talent management, będę się tego trzymać, jest postrzegany jako jedna z kompetencji, które będą bardzo pożądane w latach 2025-2030. Dlatego że nie chodzi tylko i wyłącznie o rekrutację, ale o to, żeby rozumieć, jaki mamy talent, umieć utrzymać ten najlepszy talent, w szerokim rozumieniu, czyli osoby, które mają dobrze rozwinięte kompetencje trwałe, półtrwałe. Jedną z tranzycji może być to, że rekruter czy HR-owiec, bo to nie ma już takiego dużego znaczenia, będzie skłaniał się w stronę skills intelligence experta. Kogoś, kto będzie w organizacji zajmował się tym, żeby wiedzieć, jaki mamy talent, umieć go dopasować do projektów. To się teraz też wszystko dzieje. Nie mówię o rzeczach zupełnie nowych, ale podejście jest inne. Sposób myślenia o tym, co robimy.

**Rafał:** Myślę, że przede wszystkim o tym, bo żeby cokolwiek się wydarzyło, najpierw musi powstać jakaś emocja, potem musimy o tym pomyśleć. Jesteśmy na etapie myślenia. Odbiłbym to lustrzanie do mojej branży, bo zadaję to pytanie przekornie: uważam, że HR w pewnym sensie jest podobny do SEO. Robię dużo więcej rzeczy, ale uznaje się, że robię SEO. Kluczowa jest zmiana, dopasowywanie do zmiany. I teraz ten employer readiness gap. Są firmy, które nie są gotowe albo wdrażają, jak ktoś mi ostatnio powiedział, w naszej firmie wdrożenie AI polega na tym, że prezes może pisać na LinkedInie za pomocą ChatGPT. To całe wdrożenie.

**Aleksandra:** No właśnie.

**Rafał:** Wtedy nie ma budżetów na eksplorację, na popełnianie błędów, na szkolenia. To powiązane z długiem technologicznym, z lękiem przed zmianą, z niegotowością: tak było dobrze, tak będzie, tak jest poukładane. Będą jakieś zawirowania, ale to tak zostanie. Hello? To tak nie zostanie. Jesteśmy naprawdę na etapie rewolucji pod tytułem maszyna parowa, zmienia się nam paradygmat gospodarczy całkowicie i muszą się zmieniać talenty, kompetencje, ale myślenie, które to obejmuje, musi za tym nadążyć. Firmy, które za tym nie nadążą, będą jak Kodak: miały w pewnym momencie tak olbrzymi dług technologiczny, że nie ma takich pieniędzy na świecie, żeby go zasypać. Nie jest to lekcja ode mnie, broń Boże, tylko moje personalne odczucie, jak do tego podchodzę. Mam podejście, że lepiej wydać 1000 dolarów i totalnie się pomylić, powiedzieć: szkoda, poszło 1000 dolarów, niż nie zarobić miliona, bo szkoda było wydać 1000 dolarów, żeby się pomylić.

**Aleksandra:** Firmy robią problem z wdrożeniami czy testowaniem AI, że testują do pewnego momentu. Miałam taki przykład ostatnio podczas szkolenia: testowaliśmy w środowisku Microsoftu, na Copilocie, pewne rozwiązanie, jakieś zadanie do zrobienia. Dostaję informację: ale my nie mamy tej funkcji. Jak to nie macie? Przecież wydawało mi się. To była bardzo duża organizacja, więc wynika to z ograniczeń związanych z organizacją. Rozumiem kwestie bezpieczeństwa, danych. Natomiast feedback był taki, że nam to nie zadziała. Kto chciałby testować coś, co z gruntu wie, że nie działa. To jest to, o czym mówimy: readiness gap. Nie mówię o tej konkretnej organizacji. Jeżeli organizacje chcą być nowoczesne, muszą podjąć ryzyko jakiegoś marginesu błędu i dać przestrzeń pracownikom, zespołom. Opór ze względu na bezpieczeństwo danych, też nie jestem specjalistką w tym obszarze, absolutnie rozumiem i szanuję różne ograniczenia, ale powoduje to, że trudno coś wdrażać, testować i wierzyć w sztuczną inteligencję, że jest pomocna, kiedy nie możemy jej potencjału w ogóle zobaczyć.

**Rafał:** Ta zmiana może zacząć się u dołu, ale decyzja o niej będzie podjęta u góry hierarchii, bo to najczęściej najszersze spojrzenie na firmę, na kwestię bezpieczeństwa, chociażby certyfikatów ISO. To osobny temat: jak certyfikacja musi się teraz zmienić, jak przygotować certyfikację względem tego, że nasze dane będą musiały być obrabiane. To bardzo dobre pytanie, czy chcemy swoje dane wysyłać do amerykańskiej, chińskiej czy jakiejkolwiek innej korporacji, która na przykład nie jest objęta AI Actem i nie wiadomo, co się z tym stanie, czy możemy to w ogóle zrobić. Nie będziemy się w to zagłębiać, bo się nie czuję w tym kompetentny, ale widzę, że tu jest gigantyczna przestrzeń do przemyślenia i przeformatowania, bo ten paradygmat kwestii certyfikatowej też się zmienia w kontekście bezpieczeństwa.

### Jak sztuczna inteligencja zmieni rynek pracy?

**Rafał:** Chciałem przejść kroczek dalej. Wielu słuchaczy, a mnie osobiście też, interesuje przyszłość rynku pracy w erze AI. World Economic Forum mówi, że w przeciągu pięciu lat powstanie bodajże 170 milionów nowych miejsc pracy, a około 90 do 100 milionów zniknie. Zastanawiam się, co to oznacza dla kandydatów, rekruterów, firm, jak się przygotować na te zmiany w takiej strukturze.

**Aleksandra:** To ciekawy wniosek, dlatego że po ostatnich falach zwolnień w wielu gigantach, i w Polsce, i na świecie, mamy wrażenie, że tych miejsc pracy jest bardzo mało, a dane mówią zupełnie co innego. Dokładnie te dane, które przytoczyłeś, pokazują, że po pierwsze cały czas jest niedobór topowych specjalistów, jeśli chodzi chociażby o AI. Mówię o specjalistach związanych z danymi, z NLP na przykład. Jest dużo zapotrzebowania, ale w IT to normalne, zawsze tak było, że na topowe stanowiska brakuje kandydatów. Natomiast jest jeszcze drugi rodzaj talentu, jak to nazywam: osoby, które współpracują z AI, czyli umieją korzystać z rozwiązań AI. I to apel do osób, które się zastanawiają, czy AI jest dla nich, czy nie. AI jest dla każdego. To nie jest tak, że to zarezerwowane tylko dla IT. W wielu branżach poza IT jest dużo większy potencjał do wykorzystania rozwiązań AI niż w konkretnej firmie IT. To coś, czym każdy powinien się zainteresować, bo oprócz specjalistów technologicznych mamy specjalistów w swojej domenie, na przykład w HR, w sprzedaży, w zarządzaniu produkcją. Jeżeli oni będą korzystać z rozwiązań AI i rozumieć, jak działa technologia, na pewno nie będą musieli martwić się o swoją pracę. Dużo gorzej będą miały osoby, które boją się zrobić krok w przód. Boją się wsiąść do tego pociągu. Ten pociąg już trochę pędzi, ale co jakiś czas się zatrzymuje. Na pewnych stacjach jest masa kursów, pomostów, przystanków tego pociągu AI, na których można wsiąść, trzeba tylko kupić bilet i wsiąść. Sama zaczęłam. Na własnej skórze wiem, że jeszcze 2-3 lata temu w ogóle nie czułam tego tematu, bo się nim nie interesowałam. Byłam na macierzyńskim, miałam inne zadania w głowie, ale w momencie, kiedy weszłam w ten temat, zobaczyłam bardzo dużo możliwości i biznesowych, i produktowych. To fascynujące.

### Czym jest świadomość outputu i jak zacząć pracę z AI?

**Rafał:** Zdecydowanie. Myślę, że sztuczna inteligencja i rozwiązania, które ją wykorzystują, mają ciągle niski próg wejścia, bo nie trzeba być po studiach inżynierskich, nie trzeba być gigantem matematyki. Tak czasem ludzie to sobie wyobrażają. Ja jestem w stanie to zrozumieć, a nie jestem gigantem ani w jednym, ani w drugim. Trzeba mieć trochę samozaparcia i konsekwencji. Z tego miejsca bym apelował, bo nawet w branży IT jest: boże, copywriterzy znikną, wszyscy znikną, koderzy, vibecoding będzie wszystko kodował. Okej, pewnie będzie, ale powiedzieliśmy już wszystko w kontekście kompetencji i zmiany: trzeba poszerzać swoje kompetencje i wchodzić w to, póki jest. Zgadzam się, że ten pociąg pędzi czasami jak TGV, ale zatrzymuje się w jakiejś Włoszczowej czy Wschowie i trzeba po prostu do niego wsiąść i zacząć z tego korzystać.

**Aleksandra:** Dobrze wiedzieć, gdzie te przystanki są. To pierwszy krok, który ktoś może zrobić.

**Rafał:** Myślmy rozkład jazdy.

**Aleksandra:** Dokładnie, trzeba go znaleźć. To bardzo ważne.

**Rafał:** Do czego zmierzam w kontekście tych przystanków: myślę o tym, wychodząc z mojego obszaru, szeroko pojętego marketingu, IT, technologii. Załóżmy, że jestem księgową, osobą, która księguje. Walczę z różnymi rzeczami całe życie, zatrudniam stażystów. Słyszę o AI, to taki szum informacyjny. Masz 150 klientów, firmę 20 osób, całe życie się toczy, jeszcze to AI. Mówię: całe szczęście, że jest, bo zobacz, twoja analiza danych może być zrobiona tak, twoje e-maile, które wysyłasz, a do połowy klientów zapomnisz wysłać z rozliczeniem, albo twoja stażystka zachoruje, albo nie dojedzie tramwaj, mogą wysyłać się automatycznie i być kontekstowe, to znaczy sztuczna inteligencja może wywnioskować, jakie następne kroki powinien podjąć ten podatnik, żeby nie zapłacić tak wysokiego podatku, albo można zrobić prognozy. Nie musisz tego robić, nie musisz mieć high skilla, musisz mieć tak zwaną świadomość outputu. Próbuję to mówić wszystkim, z którymi rozmawiam. Słyszałem od tej osoby księgującej, ale też od innych: próbowałem i to nie działa, jest słabe. Mam zawsze pytanie: czy na kartce obok, czy na monitorze obok zobaczyłaś, zobaczyłeś perfect output? Jaki chcesz rezultat? Jeżeli powiesz: proszę mi napisać dobry post na LinkedIn, to jest shit in, shit out. Nie wiesz, jaki jest dobry post, nie wiesz, jaki jest dobry output. Jeżeli powiesz: proszę wykonać logistic regression z tych danych, a nie wiesz, jak powinna wyglądać dobrze zrobiona logistic regression, to będziesz mówić, że to bez sensu. Wszystko sprowadza się do outputu.

**Aleksandra:** Dokładnie.

**Rafał:** Tu jest core naszych umiejętności jako ludzi, bo my wiemy, co jest dobrym wynikiem, tylko nie zawsze mieliśmy na to czas, nie zawsze były możliwości. Nie zawsze ktoś miał przejrzeć 100 tysięcy spreadsheetów, a teraz ktoś jest, kto może je przejść, więc skup się na rezultacie, a jak nie umiesz przeprowadzić kroków, znajdziesz firmy, które to zrobią dla ciebie, przygotują automatyzację albo dobiorą ci model. To taki apel, żeby się nie przerażać i wchodzić w to. Sorry za długą wypowiedź, ale słyszałem jeszcze, że to jest dla firm, które się rozwijają i tylko się rozwijają. Mówię: nie, bo równie dobrze mogą się nie rozwijać i pracować mniej, bo powiedzmy pracujesz 8 godzin.

**Aleksandra:** Od razu skontruję trochę: co to znaczy, że firma się nie rozwija. Rozumiem, że możemy mieć ten sam poziom przychodów. Ale jeżeli się rzeczywiście nie rozwija, nawet freelancer, jeśli się nie rozwija, to pewnie przestanie być za jakiś czas freelancerem, mówiąc delikatnie.

**Rafał:** Dobrze to robi, pewnie.

**Aleksandra:** Właśnie o to chodzi, że zmienia się otoczenie. Ktoś, kto maluje obrazy, to pewnie zupełnie inny typ zawodu. Ale jeżeli ktoś robi chociażby copy, to pewnie będzie używać tych narzędzi AI, bo będzie robić tak samo dobre copy jak wcześniej, ale efektywniej. Może mieć więcej klientów, więc się rozwija. To taki mój styl myślenia.

**Rafał:** To dobry styl myślenia i dobra kontra. Dodam jeszcze, że jak nie chcesz się rozwijać, powiększać bazy klientów, masz stałą bazę i tak chcesz, to też jest okej, tylko wtedy dzięki wykorzystaniu rozwiązań ze sztuczną inteligencją możesz zamiast 8 godzin tłumaczyć dokumenty, bo jesteś certyfikowanym tłumaczem: musisz to podpisać, przeczytać, sprawdzić, ale będziesz pracować pół godziny albo godzinę, spędzając czas na czytaniu tego, co AI, wytrenowane pod twoje przeszłe dokumenty, zna nomenklaturę, jakiej używasz, wie, na co zwracać uwagę, przygotuje, i pobierzesz te same pieniądze, będziesz pracować godzinę i będziesz miał czas dla siebie i na swoje życie. Zachęcałbym, żeby w ten sposób na to patrzeć. Klasycznie wykorzystałem jedną z moich dygresji, żeby wykonać apel, więc spoko.

### Jak firmy mogą utrzymać talenty w erze AI?

**Rafał:** Idźmy jeszcze na sekundę dalej. Na co twoim zdaniem firmy powinny kłaść nacisk w najbliższej przyszłości, żeby utrzymać dobrych kandydatów? To pytanie z tezą, ale może ją skontrolujesz albo obronisz. Dzisiaj mamy mnóstwo ludzi, którzy chcą się uczyć nowych technologii, rozwijać w wielu obszarach. Czy te osoby szukają firm, które nie mają tego employer readiness gapu? Czy przepustką do fajnych kandydatów jest to, że my nie mamy tego gapu?

**Aleksandra:** Dobre pytanie, bo są różne potrzeby po obu stronach. Jak rozmawiam z kandydatami, którzy są obecni na rynku pracy, to firmy, które nie są gotowe pod kątem technologicznym, bez względu na branżę, są często przystankiem w ich karierze. Gdzieś trzeba zarabiać, gdzieś się zaczepić, bo są zobowiązania finansowe. Dużo świadomych osób na rynku mówi, że jeżeli będzie możliwość, to przeskakują albo robią swój startup, który kiedyś będzie wow, albo są zaangażowane w jakiś projekt dodatkowy, który potencjalnie jest ich inwestycją czasową i wiedzową w to, żeby być blisko tej technologii. To pierwsze zagrożenie: nawet jeżeli te osoby są, to być może będą chciały, jak tylko będzie lepsza okazja, przeskoczyć dalej. Mówimy o zagrożeniach dla organizacji, które tego talentu nie rozwijają. Druga rzecz: mamy różnych pracowników, zespoły stworzone z różnych osobowości, ale nie wszyscy mają chęć rozwoju, bo rozwój często kojarzy się ze zmianą, ale umówmy się, dobry talent będzie miał naturalną chęć rozwoju, bo jesteśmy w okresie życia, w którym chcemy poznawać, rozwijać się, również finansowo, żeby mieć lepszą pracę, musimy pokazać, że umiemy coś więcej robić niż to, co robiliśmy rok czy dwa lata wcześniej. To też wyzwanie, żebyśmy my jako pracodawcy rozumieli, jaki mamy talent. Wchodzą w to skills intelligence tools, czyli narzędzia do zarządzania talentem, do rozumienia, jaki masz talent w organizacji, i umiejętności wykorzystania tego talentu do dalszego działania: upskill, reskill i tak dalej. Ostatnio rozmawiałam ze znajomym, który pracuje dla niemieckiej firmy. Mówi, że dołączył do tej firmy kilka lat wcześniej na stanowisko programistyczne i teraz pracodawca zaproponował mu dwie ścieżki. Mówię: to jest właśnie to. Zanim podjąłeś decyzję, że chcesz iść jedną czy drugą ścieżką, firma wyszła upfront i zaproponowała coś bardzo perspektywicznego. Komu to się opłaca? Wszystkim. Koledze opłaca się wybrać jedną z tych dwóch ścieżek, bo to jego przyszłość, jego kariera, nie musi szukać szczęścia poza organizacją. A organizacji się opłaca, bo będzie miała talent wartościowy w kontekście outputu, wartości, którą wnosi do organizacji. Też finansowo na pewno się opłaca, bo sama rekrutacja nowego talentu będzie droższa niż upskill czy reskill, w zależności od ścieżki. Tak te organizacje będą się trochę układać. I te, które to robią, świetnie dla nich. Oczywiście rekrutacja będzie zawsze potrzebna, bo zawsze będziemy szukać talentu, jestem tego przekonana. Natomiast może to wyglądać w różnych formach i obyśmy nauczyli się wszyscy zwracać uwagę na ten talent, patrzeć szeroko, a nie przez pryzmat bardzo wąskich szufladek.

**Rafał:** Tak jest. Życzylibyśmy sobie wszyscy, żebyśmy nie wpadli we władzę algorytmów i żeby sztuczna inteligencja wspierała nas, a nie żebyśmy byli podłączeni bezmyślnie do sztucznej inteligencji. Zmierzamy powolutku do końca, niestety, bo nie mam nawet połowy pytań zadanych, a jeszcze druga połowa mi się stworzyła w trakcie. Jak kiedyś będziesz miała wolny tydzień, zadzwoń, usiądziemy, pogadamy.

### Czym są Applausi i Skills Intelligence Tool w Space Bridge?

**Rafał:** Na zakończenie chciałbym cię zapytać: jakie są twoje osobiste plany rozwoju w dziedzinie, którą łączysz dzisiaj bez dwóch zdań, czyli sztucznej inteligencji i HR-u? Nad jakimi innowacjami pracujesz ty, czy nad jakimi innowacjami pracuje B-Talents?

**Aleksandra:** B-Talents też się rozwija. Wprowadzamy różnego rodzaju rozwiązania AI w codziennej pracy, ale też w usprawnianiu samej organizacji. To nie jest proste, ale prace cały czas się dzieją, a Maciek Mazurek, który jest CEO B-Talents, ma bardzo innowacyjny mindset i wprowadza te zmiany. Moje plany są trochę obok: tworzę dwa narzędzia. Jedno jest stricte związane z moją pasją, czyli z muzyką. To startup, który nazywa się Applausi, mówię chyba o tym po raz pierwszy publicznie, tworzę go razem z Adamem. Applausi jest startupem dla nauczycieli muzyki. Chcemy bardzo dużą zmianę wprowadzić w niszy, jaką jest edukacja muzyczna w Polsce. Tworzymy narzędzie, które ma usprawnić nauczycielom muzyki zarządzanie swoimi uczniami, ale też po drugiej stronie uczniom wyszukiwanie tych nauczycieli. Nazywamy to skrótowo Booksy dla nauczycieli muzyki. Tak, żeby każdy, kto chce się uczyć, rozwijać, grać na instrumencie, mógł to robić za pomocą naszego systemu. Wykorzystujemy między innymi generatywną sztuczną inteligencję, żeby sposób wyboru nauczyciela był przyjemniejszy. Jak już będę mogła więcej pokazać, pokażę. Drugi projekt jest bardziej związany z HR. To Skills Intelligence Tool, które tworzymy w zespole Space Bridge. To narzędzie ma stricte pomagać menedżerom w lepszym zarządzaniu talentem, który mamy w zespole, poprzez znajdowanie, nazywamy to na razie luką kompetencyjną, ale to pewnie do dyskusji. Najpierw wpisujemy, jaki problem mamy do rozwiązania jako menedżer. Następnie dostajemy informację, jaki talent jest w organizacji. Podejmujemy decyzję z pomocą AI, czy mamy tę osobę zrekrutować z zewnątrz, czy zrobić rekrutację wewnętrzną, czy możemy sobie poradzić. Służy to też temu, żeby efektywnie zarządzać talentem, nie robić pustych przebiegów, albo, jeżeli mamy zespoły HR-owe, żeby pójść do HR-u jako menedżer i powiedzieć konkretnie, kogo potrzebuję. Przez pryzmat kompetencji szerokich bardzo ważnym wyznacznikiem w Space Bridge jest kultura organizacyjna, czyli dopasowanie pod kątem klimatu kompetencyjnego, klimatu organizacji, bo bardzo wierzymy, że klimat organizacji jest kluczowym czynnikiem, żeby dobrze dopasować kompetencyjnie osoby do zespołu.

**Rafał:** Super, czyli tak jak przewidywałem, dzieje się u ciebie dużo, dużo i jeszcze więcej. Na pewno będę wypatrywał obu narzędzi i chętnie popatrzę, jak już będą dostępne.

### Zakończenie rozmowy i polecajka: EO Poland

**Rafał:** Na sam koniec, Ola, niespodzianka. Polecajka. Czy masz coś, co mogłabyś polecić mi osobiście i naszym słuchaczom? To może być film, album, wystawa, narzędzie, konferencja, cokolwiek, co twoim zdaniem jest wartościowe.

**Aleksandra:** Może cię zaskoczę, bo to nie jest przygotowana odpowiedź, żeby było jasne.

**Rafał:** Nic nie jest przygotowane, to jasne, co często słychać po moich wywodach.

**Aleksandra:** Polecę przemyślenie, zadanie sobie pytania, bo jesteśmy przedsiębiorcami, ty jesteś przedsiębiorcą, ja jestem przedsiębiorcą, i często w tej przedsiębiorczości jesteśmy trochę samotni. Mamy różne górki i doliny w naszym przedsiębiorczym życiu. Ja sama tego doświadczam cały czas. Są organizacje, które wspierają przedsiębiorców w takiej drodze, czyli spotkania z innymi przedsiębiorcami, gdzie wymieniamy się doświadczeniem. Jedną z takich jest Entrepreneurs' Organization, czyli EO, w moim przypadku EO Poland, nasz lokalny, polski oddział. To globalna organizacja, która zrzesza przedsiębiorców z różnych branż, którzy mają próg wejścia minimum milion dolarów przychodu rocznie. Gdybym mogła coś polecić, to polecam zainteresowanie się tym, bo odkąd jestem w EO, jestem chyba już 4 lata, czuję, że cokolwiek by się działo, jakiekolwiek trudności biznesowe, mam z kim o tym porozmawiać i wiem, że ktoś albo był w tym miejscu, w którym ja jestem, albo będzie, i wymieniamy się tym doświadczeniem. Złota rada, która jest w EO, bardzo ze mną rezonuje, chociaż nie zawsze się jej trzymam, bo to trudne: nie doradzamy, tylko dzielimy się doświadczeniem. Nie mówimy: hej, powinieneś zrobić tak i tak, tylko na przykład: ja przechodziłam kryzys i w kryzysie zrobiliśmy to, to, to. Weź z tego, co chcesz, ale to jest coś z mojego doświadczenia. Nie można tego podważyć, ale można to przełożyć na swoje. Zakładam, że każdy ma swój rozum i swoje doświadczenia i to przez ten czas przechodzi i potem ktoś podejmuje decyzję. Ale to polecajka nietypowa.

**Rafał:** Nie jest to książka, ale dobrze, bo ja mam ich za dużo na liście do przeczytania, więc chętnie się zapoznam, a EO Poland brzmi bardzo ciekawie. Zgadzam się absolutnie, że samotność lidera, foundera, kogokolwiek, kto robi coś dla siebie, to duży temat i normalne, że się tego doświadcza, ale faktycznie chyba wcześniej niewiele się o tym mówiło. Jeszcze raz bardzo dziękuję ci za dzisiaj. To była świetna rozmowa. Ja się dużo dowiedziałem. Mam nadzieję, że nasi słuchacze też. I do następnego razu.

**Aleksandra:** Bardzo dziękuję za zaproszenie.

## Polecajka gościa

**EO Poland (Entrepreneurs' Organization)** (organizacja przedsiębiorców). Aleksandra poleca zainteresowanie się tą globalną organizacją, zrzeszającą przedsiębiorców z różnych branż z minimalnym progiem wejścia około miliona dolarów przychodu rocznie, jako miejscem wymiany doświadczeń i wsparcia w „samotności” przedsiębiorcy. Zasada tej wymiany: nie doradzamy, tylko dzielimy się doświadczeniem.

Źródło: https://moszkowcow.com/pl/podcast/aleksandra-pszczola-hennig-ai-w-hr/
